chess.gr

#7 - Ο Κομήτης με το όνομα Πωλ Μόρφυ

Το υλικό του επεισοδίου

Η βιβλιογραφία για τον Morphy

ΒιβλίοΠοιοςΤι είναι
The Pride and Sorrow of ChessDavid LawsonUniversity of Louisiana, 2010. Από τα «πιο ενδιαφέροντα» με βιογραφικά στοιχεία, κατά το 30:06
Paul Morphy and the Evolution of Chess TheoryMacon ShibutCaissa Editions, 1993
The Real Paul MorphyCharles HertanNew In Chess, 2024. Κέρδισε το βραβείο βιβλίου της χρονιάς της Αγγλικής Ομοσπονδίας για το 2025. Κανένας από τους δύο εκφωνητές δεν το έχει διαβάσει· στο 33:25 «οι κριτικές είναι αρκετά καλές», με «κάποιες μικρές ιστορικές ανακρίβειες που έχουν επισημανθεί, ως συνήθως — αν είσαι σκακιστής μόνο και δεν είσαι ιστορικός»
Paul Morphy: A Modern PerspectiveValeri BeimRussell Enterprises, 2006. «Μια μάλλον πιο σοβαρή απόπειρα αξιολόγησης του παιχνιδιού του»: με σύγχρονη και ψύχραιμη ματιά φαίνονται και οι αδυναμίες — στατικές και κλειστές θέσεις, ακόμα και απλά φινάλε «που σήμερα κι ένας απλός club player θα τα χειριζόταν καλύτερα»
Paul Morphy: Sammlung der von ihm gespielten Partien mit ausführlichen ErläuterungenGéza MaróczyLeipzig, Veit & Comp., 1909. Μια διαφορετική αποτίμηση του παιχνιδιού του — αλλά δυσεύρετη, και ΜΟΝΟ ΣΤΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ
Great Moves: Learning Chess Through HistorySunil WeeramantryMongoose, 2017. Γραμμένο για το σχολικό σκάκι στην Αμερική· ο συγγραφέας είναι ο πατριός του Hikaru Nakamura. Μεγάλο μέρος του διδάσκει σκάκι μέσα από παρτίδες του Morphy — «το πάει ιστορία με παρτιδούλα». Στο 10:56 εξηγείται και το γιατί δουλεύει: οι παρτίδες του Morphy είναι κυρίως ανοιχτά ανοίγματα, e4 e5, που ενδείκνυνται ως πρώτη επαφή για παιδιά
Morphy's New York Ledger Chess Columns 1859–1860Yorklyn Editions, 1987. Η σκακιστική του στήλη κράτησε έναν μόνο χρόνο και, αν και πολύ καλοπληρωμένη, ήταν αποτυχημένη — έχει όμως διασωθεί ολόκληρη εδώ
Bréviaire des échecs (Παρίσι 1934) / A Breviary of Chess (Λονδίνο 1937)Savielly TartakowerΕκεί αναπτύσσεται η θεωρία ότι αυτό που ξεχώριζε τον Morphy από τους συγχρόνους του ήταν η συνεργασία των κομματιών, το piece coordination
The Chess PlayersFrances Parkinson KeyesIshi Press, 2015. Ιστορική νουβέλα — η ιστορία στήνεται γύρω από τις ευρωπαϊκές περιοδείες του Morphy
The Book of the First American Chess CongressDaniel Willard FiskeΝέα Υόρκη 1857, ανατύπωση Forgotten Books, 2017. Τα πρακτικά του ίδιου του κογκρέσου, μαζί με ιστορικά σκιαγραφήματα του σκακιού στον Παλιό και τον Νέο Κόσμο
Η σελίδα του στη Wikipedia«Είναι πάρα πολύ καλή· κάποιος θα μπορούσε να πάρει πάρα πολλά στοιχεία» (09:46)
⚠️ Διαβάζονται με επιφύλαξηArthur Bisguier, Andrew SoltisΑμερικανοί σχολιαστές που, «σε έναν σχετικό πατριωτικό παροξυσμό, τον εξυψώνουν πέρα από κάθε λογική». Στο ίδιο πνεύμα και η δήλωση του Fischer, ότι ο Morphy θα κέρδιζε τους περισσότερους κορυφαίους της εποχής του Fischer — «πάρα πολύ ακραία δήλωση», λέει το επεισόδιο: «όποιος πιστεύει ότι ο Morphy θα έπαιζε με τον Larsen ματς τεσσάρων παρτίδων και θα έκοβε ισοπαλία, μάλλον δεν έχει αντίληψη της ιστορικής συνέχειας του παιχνιδιού»
⚠️ ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ — όχι βιβλίοΣτο 30:06: «καθότι οι Αμερικανοί έχουν μια τεράστια βιβλιογραφία, αυτό σημαίνει ότι έχουμε και πολύ κακά βιβλία που έχουν γραφτεί για τον Morphy· κάποια από αυτά έχουν γραφτεί μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο, μόνο και μόνο για να δώσουν ένα γρήγορο εισόδημα στον συγγραφέα τους, γιατί πάντα ήταν πολύ ευπώλητα». Αυτή η πρόταση είναι και η αφετηρία του E08, που ανοίγει τη δική του βιβλιογραφία με «σε αντίθεση με την περίπτωση του Morphy που έχουμε πολλά κακά βιβλία, εδώ έχουμε λίγα και καλά»
Λιθογραφία του 1857 με τους συμμετέχοντες του πρώτου Αμερικανικού Σκακιστικού Κογκρέσου
«First American Chess Congress, held in New-York, November 1857» — λιθογραφία της εποχής, με τους συμμετέχοντες γύρω από τη σκακιέρα στο κέντρο και είκοσι πορτρέτα τους στο πλαίσιο - Πηγή: Smith & Wesstell (εκδότες) · Public domain · Wikimedia Commons

Η διαδρομή του Morphy στο 1ο Αμερικανικό Κογκρέσο, Νέα Υόρκη 1857

ΓύροςΑντίπαλοςΣκορ Morphy
1οςJames Thompson3 / 3
2οςAlexander Beaufort Meek3 / 3
3οςTheodor Lichtenhein4½ / 5
ΤελικόςLouis Paulsen6 / 8

Οι παρτίδες του Morphy στο 1ο Αμερικανικό Κογκρέσο, 1857 (19 παρτίδες)

abcdefgh87654321

Thompson, James – Morphy, Paul, 0-1

1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Bc5 4. d3 Nf6 5. Nc3 h6 6. Ne2 6... d6 7. c3 O-O 8. h3 Kh8 9. Ng3 9... Nh7 10. Qc2 f5 11. exf5 d5 12. Bb3 e4 13. dxe4 dxe4 14. Ng1 14... Ne5 15. Be3 Nd3+ 16. Ke2 Bxe3 17. fxe3 Qh4 18. Nxe4 Qxe4 19. Qxd3 Qxg2+ 20. Kd1 Bxf5 21. Qe2 Qxh1 0-1

Morphy – Bird: οι φιλικές τους παρτίδες (4 παρτίδες)

abcdefgh87654321

Morphy, Paul – Bird, Henry Edward, 1-0

1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Nf3 g5 4. h4 g4 5. Ne5 Nf6 6. Bc4 d5 7. exd5 Bd6 8. d4 Nh5 9. Nc3 Bf5 10. Ne2 Bxe5 11. dxe5 f3 12. gxf3 gxf3 13. Bg5 f6 14. exf6 Qd6 15. Qd4 fxe2 16. Bxe2 Qg3+ 17. Kd2 O-O 18. Rag1 1-0

Πορτρέτο: Daniel Harrwitz
Daniel Harrwitz - Πηγή: Public domain · Wikimedia Commons

Η παρτίδα της Όπερας: Morphy – Δούκας του Brunswick και κόμης Isouard, Παρίσι 1858

abcdefgh87654321

Morphy, Paul – Duke of Brunswick, Count, 1-0

1. e4 e5 2. Nf3 d6 3. d4 Bg4 4. dxe5 Bxf3 5. Qxf3 5... dxe5 6. Bc4 Nf6 7. Qb3 Qe7 8. Nc3 8... c6 9. Bg5 b5 10. Nxb5 cxb5 11. Bxb5+ Nbd7 12. O-O-O Rd8 13. Rxd7 Rxd7 14. Rd1 Qe6 15. Bxd7+ 15... Nxd7 16. Qb8+ Nxb8 17. Rd8# 1-0

Paris, 1858
#ΠαίκτηςΣύνολο
1Paul Morphy8
2Adolf Anderssen3

Paul Morphy - Adolf Anderssen, 1858 Paris: όλες οι παρτίδες τους (17)

abcdefgh87654321

Morphy, Paul – Anderssen, Adolf, 0-1

1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Bc5 4. b4 Bxb4 5. c3 Ba5 6. d4 exd4 7. O-O Nf6 8. e5 8... d5 9. Bb5 9... Ne4 10. cxd4 O-O 11. Bxc6 bxc6 12. Qa4 Bb6 13. Qxc6 Bg4 14. Bb2 14... Bxf3 15. gxf3 Ng5 16. Nd2 Re8 17. Kh1 Nh3 18. f4 Qh4 19. Qxd5 Nxf2+ 20. Kg1 Nd3 21. Bc3 Nxf4 22. Qf3 Nh3+ 23. Kh1 Ng5 24. Qg2 Rad8 25. Rg1 25... h6 26. Raf1 Qh3 27. Qc6 27... Qd7 28. Qg2 28... Bxd4 29. Bxd4 Qxd4 30. Nf3 Qd5 31. h4 Ne6 32. Qg4 Qc6 33. Rg2 Rd3 34. Qf5 Red8 35. Qf6 35... Qd5 36. Qf5 Rd1 37. Rxd1 Qxd1+ 38. Kh2 Rd3 39. Rf2 Re3 40. Nd2 Re2 41. Qxf7+ Kh8 42. Ne4 Rxf2+ 43. Nxf2 Qd5 44. Ng4 Qxa2+ 45. Kg3 Qb3+ 46. Kh2 Qc2+ 47. Kg3 Qc3+ 48. Kh2 Qc6 49. h5 a5 50. Nf6 gxf6 51. Qxf6+ Kg8 52. Qg6+ Kf8 53. Qxh6+ Ke8 54. Qg6+ Kd7 55. h6 Qd5 56. h7 Qxe5+ 57. Kg1 Ng5 58. h8=Q Qxh8 59. Qxg5 Qd4+ 60. Kf1 a4 61. Qf5+ Kc6 62. Qc8 Kb5 63. Ke1 c5 64. Qb7+ Kc4 65. Qf7+ Kc3 66. Qf3+ Qd3 67. Qf6+ Kb3 68. Qb6+ Kc2 69. Qa7 Qc3+ 70. Ke2 a3 71. Qa4+ Kb2 72. Qb5+ Qb3 0-1

Φωτογραφία δύο σκακιστών σε τραπέζι με σκακιέρα σε κήπο, με δύο σκυλιά στο γρασίδι
Ο John Owen και ο Amos Burn σε μια παρτίδα στον κήπο - Πηγή: Public domain · Wikimedia Commons

Morphy – Owen, 1858: η πρώτη φορά της Άμυνας Owen, και ο Morphy χάνει

abcdefgh87654321

Morphy, Paul – Owen, John, 0-1

1. e4 b6 2. d4 Bb7 3. Bd3 e6 4. Nh3 c5 5. c3 cxd4 6. cxd4 Nc6 7. Be3 Nb4 8. Nc3 Nxd3+ 9. Qxd3 Bb4 10. O-O Bxc3 11. bxc3 Nf6 12. e5 Nd5 13. c4 Ba6 14. Bd2 Rc8 15. Rac1 O-O 16. Qb3 Ne7 17. Bb4 Re8 18. Rfd1 Nf5 19. g4 Nh4 20. f4 f6 21. Be1 fxe5 22. dxe5 Qe7 23. Ng5 h6 24. Ne4 Bb7 25. Qd3 Rf8 26. Bxh4 Qxh4 27. Nf6+ Rxf6 28. exf6 Qxg4+ 29. Qg3 Qxg3+ 30. hxg3 Bc6 31. fxg7 Kxg7 32. Kf2 Kf6 33. g4 h5 34. g5+ Kf5 35. Ke3 h4 36. Rd2 h3 37. Rh2 Bg2 38. Rc2 d5 39. g6 dxc4 40. g7 Rg8 41. Rcxg2 hxg2 42. Rxg2 Kf6 43. Rc2 Rxg7 44. Rxc4 Rg3+ 45. Ke4 Ra3 46. Rc2 Ra4+ 0-1

Πορτρέτο: Serafino Dubois
Serafino Dubois - Πηγή: Gorkom Jr., J. Van · Public domain · Wikimedia Commons

Οι παρτίδες του Anderssen στο Λονδίνο 1862 (12 παρτίδες)

abcdefgh87654321

Hannah, James – Anderssen, Adolf, 0-1

1. e4 c5 2. Nf3 e6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 Nf6 5. Bd3 Nc6 6. Be3 d5 7. Nd2 Bd6 8. O-O O-O 9. f4 Bc5 10. c3 e5 11. Nc2 Bxe3+ 12. Nxe3 Qb6 13. Qe1 Ng4 14. Rf3 exf4 15. exd5 Nce5 16. Bxh7+ Kxh7 17. Rh3+ Nh6 18. Rh5 fxe3 19. Ne4 Bg4 20. Rxe5 Rae8 21. Qb1 e2+ 22. Kh1 e1=Q+ 23. Qxe1 Rxe5 24. Qb1 Qg6 25. Ng3 Nf5 0-1

Χαρακτικό με τον αββά Durand και τον Jean-Louis Preti να παίζουν σκάκι
Ο αββάς Ambroise Durand (αριστερά, με το κολάρο του κληρικού) και ο Jean-Louis Preti, οι συγγραφείς της «Stratégie Raisonnée» — χαρακτικό εποχής του Albert Duvivier - Πηγή: Albert Duvivier (σχέδιο), Joliet (χαρακτικό) · Public domain · Wikimedia Commons
London, 1866
#ΠαίκτηςΣύνολο
1Wilhelm Steinitz8
2Adolf Anderssen6

Οι παρτίδες του ματς: Wilhelm Steinitz - Adolf Anderssen, 1866 London (14)

abcdefgh87654321

Anderssen, Adolf – Steinitz, William, 1-0

1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Bc5 4. b4 Bxb4 5. c3 Bc5 6. d4 exd4 7. O-O d6 8. cxd4 Bb6 9. d5 Na5 10. Bb2 Ne7 11. Bd3 O-O 12. Nc3 c6 13. Ne2 f5 14. Rc1 fxe4 15. Bxe4 Bf5 16. Bxf5 Rxf5 17. dxc6 bxc6 18. Ned4 Rf6 19. Nxc6 Nexc6 20. Bxf6 Qxf6 21. Rxc6 Nxc6 22. Qd5+ Qf7 23. Qxc6 Rd8 24. a4 d5 25. Rd1 d4 26. Rd3 Qf5 27. Qc4+ Kh8 28. h3 Rc8 29. Qb3 h6 30. g4 Qf6 31. Qd5 Rc3 32. Ne5 Rc5 33. Qa8+ Kh7 34. Qe4+ Kg8 35. Ng6 Rc3 36. Qe8+ 1-0