Καλλιτεχνικό Σκάκι: Μικρές σπουδές, μεγάλα μαθήματα!- μέρος 4ο
Τα προηγούμενα κομμάτια του παζλ θα βρείτε εδώ:
Σπουδές με αξιωματικό εναντίον πιονιού/-ιών
Αυτό που είδαμε να ισχύει στις σπουδές ίππος vs. πιονιού είναι οι χειρουργικοί ελιγμοί του βασιλιά. Όχι όμως πως τα φινάλε με φου απαιτούν λιγότερη ακρίβεια.
Ας ξεκινήσουμε από τα εύκολα. Θεωρώ ότι είναι πασίγνωστα τα βασικά της θεωρίας. Για παράδειγμα εξυπακούεται ότι όλοι κατέχουν ότι Α+a/h πιόνι δεν κερδίζουν, αν το πιόνι προάγεται σε τετράγωνο ετερόχρωμο αυτού του Α και ο αντίπαλος βασιλιάς είναι κοντά. Υπάρχει μόνο μια εξαίρεση. Ας δούμε μια ενδιαφέρουσα σχετική θέση που την περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων ωραίων.
Study the Endgame II, 2005
David Gurgenidze
Win
Λογική προσπάθεια θα φαινόταν να κόψουμε το πιόνι: 1.gxh6? Kf6 2.Be4 Kf7 (με ιδέα Kg8-h8=) 3.Bh7! (αυτή είναι η εξαίρεση που αναφέραμε, όπου δεν επιτρέπεται στον αντίπαλο βασιλιά να πλησιάσει, όμως προϋποθέτει και τον δικό μας βασιλιά σε σημείο κοντινό στο πιόνι, πχ στο h4, g4 κτλ, γιατί τώρα…) 3…Kf6! (>g5-xh6) 4.Bf5 Kf7! = Χρειαζόμαστε και τον βασιλιά:
1.g6! Kf6 2.Be4 h5 3.Kd7! h4 4.Ke8! (>f8) 4…Kg7 5.Ke7 h3 6.Ke6 h2
7.Kf5 +- Πάνω στην ώρα!
Ο αξιωματικός όταν είναι στην άμυνα μπορεί πολλές φορές να τα βάλει και με δύο πιόνια. Λόγω βεληνεκούς μπλοκάρει από μακριά. Έχει επίσης το πλεονέκτημα, σε αντίθεση με τους ίππους, να κερδίζει ή να χάνει τέμπο κατά το δοκούν. Ας δούμε μια χαρακτηριστική σπουδή:
1st Comm., Lelo, 1951
Gia Nadareishvili
Draw
1.Bc4 Kf6! Εμποδίζοντας τον λευκό βασιλιά να πλησιάσει. Τώρα δεν κάνει οποιαδήποτε κίνηση του αξιωματικού στην διαγώνιο a2-g8, γιατί μπορεί να γίνει στόχος και να κερδίσει έτσι ο μαύρος ένα κρίσιμο τέμπο. 2.Bg8! Εκεί είναι απρόσβλητος! Το βεληνεκές που λέγαμε. 2…Ke5 3.Kg7 Kd4 4.Kf6 Kc3 5.Ke5 Kb2 6.Kd4 a2 7.Bxa2 Kxa2 8.Kc3 a3 (8…Kb1 9.Kb4) 9.Kc2=
Ακόμα και αν τα πιόνια είναι δεμένα ο αξιωματικός μπορεί συχνά να τα μπλοκάρει αποτελεσματικά, αλλά τότε χρειάζεται και την αρωγή του βασιλιά του. Να μια τυπική περίπτωση:
Shahmaty v SSSR, 1976
Ernest Pogosyants
Draw
Ο λευκός έχει το τέμπο που χρειάζεται για να έρθει στο a2. Μετά θα προστρέξει και ο ρουά του. 1.Bd5+ Kg7 2.Ba2 Kf6 3.Kg4! Ke5 4.Kf3 Kd4 5.Ke2 Kc3 6.Kd1! Kd3 7.Bb1+! Kc3 8.Ba2 b1=Q+ 9.Bxb1 Kb2 10.Ba2! =
Αν βέβαια ο βασιλιάς των δεμένων πιονιών είναι αρκετά ενεργητικός, τότε ο αξιωματικός θα υποφέρει. Δείτε ένα πολύ διδακτικό τέτοιο φινάλε:
Commendation, Humor Ty, EBUR, 2005
Gurgenidze & Akobia
Win
1.c6! Όχι βέβαια 1.d6? και τα πιόνια θα μπλοκαριστούν εύκολα με 1…Bc6. Στην σπουδή αυτή επανακάμπτει ένα προσφιλές μας θέμα… 1…Ba8 (1…Bc8 2.d6 +-) 2.Kc1!! …η οποζισιόν!
Λάθος ήταν το βιαστικό 2.Kc2? Ke2 3.Kc3 Ke3 4.Kc4 Ke4 5.Kc5 Ke5 6.d6 Ke6=. Δεν βοηθούσε ούτε το 2.c7? Bb7 3.Kc2 Ke2 4.Kc3 Ke3 5.Kc4 Ke4 6.Kc5 Ke5 7.Kb6 Bc8 8.Kc6 Ba6! 9.d6 Ke6 10.d7 Bb5+! 11.Kxb5 Kxd7 12.Kb6 Kd8= Τώρα ο λευκός θα κρατήσει την οποζισιόν (μεσαία όπου χρειάζεται), ώστε να φτάσει στην ίδια θέση αλλά με τον μαύρο να παίζει και να πληρώνει ακριβά το zugzwang! 2…Kf2 3.Kb2! (όχι 3.Kd2? γιατί το d5 θα τον εμποδίσει να κρατήσει την οποζισιόν) 3…Ke2 4.Kc2! Kf3 5.Kb3! Ke3 6.Kc3 Kf4 7.Kb4 Ke4 8.Kc4 Ke5 9.Kc5! (zz)
9…Kf6 10.Kd6! Kf7 11.Kc7 και το d5 θα τρέξει σαν τον Γιουσέιν Μπολτ.
Η οποζισιόν δεν είναι το μόνο θέμα που συναντάται σε πολλά είδη σπουδής, υπάρχουν κι άλλα θέματα που έχουν αυτή την αγαθή συνήθεια. Γι’ αυτό και αξίζει να τα ξέρει κανείς. Να ένα όμορφο παράδειγμα:
Narodni Listy, 1928
Richard Reti
Draw
Το λευκό πιόνι θα το αναλάβει ο αξιωματικός. Το μαύρο πιόνι όμως ποιος θα το πιάσει; Και μόνο από το όνομα του συνθέτη και γνωστού μαιτρ υποψιάζεστε ποια γνωστή μας μανούβρα θα ακολουθήσει: 1.Ke7! g5 2.Kd6! g4 3.e7! Η απειλή της προαγωγής αναγκάζει τον αξιωματικό να αμυνθεί, αλλά τώρα δεν μπορεί να το κάνει από το h5! Απομένει το b5, κάτι που ο λευκός περίμενε πώς και πώς! 3…Bb5 4.Kc5! Το να κυνηγάς να πιάσεις κάποιον (το μαύρο πιόνι) και να πρέπει γι’ αυτό να τρέξεις μακριά, προς την αντίθετη κατεύθυνση, είναι μαγικό και κωμικό μαζί. Αλλά αυτή είναι η χάρη του καλλιτεχνικού σκακιού!
4…Be8 5.Kd4! g3 6.Ke3= (πχ 6…Bc6 7.e8=Q Bxe8 8.Kf3).
Μια ακόμα μαγική σπουδή αυτή που ακολουθεί. Το κύριο θέμα της είναι το zugzwang που μπορεί να πετύχει ο αξιωματικός με τα διαθέσιμα τέμπο του, αλλά έχει κι άλλες ομορφιές:
Prize, Bulletin Central Chess Club SSSR, 1967
Vitold Yakimchik
Win
«Win»; Θα μας τρελάνεις ρε φίλε; Αρκεί ο μαύρος να αλλάξει το πιονάκι g5 και πάπαλα. Πχ αν 1.Bf8 Kg6! 2.Be7 c4. Δεν κρατιούνται όλα, μόλις ο βασιλιάς πάει στο f4 για να κρατάει το μοναδικό του πιόνι θα σπρώχνει f6 ο μαύρος. Τα δεμένα ελεύθερα (ωραίο οξύμωρο, παρεμπιπτόντως) θα απασχολούν εντωμεταξύ τον αξιωματικό. Ο Houdini-chik όμως έχει άλλη άποψη. 1.Kf6! Kg8 2.Bg7! b5. Δεν σώζει ούτε το 2…c4 3.Bh8!! c3 4.Ke7! c2 5.Bb2 c1=Q 6.Bxc1 Kg7 7.Bb2+ Kg6 8.Bf6 b5 9.Kd6 b4 10.Ke5! (Reti!) 10…b3 11.Kf4! +- Στο παρατσάκ! Πάμε όμως στην κύρια βαριάντα: 3.Bh8!! Αυτή είναι η φανταστική ιδέα για να απελευθερωθεί από το κλουβί ο αξιωματικός. Εκεί είναι αλώβητος αφού αν 3…Kxh8 4.Kxf7 και το πιόνι προάγεται με σαχ. 3…b4 4.Ke7! c4 5.Be5 c3 6.Kf6 c2 7.Bb2 Kf8
Μέχρι εδώ καλά, αλλά και πάλι, πώς στο καλό θα βγάλεις από την μύγα ξίγκι; Παρακολουθήστε τις χειρουργικές μανούβρες του αξιωματικού: 8.Bc1! Kg8 9.Bd2! b3 (αν 9…Kf8 10.Bxb4+, +-) 10.Bc1 Kf8 11.Bb2! (zz) 11…Kg8 12.Ba3! +- Ο μαύρος θα αρχίσει να δίνει ένα προς ένα τα πιόνια. Περιττό να πω ότι ο αξιωματικός αυτός δικαιούται παράσημο ανδρείας.
Τι θα λέγατε να λύσετε και σεις μια εύκολη τέτοια σπουδή; Κι εδώ ο αξιωματικός θα χρειαστεί να κάνει τις απαραίτητες ντρίπλες για την απαραίτητη ισοπαλία:
Commendation, Revista Romana de Sah, 1980
Boris Sidorov
Draw
Και η σπουδή του Gurgenidze που ελπίζω να λύσατε, από το προηγούμενο άρθρο:
Gurgenidze
Draw
Το μαύρο πιόνι μοιάζει άπιαστο. Αλλά ο λευκός δεν έχει πει την τελευταία του λέξη, βασικά ούτε την προτελευταία: 1.a5! b3 2.a6! Kc7 3.a7! Kb7 4.Na6! b2 (4…Kxa7 5.Nc7!) 5.Nc7! Kxa7 6.Nb5+ ~ 7.Nc3=