Γιώργος Μακρόπουλος, 1953-2026 · Β΄ Ο διοικητικός παράγοντας

Τριάντα εννέα χρόνια στην προεδρία της ΕΣΟ, δύο Ολυμπιάδες στη Θεσσαλονίκη, τέσσερις δεκαετίες στην κορυφή της FIDE και μια εκλογή που έχασε

Σεπτέμβριος 2026

Το 1982 ο Γιώργος Μακρόπουλος δεν είχε κλείσει τα τριάντα, ήταν έξι φορές πρωταθλητής Ελλάδας και ο ισχυρότερος Έλληνας σκακιστής. Εκείνη τη χρονιά εξελέγη πρόεδρος της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας. Κανείς δεν θα μπορούσε να φανταστεί τότε ότι θα έμενε στη θέση ως το 2021 ή ότι τα επόμενα σαράντα χρόνια θα ήταν ένας από τους ισχυρότερους ανθρώπους του παγκόσμιου σκακιού.

Στο πρώτο μέρος του αφιερώματος είδαμε τον σκακιστή. Εδώ θα δούμε τον παράγοντα, με όσα πέτυχε και όσα του καταλογίστηκαν. Και τα δύο ήταν μεγάλα.

Η ΕΣΟ και οι δύο Ολυμπιάδες της Θεσσαλονίκης

Το 1982 η ελληνική ομοσπονδία ήταν μικρή και οι διεθνείς διοργανώσεις στη χώρα σπάνιες. Δύο χρόνια αργότερα η Θεσσαλονίκη φιλοξένησε την 26η Σκακιστική Ολυμπιάδα και το 1988 την 28η. Και οι δύο έγιναν υπό την προεδρία του Μακρόπουλου και ήταν ό,τι μεγαλύτερο είχε δει ποτέ το ελληνικό σκάκι.

Ο Παναγιώτης Κονιδάρης, στο πρώτο του άρθρο για το καλλιτεχνικό σκάκι στο chess.gr, έγραψε για την Ολυμπιάδα του 1984 ότι «δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι ήταν το κουμπί που πυροδότησε την μεγάλη ανάπτυξη του ελληνικού σκακιού τα χρόνια που ακολούθησαν». Για τις δύο Ολυμπιάδες της Θεσσαλονίκης και για τη δωδεκάχρονη Judit Polgár του 1988, έχουμε γράψει αναλυτικά στο έβδομο μέρος της σειράς μας για τις Ολυμπιάδες.

Θεατές στην αίθουσα της Ολυμπιάδας της Θεσσαλονίκης το 1984. Πίσω αριστερά οι πινακίδες των ομάδων της Γαλλίας, με τον Spassky στην πρώτη σκακιέρα, και της Ολλανδίας, με τον Timman.

Ο ίδιος εξελέγη ξανά έντεκα φορές στην Προεδρία της ΕΣΟ, συχνά με άνετη πλειοψηφία. Στις εκλογές του Δεκεμβρίου 2016 η παράταξή του πήρε 68,8% και όλες τις έδρες του διοικητικού συμβουλίου.

Ντουμπάι, 1986

Η πρώτη του μεγάλη εμπλοκή στη διεθνή πολιτική του σκακιού ήρθε με μια κρίση. Το 1984 ο πρόεδρος της FIDE Florencio Campomanes ανέθεσε την Ολυμπιάδα του 1986 στο Ντουμπάι και η ομοσπονδία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανακοίνωσε ότι δεν θα προσκαλούσε την ομάδα του Ισραήλ.

Ο Florencio Campomanes, πρόεδρος της FIDE από το 1982 ως το 1995, στις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Η FIDE σύστησε επιτροπή διαπραγμάτευσης και ο Μακρόπουλος ήταν ένα από τα τρία της μέλη, μαζί με τον Άγγλο Raymond Keene και τον Αμερικανό Don Schultz. Παρά τις διεθνείς διαμαρτυρίες και τις προσπάθειες της επιτροπής, το Ισραήλ δεν έπαιξε στο Ντουμπάι. Στο συνέδριο της FIDE εκεί άλλαξε όμως το καταστατικό, ώστε στο εξής η άρνηση μιας διοργανώτριας χώρας να δεχτεί κάποια ομοσπονδία να απαιτεί τη συγκατάθεση των τριών τετάρτων της Γενικής Συνέλευσης. Την ίδια χρονιά ο Μακρόπουλος εξελέγη για πρώτη φορά αντιπρόεδρος της FIDE.

Το νούμερο δύο της Διεθνούς Ομοσπονδίας

Το 1990 έγινε γενικός γραμματέας της FIDE και το 1996 αναπληρωτής πρόεδρος. Εκείνη τη χρονιά η ομοσπονδία είχε ήδη νέο πρόεδρο, τον Kirsan Ilyumzhinov, πρόεδρο της ρωσικής αυτόνομης δημοκρατίας της Καλμυκίας. Για είκοσι δύο χρόνια ο Μακρόπουλος θα ήταν ο δεύτερος άνθρωπος της FIDE και, κατά τους περισσότερους, αυτός που τη διοικούσε στην πράξη.

Ο Ilyumzhinov ήταν ο πολιτικός και ο χρηματοδότης, ο Μακρόπουλος ο άνθρωπος που ήξερε κάθε ομοσπονδία και κάθε αντιπρόσωπο. Στις εκλογές του 2006 στο Τορίνο στήριξε την επανεκλογή του Ilyumzhinov, που νίκησε τον Ολλανδό Bessel Kok με 96 ψήφους έναντι 54. Η ΕΣΟ, όταν ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του το 2018, του πίστωσε τη μεγάλη προβολή του σκακιού, τα υψηλά έπαθλα των κορυφαίων σκακιστών, την εύρεση χορηγών και την ανάπτυξη του σκακιού σε χώρες χωρίς σκακιστική παράδοση.

Η διοικητική του θέση τον έφερνε αντιμέτωπο και με τις μεγάλες κρίσεις. Στο παγκόσμιο πρωτάθλημα της Ελίστα το 2006, ανάμεσα στον Vladimir Kramnik και τον Veselin Topalov, ο μάνατζερ του Topalov παραπονέθηκε για τις συχνές επισκέψεις του Kramnik στην τουαλέτα. Η Επιτροπή Εφέσεων, με μέλη τον Μακρόπουλο, τον Jorge Vega και τον Zurab Azmaiparashvili, έκρινε ότι οι επισκέψεις είχαν υπερβολικά μεγαλοποιηθεί, αλλά αποφάσισε να κλείσουν οι ιδιωτικές τουαλέτες των παικτών. Η απόφαση προκάλεσε την αποχώρηση του Kramnik από την πέμπτη παρτίδα, που του χρεώθηκε ως ήττα. Ο Peter Svidler και ο Evgeny Bareev δημοσίευσαν ανοιχτή επιστολή ζητώντας την απομάκρυνση του Μακρόπουλου και του Azmaiparashvili από τη θέση των αντιπροέδρων.

Ο ουσιαστικός πρόεδρος, 2015-2018

Στα τέλη του 2015 το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έβαλε τον Ilyumzhinov σε λίστα κυρώσεων για τις σχέσεις του με την κυβέρνηση της Συρίας. Στις 6 Δεκεμβρίου 2015 το Προεδρικό Συμβούλιο της FIDE μεταβίβασε τις νομικές, οικονομικές και επιχειρηματικές αρμοδιότητες του προέδρου στον Μακρόπουλο. Για σχεδόν τρία χρόνια ήταν ο εν ενεργεία πρόεδρος της παγκόσμιας ομοσπονδίας.

Η σχέση των δύο ανδρών δεν άντεξε. Τον Μάρτιο του 2017, σε μια φορτισμένη συνεδρίαση του Προεδρικού Συμβουλίου στην Αθήνα, ο Ilyumzhinov φέρεται να δήλωσε ότι παραιτείται, κάτι που ο ίδιος αρνήθηκε αμέσως μετά. Ένα μήνα αργότερα, σε έκτακτη συνεδρίαση πάλι στην Αθήνα, επιβεβαιώθηκε ότι θα έμενε πρόεδρος με περιορισμένες εξουσίες. Τον Φεβρουάριο του 2018 η ελβετική τράπεζα UBS έκλεισε τους λογαριασμούς της FIDE λόγω των κυρώσεων. Τον Μάιο το Προεδρικό Συμβούλιο, με εκπρόσωπο τον Μακρόπουλο, κατέθεσε καταγγελία κατά του Ilyumzhinov στην Επιτροπή Δεοντολογίας, που τον Ιούλιο τον απέκλεισε από κάθε αξίωμα για έξι μήνες.

Μπατούμι, 2018

Τον Απρίλιο του 2018, στη συνεδρίαση του Προεδρικού Συμβουλίου στο Μινσκ, ο Μακρόπουλος ανακοίνωσε ότι θα είναι υποψήφιος για την προεδρία της FIDE. Είπε ότι του το είχαν ζητήσει η πλειοψηφία του Συμβουλίου και πολλοί αντιπρόσωποι, για να λυθούν τα προβλήματα και να εξασφαλιστεί σταθερότητα. Στις αρχές Ιουλίου κατέθεσε το ψηφοδέλτιό του με τίτλο «FIDE Forward». Υποψήφιος αναπληρωτής πρόεδρος ήταν ο Άγγλος Malcolm Pein και τον στήριζαν 64 εθνικές ομοσπονδίες. Τον Arkady Dvorkovich πρότειναν 13 και τον Nigel Short 6.

Ο Arkady Dvorkovich το 2015, ως αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης. Τρία χρόνια αργότερα νίκησε τον Μακρόπουλο στις εκλογές της FIDE.

Η προεκλογική εκστρατεία ήταν από τις πιο σκληρές στην ιστορία της FIDE. Ο Μακρόπουλος υπερασπίστηκε το έργο του ως εν ενεργεία προέδρου και σημείωσε ότι η ομοσπονδία είχε αποθεματικά 1,7 εκατομμύρια ευρώ παρά τις δυσκολίες με τους χορηγούς και τις τράπεζες. Ο Short τον κατηγόρησε ότι είχε κρατήσει επί δεκαετίες τον Ilyumzhinov στην εξουσία. Τον Σεπτέμβριο η ομάδα του Μακρόπουλου κατέθεσε καταγγελίες κατά του Dvorkovich στην Επιτροπή Δεοντολογίας της FIDE και στη ΔΟΕ, κατηγορώντας τον ότι προσπαθούσε να κερδίσει ψήφους με «δώρα» και «χορηγίες», και ζήτησε τον αποκλεισμό του. Ο Dvorkovich απέρριψε τις κατηγορίες. Την ίδια εβδομάδα ο Μακρόπουλος υπολόγιζε ότι είχε την υποστήριξη 114 ομοσπονδιών και ο Dvorkovich μιλούσε για 95.

Στις 20 Σεπτεμβρίου η Αγγλική Σκακιστική Ομοσπονδία αποφάσισε να στηρίξει τον Μακρόπουλο, με το σκεπτικό ότι με τον Pein αναπληρωτή πρόεδρο η FIDE θα είχε καλύτερες πιθανότητες να γίνει ανεξάρτητη αθλητική οργάνωση, ελεύθερη από πολιτικές επιρροές.

Το γραμματόσημο της Γεωργίας για την 43η Ολυμπιάδα, Μπατούμι 2018.

Στην τελετή έναρξης της Ολυμπιάδας του Μπατούμι ήταν ο Μακρόπουλος, ως αναπληρωτής πρόεδρος, που κήρυξε την έναρξη των αγώνων και μίλησε για μια νέα εποχή μιας πολιτικά και οικονομικά ανεξάρτητης FIDE. Στις 3 Οκτωβρίου, στη Γενική Συνέλευση, ο Short κατέθεσε τον λόγο του, επιτέθηκε στη διοίκηση και στο τέλος της ομιλίας του ανακοίνωσε ότι αποσύρεται υπέρ του Dvorkovich. Ο Dvorkovich εξελέγη με 103 ψήφους έναντι 78.

Η επιστροφή

Μετά την ήττα ο Μακρόπουλος αποσύρθηκε για λίγο από τη διεθνή σκακιστική πολιτική. Το 2021 έκλεισε η μακρά του θητεία στην ΕΣΟ, που τον τίμησε αργότερα με τον τίτλο του Επίτιμου Προέδρου. Τον Ιούνιο του 2022 το διοικητικό συμβούλιο της ομοσπονδίας στήριξε την υποψηφιότητά του για μία από τις τέσσερις θέσεις αντιπροέδρου της FIDE, που εκλέγονται ανεξάρτητα από το προεδρικό ψηφοδέλτιο. Στο συνέδριο του Τσενάι, τον Αύγουστο του 2022, εξελέγη μαζί με την Xie Jun, τον Saud bin Abdulaziz Al Mualla και τον Michael Khodarkovsky.

Ήταν αντιπρόεδρος της FIDE ως τον θάνατό του. Στην Ελλάδα προήδρευε ακόμη στην επιτροπή της ΕΣΟ για τον στρατηγικό σχεδιασμό του μαθητικού σκακιού.

Η κληρονομιά

Είναι δύσκολο να συνοψίσει κανείς σε λίγες γραμμές τέσσερις δεκαετίες τέτοιας επιρροής. Για τους υποστηρικτές του, ο Μακρόπουλος ήταν ο άνθρωπος που κράτησε τη FIDE όρθια σε δύσκολες εποχές, που γνώριζε κάθε ομοσπονδία από τα Νησιά Σολομώντα ως τη Γουατεμάλα και έδωσε στο ελληνικό σκάκι θέση που δεν αντιστοιχούσε στο μέγεθός του. Οι 64 ομοσπονδίες που τον πρότειναν το 2018, από την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Ασία, δείχνουν ακριβώς αυτό το δίκτυο.

Για τους επικριτές του ήταν ο διαχειριστής ενός συστήματος που κράτησε στην εξουσία τον Campomanes και τον Ilyumzhinov για σχεδόν σαράντα χρόνια, με λίγη διαφάνεια και πολλή πολιτική. Οι επιθέσεις του Short και η επιστολή του Svidler και του Bareev ανήκουν σε αυτή την πλευρά της ιστορίας.

Και οι δύο εικόνες έχουν μάλλον βάση. Αυτό που δεν αμφισβητεί κανείς είναι το μέγεθος. Η FIDE, στην ανακοίνωσή της, έγραψε ότι λίγοι άνθρωποι συμμετείχαν τόσο στενά στην ανάπτυξη και τη διοίκηση του διεθνούς σκακιού σε μια τόσο μεγάλη και μεταβατική περίοδο. Για την ελληνική σκακιστική κοινότητα ήταν, για σχεδόν μισό αιώνα, το πρόσωπο της Ελλάδας στο παγκόσμιο σκάκι. Και πριν από αυτό, όπως είδαμε στο πρώτο μέρος, ήταν ο καλύτερος σκακιστής της.

Αποδόσεις εικόνων

• Thessaloniki Plakette Olympiade 1984, GFHund (Gerhard Hund), CC BY 3.0 · Commons
• Zuschauer 1984 Thessaloniki, GFHund (Gerhard Hund), CC BY 3.0 · Commons
• Campomanes, Florencio 90er, Peter Bolt, CC BY-SA 4.0 · Commons
• Olympiad2012IlyumzhinovMakropoulos, Stefan64, Αύγουστος 2012, CC BY-SA 3.0 · Commons
• Arkady Dvorkovich (2015-09-30), Γραφείο Τύπου του Προέδρου της Ρωσίας, CC BY 4.0 · Commons.jpg)
• 43rd Chess Olympiad 2018 stamp of Georgia, Georgia Post, δημόσιος τομέας · Commons
• Griechenland 1988 Thessaloniki, GFHund (Gerhard Hund), CC BY 3.0 · Commons