Το Winning Chess του Seirawan ξανά στα ράφια (Β΄ Μέρος)

Δεύτερο μέρος της παρουσίασης της νέας έκδοσης από την Chess Elevation: Winning Chess Combinations, Winning Chess Brilliancies, Winning Chess Endings. Και το έβδομο βιβλίο που λείπει ακόμη

Οκτώβριος 2026

Στο πρώτο μέρος είδαμε τα τρία βασικά βιβλία του Yasser Seirawan και το ερώτημα αν η νέα σειρά της Chess Elevation είναι απλή ανατύπωση. Η απάντηση ήταν ότι οι πρόλογοι είναι καινούργιοι, ότι το κείμενο του εισαγωγικού βιβλίου έχει ανανεωθεί και ότι τα κεφάλαια των άλλων δύο διαβάζονται σαν τα αρχικά.

Τα τρία βιβλία αυτού του δεύτερου μέρους απευθύνονται σε πιο προχωρημένους αναγνώστες και ανάμεσά τους βρίσκεται η πιο ουσιαστική αλλαγή όλης της σειράς. Και εδώ η παρουσίαση στηρίζεται στα δείγματα του εκδότη και όχι στα ολόκληρα βιβλία.

Winning Chess Combinations

Το έβδομο βιβλίο της σειράς γράφτηκε αργότερα από τα υπόλοιπα, το 2006, για την Everyman Chess και δεν ήταν στο αρχικό σχέδιο της Microsoft Press. Η νέα έκδοση έχει 262 σελίδες απέναντι σε 256 της πρώτης, άρα το βιβλίο έμεινε ουσιαστικά στο ίδιο μέγεθος. Ο Seirawan γράφει στη νέα εισαγωγή ότι το Winning Chess Tactics είχε τόση απήχηση που οι αναγνώστες ζητούσαν κι άλλο. Κοιτάζοντας το βιβλίο είκοσι χρόνια μετά, βρίσκει μέσα του πολλές θέσεις που χρησιμοποιεί ακόμη στον σχολιασμό του.

Από τα δείγματα, η ίδια εισαγωγή είναι η μόνη που ονομάζει τον Jacob Aagaard και την ομάδα του. Ο Seirawan γράφει ότι λύνει ακόμη σκακιστικά προβλήματα με χαρά «στην έβδομη δεκαετία» της ζωής του. Σημειώνει ακόμη ότι αυτό το βιβλίο ίσως το κρατά ο αναγνώστης όχι στο χέρι, αλλά στο κινητό ή στο τάμπλετ του.

Το πρώτο κεφάλαιο είναι το πιο αυτοβιογραφικό κομμάτι όλων των δειγμάτων. Ο Seirawan αφηγείται πώς έμαθε τα πρώτα του μοτίβα ως παιδί στο Σιάτλ, με το ματ του Legal και τα ματ αποπνιγμού με ίππο. Χωρίζει τους συνδυασμούς σε τρεις κατηγορίες, εκείνους που καταλήγουν σε ματ, εκείνους που κερδίζουν υλικό και τους αμυντικούς ή στρατηγικούς. Η κεντρική του ιδέα είναι ότι τα μοτίβα του ματ πρέπει να τα ξέρει κανείς όπως τις λέξεις μιας γλώσσας.

Η ανανέωση εδώ φαίνεται σε λεπτομέρειες. Σε μια λίστα επιθετικών παικτών με τον Shirov, την Judit Polgar, τον Topalov και τον Kasparov έχει προστεθεί μια πρόταση για τους «πιο σύγχρονους», τον Caruana, τον Wei Yi και τον Praggnanandhaa.

Winning Chess Brilliancies

Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη αλλαγή της σειράς. Η πρώτη έκδοση, του 1995, είχε δώδεκα σχολιασμένες παρτίδες, από τη Fischer – Spassky του 1972 ως την Ivanchuk – Yusupov του 1991. Η νέα έκδοση τις κρατά όλες και προσθέτει τρεις καινούργιες, ενώ κλείνει με έναν επίλογο:

• Carlsen – Li Chao, Qatar Masters, Ντόχα 2015, με τίτλο «Ένα τέμπο αρκεί».
• Firouzja – Zarkovic, Sharjah Masters 2019, με τίτλο «Φιλοδοξία στο άνοιγμα».
• Praggnanandhaa – Rapport, UzChess Cup, Τασκένδη 2025, με τίτλο «Ο Μάγος του Ουζ». Η λαμπρή παρτίδα εδώ είναι του Rapport, που κέρδισε με τα μαύρα.

Στο δείγμα δεν υπάρχει κανένα από τα τρία νέα κεφάλαια, αλλά η εισαγωγή μιλά πια για «15 εμπνευσμένες παρτίδες». Η σειρά των κεφαλαίων 13 και 14 δεν είναι χρονολογική -η παρτίδα του 2019 προηγείται εκείνης του 2015- και η φράση «λαμπρές παρτίδες της προηγούμενης γενιάς» έμεινε, παρότι οι παρτίδες φτάνουν πια ως το 2025. Το κεφάλαιο του δείγματος προσθέτει μια πρόταση για την άνοδο της Ινδίας, που, όπως γράφει, αξίζει ιδιαίτερη μνεία.

Η δομή κάθε κεφαλαίου είναι σταθερή. Μια εισαγωγή με το ιστορικό πλαίσιο, πλούσιες εξηγήσεις για τις κινήσεις του ανοίγματος και σχόλια που γίνονται πιο πυκνά όσο πλησιάζει η κρίσιμη θέση. Ο Seirawan ενσωματώνει τα σχόλια των ίδιων των παικτών όπου υπάρχουν και προτείνει στον αναγνώστη να απομνημονεύει τις παρτίδες, όπως κάνουν οι μαθητές του Go στην Ιαπωνία.

Το δείγμα περιέχει ολόκληρο το δέκατο κεφάλαιο, «À la Morphy», μία από τις δύο δικές του παρτίδες στο βιβλίο. Είναι η Seirawan – Timman από τον πέμπτο αγώνα του ματς του Χίλβερσουμ το 1990, που ο Seirawan κέρδισε 4-2. Ινδική της Βασίλισσας με το αγαπημένο του 5.Qb3. Μετά το 9.d5 ο Seirawan γράφει ότι το 9...exd5 ήταν λάθος και ότι ο μαύρος έπρεπε να παίξει 9...Nd4. Το πιόνι του c πήγε από το c4 στο d5, στο c6 και στο d7. Με το 12.cxd7+ ο λευκός άνοιξε τη στήλη d, όπου ο μαύρος αξιωματικός έμεινε απέναντι στον πύργο. Ακολούθησε η θυσία διαφοράς 14.Rxd7!, που ο Seirawan σχολιάζει λέγοντας ότι ο Morphy θα ήταν περήφανος. Η παρτίδα τελείωσε στην 26η κίνηση, με το 26.Qxd6.

Οι σημειώσεις είχαν πρωτοδημοσιευτεί στο Inside Chess και, όπως γράφει, τροποποιήθηκαν ώστε να δίνουν βαθύτερη εξήγηση. Το κεφάλαιο συνοδεύεται από ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα για τον Timman και φωτογραφίες.

Winning Chess Endings

Το βιβλίο των φινάλε είναι το μεγαλύτερο της σειράς, με 424 σελίδες. Ξεκινά από τα βασικά ματ. Ακολουθούν φινάλε βασιλιά και πιονιών, βασίλισσας και πιονιών, πύργων -το μεγαλύτερο κεφάλαιο, πάνω από εκατό σελίδες-, αξιωματικών, ίππων, αξιωματικού απέναντι σε ίππο, πύργου απέναντι σε ελαφρύ κομμάτι και βασίλισσας απέναντι σε πύργο.

Το δείγμα είναι το πιο μικρό από τα έξι. Περιέχει μόνο τις πρώτες σελίδες του κεφαλαίου για τα φινάλε βασιλιά και πιονιών -τέμπο, αντίθεση, βασιλιάς και πιόνι απέναντι σε βασιλιά- και κανένα κείμενο πριν από αυτό. Η διδασκαλία γίνεται με αριθμημένα παραδείγματα και σχόλια κίνηση προς κίνηση. Υπάρχει κι ένα μικρό «παιχνίδι με πιόνια» για να δοκιμάσει ο αναγνώστης την αίσθηση του τέμπο. Ο τόνος είναι ο γνωστός. Ο βασιλιάς πρέπει να ανοίγει τον δρόμο στο πιόνι όπως ένας μπλοκέρ στο αμερικανικό ποδόσφαιρο. Μια άλλη συμβουλή του είναι ότι, όπως και στη ζωή, στο σκάκι μερικές φορές είναι καλύτερο να περιμένεις.

Στο ίδιο το δείγμα του Endings δεν βρήκαμε σημάδι ανανέωσης. Δεν έχει νέα εισαγωγή όπως τα άλλα πέντε και τίποτα στο κείμενο δεν παραπέμπει σε μεταγενέστερη εποχή. Η σύγκριση με τις παλιές εκδόσεις δείχνει όμως ότι το βιβλίο άλλαξε περισσότερο από κάθε άλλο εκτός από το Brilliancies. Η πρώτη έκδοση της Microsoft Press το 1999 και η έκδοση της Everyman το 2003 είχαν 239 σελίδες. Η νέα έχει 424, δηλαδή σχεδόν διπλάσιες.

Άλλαξε και η δομή. Η νέα έκδοση κλείνει με ένατο κεφάλαιο για τα φινάλε βασίλισσας απέναντι σε πύργο και με ένα κεφάλαιο είκοσι πέντε σελίδων με τις απαντήσεις των κουίζ, ενώ προσθέτει επίλογο και βιβλιογραφία. Σύμφωνα με τα περιεχόμενα της παλιάς έκδοσης που βρήκαμε σε δευτερογενή πηγή, τα οκτώ πρώτα κεφάλαια είχαν και τότε τους ίδιους τίτλους, ενώ το ένατο είχε τίτλο «The Rare and the "Perfect"». 

Το έβδομο που λείπει

Ο Seirawan γράφει στη νέα εισαγωγή του Combinations ότι χαίρεται που επανεκδίδει και τα επτά βιβλία της σειράς. Ως τώρα όμως κυκλοφορούν έξι. Το Winning Chess Openings, που είχε κυκλοφορήσει από τη Microsoft Press το 1998, δεν εμφανίζεται ακόμη σε καμία λίστα της Chess Elevation.

Επιπλέον, στην εισαγωγή του Play Winning Chess ο Seirawan γράφει ότι ετοιμάζει ένα καινούργιο βιβλίο. Δεν αναφέρει θέμα, ούτε αν θα ανήκει στη σειρά.

Για ποιον είναι

Η σειρά διαβάζεται με τη σειρά που γράφτηκε. Το Play Winning Chess είναι για εντελώς αρχάριους και για γονείς που θέλουν να μάθουν μαζί με τα παιδιά τους. Το Tactics και το Strategies είναι το επόμενο σκαλί για τον παίκτη συλλόγου. Το Combinations και το Endings είναι βιβλία δουλειάς, με πολλές ασκήσεις. Το Brilliancies είναι το βιβλίο για να διαβάζεται με σκακιέρα. Με τρία νέα κεφάλαια ο κάτοχος της παλιάς έκδοσης έχει πια λόγο να το ξαναπάρει.

Για όποιον έχει τις παλιές εκδόσεις της Everyman, η εικόνα από τα δείγματα είναι ότι η αλλαγή είναι πραγματική σε τρία βιβλία. Στο Brilliancies, με τρεις νέες παρτίδες, στο Endings, που σχεδόν διπλασιάστηκε και αναδιοργανώθηκε, και στο Play Winning Chess, με ανανεωμένο κείμενο. Στα Tactics, Strategies και Combinations η δομή μένει ίδια και η αλλαγή αφορά κυρίως τους προλόγους και την εμφάνιση.

Σε σκληρό εξώφυλλο, σε χαρτόδετη έκδοση και ως ηλεκτρονικά βιβλία στο Forward Chess.

Οι παρτίδες

Η παρτίδα του δείγματος και οι τρεις παρτίδες που προστέθηκαν στο Winning Chess Brilliancies.