Το Winning Chess του Seirawan ξανά στα ράφια (Α΄ Μέρος)
Η σειρά που έγραψε ο Yasser Seirawan για τη Microsoft Press από το 1990 επανεκδίδεται από την Chess Elevation, το νέο εκδοτικό σήμα της Quality Chess. Πρώτο μέρος: Play Winning Chess, Winning Chess Tactics, Winning Chess Strategies
Οκτώβριος 2026
Λίγες σειρές σκακιστικών βιβλίων για αρχάριους κράτησαν τόσα χρόνια όσο το Winning Chess του Yasser Seirawan. Το Play Winning Chess κυκλοφόρησε από τη Microsoft Press το 1990, το Tactics το 1992, το Strategies το 1994 και το Brilliancies το 1995. Ακολούθησαν το Openings το 1998 και το Endings το 1999. Το 2003 η σειρά πέρασε στην Everyman Chess, όπου το 2006 προστέθηκε το έβδομο βιβλίο, το Combinations. Από το 2026 κυκλοφορεί από την Chess Elevation, ένα νέο εκδοτικό σήμα της Quality Chess αφιερωμένο στους παίκτες που βρίσκονται στην αρχή της διαδρομής τους, με αρχισυντάκτη τον Jacob Aagaard. Είναι ο ίδιος εκδοτικός οίκος όπου εργάζεται και ο Έλληνας IM Κωστής Μεγαλιός.
Η πρώτη ερώτηση που κάνει κάθε αναγνώστης που έχει ήδη κάποιο από τα παλιά αντίτυπα είναι απλή. Είναι απλή ανατύπωση ή καινούργια έκδοση; Η απάντηση, όπως θα δούμε, είναι κάπου στη μέση, αλλά πιο κοντά στη δεύτερη απ' όσο θα περίμενε κανείς.
Χωρίσαμε την παρουσίαση σε δύο μέρη, με τη σειρά που γράφτηκαν τα βιβλία. Σε αυτό το πρώτο εξετάζουμε τα τρία βασικά, το Play Winning Chess, το Winning Chess Tactics και το Winning Chess Strategies. Στο δεύτερο, τα Combinations, Brilliancies και Endings.
Μια σειρά με ιστορία
Ο Seirawan, γεννημένος το 1960 στη Δαμασκό και μεγαλωμένος στο Σιάτλ, ήταν παγκόσμιος πρωταθλητής νέων το 1979, τέσσερις φορές πρωταθλητής των ΗΠΑ και έπαιξε σε τουρνουά υποψηφίων. Το 1987 ίδρυσε το περιοδικό Inside Chess και σήμερα είναι από τους πιο αγαπητούς σχολιαστές μεγάλων διοργανώσεων.
Στη νέα εισαγωγή του Play Winning Chess διηγείται πώς ξεκίνησε η σειρά. Ο πρόεδρος της Microsoft Press, ο Min Yee, του ζήτησε τέσσερα βιβλία, ένα εισαγωγικό, ένα για την τακτική, ένα για τη στρατηγική και ένα με λαμπρές παρτίδες. Ο προϊστάμενός του, ο Bill Gates, διάβασε το σχέδιο και ρώτησε αν δεν θα έπρεπε να διδάσκονται πρώτα τα φινάλε. Η ερώτηση έμεινε ως αστείο ανάμεσά τους, αλλά, όπως γράφει, ήταν ουσιαστική, γιατί η σειρά με την οποία παρουσιάζεται το σκάκι ήταν το μεγάλο ζητούμενο όλης της δουλειάς.
Στα τρία πρώτα βιβλία συνεργάστηκε στενά με τον IM Jeremy Silman, του οποίου το όνομα μπήκε και στο εξώφυλλο. Ο Silman πέθανε τον Σεπτέμβριο του 2023 και η νέα εισαγωγή είναι σε μεγάλο μέρος της ένα συγκινητικό αποχαιρετιστήριο σημείωμα για τον φίλο του. Η Chess Elevation αφαίρεσε το όνομα του Silman από τα εξώφυλλα και ο Seirawan το σχολιάζει με χιούμορ. Όταν είχε μπει την πρώτη φορά, ο Silman του είχε γράψει ότι ήταν ευγενικό αλλά καθόλου απαραίτητο.
Ανατύπωση ή νέα έκδοση;
Ο εκδότης μιλά για «πλήρως αναθεωρημένη και επεκταμένη» έκδοση με «μοντέρνο, φρέσκο στήσιμο». Τι από αυτά φαίνεται στα δείγματα;
Νέες εισαγωγές. Κάθε βιβλίο έχει νέο πρόλογο του Seirawan, υπογεγραμμένο στο Σεντ Λούις τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο του 2025. Ο ίδιος γράφει ότι όλη η σειρά «περνά από διεξοδικό έλεγχο και ανανέωση» και ότι ετοιμάζει ένα καινούργιο βιβλίο, χωρίς να πει αν θα ανήκει στη σειρά.
Ανανεωμένο κείμενο, όχι μόνο πρόλογοι. Στο πρώτο κεφάλαιο του Play Winning Chess ο αναγνώστης βρίσκει το διαδικτυακό σκάκι, τη διάκριση ανάμεσα σε σκάκι στη σκακιέρα και online, τις εφαρμογές ρολογιού στο κινητό, τον σημερινό ρυθμό με προσθήκη τριάντα δευτερολέπτων και μια αναφορά στη σειρά «The Queen's Gambit» του Netflix. Αυτά δεν υπήρχαν σε ένα βιβλίο του 1990.
Νέο υλικό. Το Play Winning Chess αποκτά ενότητα με φωτογραφίες από το αρχείο του David Llada. Το Winning Chess Brilliancies, όπως θα δούμε στο δεύτερο μέρος, αποκτά τρία ολόκληρα νέα κεφάλαια.
Τι μένει όπως ήταν. Στα κεφάλαια των δειγμάτων του Tactics και του Strategies το κείμενο διαβάζεται σαν το αρχικό. Η αναθεώρηση εκεί φαίνεται να αφορά κυρίως την εισαγωγή, τη σελιδοποίηση και τα διαγράμματα. Σε μερικά σημεία έμειναν διατυπώσεις άλλης εποχής, όπως η σύμβαση ότι όλοι οι σκακιστές αναφέρονται ως «αυτός». Ο Seirawan τη διατηρεί ρητά, προσθέτοντας ότι ελπίζει οι γυναίκες να αλλάξουν αυτή την πραγματικότητα.
Η σελίδα «About this Publication», που υπάρχει στα περιεχόμενα κάθε βιβλίου και θα έλεγε ακριβώς τι άλλαξε, δεν περιλαμβάνεται στα δείγματα που δίνει ο εκδότης στα e-shops, κάτι εντελώς λάθος ως πολιτική marketing.
Play Winning Chess
Το εισαγωγικό βιβλίο της σειράς και το πιο προσωπικό. Ο Seirawan χτίζει τη διδασκαλία του πάνω σε τέσσερα στοιχεία, το υλικό, τον χρόνο, τον χώρο και τη δομή των πιονιών. Σε καθένα αφιερώνει ένα κεφάλαιο. Ακολουθούν σχολιασμένες παρτίδες, ερωτήσεις μέσα στο κείμενο με τις απαντήσεις στο τέλος, ασκήσεις στο τέλος κάθε κεφαλαίου και γλωσσάρι.
Ο τόνος είναι αυτό που κάνει τη διαφορά. Υπόσχεται να δείξει στον αναγνώστη πώς πηδά κάθε κομμάτι, ποιο είναι το αγαπημένο του φαγητό και πού του αρέσει να πηγαίνει διακοπές. Στο κεφάλαιο για τον χώρο γράφει ότι μπορεί κανείς να κερδίσει παίρνοντας τόσο χώρο από τον αντίπαλο ώστε εκείνος να μην μπορεί παρά να βηματίζει στο κελί του, περιμένοντας την εκτέλεση.
Το δείγμα του εκδότη περιέχει το πρώτο κεφάλαιο -ιστορία, εξοπλισμός, σημειογραφία- και κομμάτι του τέταρτου, για τον χώρο. Εκεί ο Seirawan μετρά τα τετράγωνα που ελέγχει κάθε πλευρά σε μια δική του παρτίδα με τον Belotti στο Λουγκάνο το 1988 και καταλήγει στην Capablanca – Treybal του Κάρλσμπαντ το 1929, μια παρτίδα που το ελληνικό κοινό γνωρίζει καλά καθώς ήταν αυτή που επιλέχτηκε στο Β' Τόμο του Σιαπέρα για να δείξει το στρατηγικό θέμα της ανοιχτής στήλης.. Ο Capablanca σφίγγει τον μαύρο, δίνει τον αξιωματικό με το 55.Ba6 και τελειώνει με το 58.Nxc6. Το μάθημα είναι ότι οι πύργοι πρέπει να μπαίνουν πρώτοι στις ανοιχτές στήλες, πριν από τη βασίλισσα. Η παρτίδα παρουσιάζεται στο βιβλίο από διάγραμμα, οπότε η αρίθμηση εκεί αρχίζει από το 1.b6 -το 39.b6 της παρτίδας-.
Το δείγμα έχει και δύο αβλεψίες της επιμέλειας. Η μία είναι τυπογραφική. Η άλλη μπερδεύει στήλες και οριζόντιες: οι στήλες περιγράφονται ως «γραμμές που πηγαίνουν από αριστερά προς τα δεξιά» και οι οριζόντιες ως «στήλες από κάτω προς τα πάνω», ενώ ισχύει το αντίθετο. Σε βιβλίο για αρχάριους είναι από τα λάθη που αξίζει να διορθωθούν.
Winning Chess Tactics
Το δεύτερο βιβλίο απευθύνεται σε όποιον ξέρει ήδη τους κανόνες και τη σημειογραφία. Ο Seirawan λέει από την αρχή, με ειλικρίνεια, ότι δεν θα διδάξει τίποτα που ο σκακιστικός κόσμος δεν γνωρίζει ήδη. Η αξία του είναι στην οργάνωση. Η τακτική χωρίζεται σε θέματα -διπλή επίθεση, κάρφωμα, σούβλισμα, απομάκρυνση, δηλητηριασμένα πιόνια, θυσία εκκαθάρισης, ακτίνες Χ, ανεμόμυλος, ενδιάμεση κίνηση- και κάθε κεφάλαιο ξεκινά από τις απλές μορφές και ανεβαίνει ως παραδείγματα επιπέδου μάστερ.
Το δεύτερο μέρος του βιβλίου είναι μια σύντομη πινακοθήκη μεγάλων τακτικών παικτών, από τον Anderssen και τον Morphy ως τον Tal και τον Kasparov. Το τρίτο είναι μια σειρά ασκήσεων σε τρία επίπεδα δυσκολίας. Η ίδια δομή, με τα ίδια τρία μέρη, υπήρχε και στην έκδοση της Everyman του 2005. Η νέα έκδοση έχει 328 σελίδες απέναντι σε 240 εκείνης, διαφορά που πιθανότατα οφείλεται κυρίως στο νέο στήσιμο.
Το δείγμα περιέχει την εισαγωγή και μέρος του κεφαλαίου για τη θυσία εκκαθάρισης, με ένα κλασικό παράδειγμα από τη Lisitsin – Zagoriansky του 1936, όπου ο πύργος δίνεται με σαχ στο h7 για να αδειάσει το g7 για τη βασίλισσα. Περιέχει και δύο ασκήσεις. Ο τόνος είναι πιο σοβαρός από του πρώτου βιβλίου και, όπως παραδέχεται ο ίδιος ο Seirawan, οι πολύ αρχάριοι θα το βρουν λίγο πιο δύσκολο.
Winning Chess Strategies
Αν το πρώτο βιβλίο παρουσιάζει το σκάκι ως τέχνη και το δεύτερο ως άθλημα, το τρίτο, όπως γράφει ο Seirawan, το παρουσιάζει ως επιστήμη. Το θέμα του είναι ο σχεδιασμός. Πώς αξιοποιείς ένα υλικό πλεονέκτημα, πώς σταματάς το αντιπαιχνίδι, πού πηγαίνουν τα κομμάτια, πότε ο ένας αξιωματικός ή ίππος είναι ανώτερος από τον άλλον, πώς δημιουργείς στόχους. Κλείνει με ένα μεγάλο κεφάλαιο για τους μεγάλους στρατηγικούς παίκτες.
Το δείγμα περιέχει το κεφάλαιο για το αντιπαιχνίδι, με παραδείγματα από τις Botvinnik – Kan του 1939 και Makogonov – Botvinnik του 1943 και την ιστορία μιας μικρής παίκτριας που, στην παρτίδα που της έδινε τον παγκόσμιο τίτλο κοριτσιών κάτω των δέκα ετών, χόρευε από χαρά πριν δεχτεί ματ στην τελευταία οριζόντια. Υπάρχει και ένα όμορφο απόσπασμα από τη Reshevsky – Fischer του πρωταθλήματος των ΗΠΑ το 1963, όπου ο Fischer επιστρέφει πιόνι για να αποφύγει μια παγίδα στην τελευταία οριζόντια. Ο Seirawan το ονομάζει «περιορισμό της ζημιάς».
Η σύγκριση με την έκδοση της Everyman του 2003 δείχνει τα ίδια έντεκα κεφάλαια με την ίδια σειρά. Η μόνη διαφορά στα περιεχόμενα είναι ότι λείπει το γλωσσάρι του τέλους. Η εισαγωγή παραπέμπει πια τον αναγνώστη στο γλωσσάρι του Play Winning Chess. Αξίζει και μια λεπτομέρεια. Στην αναθεωρημένη έκδοση της Everyman του 2005 εμφανίζεται ως συνεργάτης ο John Shaw, ένας από τους τρεις ιδρυτές της Quality Chess, οπότε η σχέση της σειράς με τον σημερινό της εκδότη είναι παλιότερη απ' όσο φαίνεται.
Η διδακτική αρχή του κεφαλαίου συνοψίζεται σε μία φράση του. Να βρίσκεις την ισορροπία ανάμεσα στην άμυνα και σε μια συνέχεια που προωθεί τα δικά σου σχέδια.
Στοιχεία έκδοσης
Τα βιβλία κυκλοφορούν σε σκληρό εξώφυλλο, σε χαρτόδετη έκδοση και ως ηλεκτρονικά βιβλία στην πλατφόρμα Forward Chess. Οι ημερομηνίες κυκλοφορίας διαφέρουν από κατάστημα σε κατάστημα. Το Play Winning Chess κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 2026 και τα υπόλοιπα ακολούθησαν μέσα στη χρονιά.
Στο δεύτερο μέρος, τα τρία επόμενα βιβλία, η μεγάλη αλλαγή του Brilliancies και το έβδομο βιβλίο, που δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμη.