ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΣΚΑΚΙ - Ο διαγωνισμός σύνθεσης στην Ολυμπιάδα του 1984- μέρος 2ο

Είδαμε στο προηγούμενο άρθρο ορισμένα βραβευμένα προβλήματα από τον διαγωνισμό σύνθεσης με αφορμή την ιστορική Ελληνική Ολυμπιάδα του 1984. Συνεχίζουμε με τις υπόλοιπες κατηγορίες προβλημάτων.

Στις σπουδές ειδικά, κριτής ήταν ο έμπειρος Ρουμάνος Virgil Nestorescu. Το χρυσό μετάλλιο της κατηγορίας πήρε, μάλλον δίκαια, ένας συμπατριώτης του, ο Emilian Dobrescu. Απολαύστε:

1st Prize, Olympic Tourney, Thessaloniki 1984-88
Emilian Dobrescu, 1st Prize, Olympic Tourney, Thessaloniki 1984-88, Win

O λευκός έχει μια σχετική υπεροπλία στο υλικό αλλά κρέμονται και οι δύο αξιωματικοί του. Είναι δυνατόν να τους σώσει; 1.Rg6+! Kf7 (αν 1…Kh7 2.Be3!) 2.Rg5+! Δεν ήταν καλό το 2.Rh6+? Kg7 3.Rxh8 Rxc5! 4.Ra8 Rxh5+ με ισοπαλία. 2…Kf6 3.Rd5 Ke6 4.Rd6+ Ke7. Στην εισαγωγή της σπουδής ο μαύρος βασιλιάς δεν αφήνει τον πύργο σε ησυχία. Και τώρα; Θα επαναλάβουμε την διαδρομή d6-g6-g5-d5; Όχι ακριβώς!

5.Nc6+! Bxc6 6.Rxc6+ Kd7 και τώρα πάμε…ανάποδα: 7.Rd6+ Ke7 8.Rd5+ Ke6 9.Rg5 Kf6 10.Rg6+ Kf7 11.Rh6+! Tώρα που λείπει ο μαύρος αξιωματικός η μανούβρα αυτή δουλεύει. Περνάμε στην τελική φάση της σπουδής: 11…Kg7 12.Rxh8 Rxc5 (12…Kxh8 13.Be3 +-)

13.Rd8! Μοναδικό (για να κρατάει το πιόνι) αλλά αρκετό. 13…Rc1+ (13…Rxh5+ 14.Kg1 Rf5 15.Kf2 με εύκολη νίκη) 14.Kh2 f2 15.Be2 Re1 16.Bf1! Rxf1 17.Kg2 και το f2 είναι καταδικασμένο. Χορταστική σπουδή.

Η επόμενη κατηγορία προβλημάτων αφορούσε τα αντίστροφα (selfmates). Για τους εντελώς αδαείς στα selfmates ο λευκός παίζει πρώτος και αναγκάζει τον μαύρο να τον κάνει ματ (ενόσω εκείνος αντιστέκεται). Αντίστροφη λογική από το ΟΤΒ, εξού και η ονομασία. Θριαμβευτής στον ολυμπιακό μας τουρνουά ήταν ένας από τους καλύτερους συνθέτες αντίστροφων προβλημάτων, ο καλοσυνάτος και πάντα ευγενής Πολωνός Waldemar Tura. Κέρδισε τόσο το χρυσό όσο και το χάλκινο μετάλλιο με δύο προβλήματά του! Ασημένιος ήταν o Ουκρανός (τότε Σοβιετικός) Ivan Soroka. Ας δούμε το πρώτο βραβείο:

1st Prize, Olympic Tourney, Thessaloniki 1984-88
Waldemar Tura, 1st Prize, Olympic Tourney, Thessaloniki 1984-88, s#2

O λευκός θέλει να παίξει Rxg4+ για να εξαναγκάσει το Bxg4+, αλλά πρέπει πρώτα να απομακρύνει τον ίππο του που κρατάει το g4. Πού όμως πρέπει να πάει αυτός; Δοκιμή: 1.Nh3? (>2.Rxg4+ Bxg4#)

1…Rxc4 (a) 2.Qxc3+ (A) Rxc3# και 1…Kxc4 (b) 2.Qxc5+ (B) Kxc5#, αλλά ο μαύρος έχει την άμυνα 1…Qxc2! Γι’ αυτό το σωστό κλειδί είναι: 1.Nd3! H απειλή είναι η ίδια, αλλά τώρα έχουμε αλλαγές στα ματ (κάτι που ήταν και το θέμα όλου του τουρνουά εξάλλου, όπως έχετε διαπιστώσει και από τα προηγούμενα προβλήματα). 1…Rxc4 (a) 2.Qxc5+! (B) Rxc5# και 1…Kxc4 (b) 2.Qxc3+! (A) Kxc3#.

Στην κατηγορία των βοηθητικών προβλημάτων νικητής ήταν ένας από σπουδαιότερους συνθέτες όλων των εποχών, ο Γάλλος Michel Caillaud.

Το πρώτο βραβείο του ήταν αυτό εδώ το κομψοτέχνημα:

1st Prize, Olympic Tourney, Thessaloniki 1984-88
Michel Caillaud, 1st Prize, Olympic Tourney, Thessaloniki 1984-88, h#2 - 2 solutions

To να γίνει ματ ο μαύρος με τον ίππο από το d4 ή το f4 μοιάζει απλό, αρκεί να μπλοκαριστεί αντίστοιχα το d5 και το f5 και να απομακρυνθεί η ντάμα ή ο Rg4. Ναι, αλλά αυτό απαιτεί από τον λευκό να βρει ένα tempo -και δεν το έχει γιατί καταστρέφονται τα έτοιμα ματ. Θα του το παραχωρήσει όμως ο μαύρος (που θυμίζω για μια ακόμα φορά ότι στα βοηθητικά παίζει πρώτος) με τον πιο απρόσμενο τρόπο:

a) 1.Qxe8! fxe8=B! 2.Νd5 Nd4# και παρόμοια

b) 1.Rxg8! fxg8N! 2.Nf5 Nf4#.

O αξιωματικός και ο ίππος φαγώθηκαν και αμέσως ξαναγεννήθηκαν: το περίφημο θέμα Phoenix, και μάλιστα στο ίδιο τετράγωνο που βρισκόντουσαν. Κι όλα αυτά για να κερδηθεί ένα τέμπο!

Ο συναγωνισμός και στα βοηθητικά ήταν εξαιρετικά υψηλός. Αρκεί να δούμε ποιοι πήραν τα άλλα βραβεία: ασημένιο σε συνεργασία οι Σοβιετικοί γίγαντες Valentin Rudenko και Viktor Chepizhny και χάλκινο ο ζωντανός θρύλος των βοηθητικών Βόσνιος Fadil Abdurahmanovic!

Υπήρχε και κατηγορία με μυθικό σκάκι (Κίρκη) αλλά ας μην κολυμπήσουμε ακόμα στα βαθιά, καλά είναι και στα ρηχά με τα μπρατσάκια. Χρυσό πάντως εκεί για την ιστορία πήρε ο μεγάλος Φινλανδός Unto Heinonen.

Η εύφημη μνεία των Καπράλου και Σιώτη που είδαμε στα πολυκίνητα ήταν και η μοναδική διάκριση των Ελλήνων λυτών σε κείνο το τουρνουά. Συμμετείχαν όμως αρκετοί συνθέτες από την χώρα μας μεταξύ των οποίων όλοι οι κορυφαίοι αλλά και κάποιοι που θα σας προκαλέσουν ίσως έκπληξη: Δ.Καπράλος, Β.Ζάππας, Β.Λύρης, Ν.Σιώτης, Χ.Φουγιαξής, Π.Μαρτούδης, Ν.Μαράσογλου, Λύκουρας, ο Μανώλης ο Μανωλάς και ο Παναγιώτης Φρεντζάς!

Για την δική σας ψυχαγωγία και προπόνηση διαλέξαμε μία από τις διακριθείσες σπουδές, του σημαντικού Γεωργιανού συνθέτη (δεξιά στην κύρια φωτογραφία του άρθρου). Θα καταφέρετε να την λύσετε;

3rd HM, Olympic Tourney, Thessaloniki 1984-88
David Gurgenidge, 3rd HM, Olympic Tourney, Thessaloniki 1984-88, Draw

O λευκός πύργος είναι αδύνατον να σταματήσει και τα δύο πιόνια. Η μόνη του ελπίδα είναι φάει το ένα και να προλάβει να δημιουργήσει το γνωστό φρούριο (fortress) με τον πύργο να κινείται ανάμεσα στο g2 και στο g4. Από πού να βάλει αρχή όμως; Δεν είναι απλό, χρειάζεται αρκετή ανάλυση. Η λύση στο επόμενο μας άρθρο.

Λύση στο δυάρι του Shanshin (από το προηγούμενο):

Το κλειδί είναι 1.Nf4! (>2.Nf7#) 1…Kxe5 2.Ne2# (switchback) ή 1…fxe5 2.Qxd2#. Το βρήκατε;

Δεν είναι βέβαια καλό 1.Qf2? e6!