Γιώργος Μακρόπουλος, 1953-2026 · Α΄ Ο σκακιστής

Επτά φορές πρωταθλητής Ελλάδας, διεθνής μετρ, πρώτη σκακιέρα της εθνικής σε δύο Ολυμπιάδες. Πριν γίνει ο άνθρωπος της FIDE, ήταν ο καλύτερος Έλληνας σκακιστής της γενιάς του

Σεπτέμβριος 2026

Ο Γιώργος Μακρόπουλος πέθανε στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, σε ηλικία 73 ετών, μία μέρα αφότου οι εθνικές μας ομάδες αναχώρησαν για την 46η Σκακιστική Ολυμπιάδα στη Σαμαρκάνδη. Η Ελληνική Σκακιστική Ομοσπονδία, της οποίας ήταν Επίτιμος Πρόεδρος, ανακοίνωσε την απώλεια «μιας σημαντικής προσωπικότητας του ελληνικού και διεθνούς σκακιού». Η FIDE, στην ηγεσία της οποίας βρισκόταν από το 1986 και όπου ήταν ακόμη αντιπρόεδρος, τον χαρακτήρισε μία από τις πιο επιδραστικές μορφές της διεθνούς σκακιστικής διοίκησης των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών.

Ο Γιώργος Μακρόπουλος στη σκακιέρα, τον Ιούλιο του 2006.

Οι περισσότεροι νεότεροι σκακιστές τον γνώρισαν ως παράγοντα, τον άνθρωπο που βρισκόταν πίσω από το τραπέζι των συνεδρίων και πάνω στις εξέδρες των τελετών. Αυτό το αφιέρωμα έχει δύο μέρη και το δεύτερο ανήκει σε εκείνον τον Μακρόπουλο. Το πρώτο ανήκει σε έναν άλλο, που σήμερα ξεχνιέται εύκολα. Στη δεκαετία του 1970 και στις αρχές του 1980, ο Μακρόπουλος ήταν απλούστατα ο καλύτερος Έλληνας σκακιστής.

Ένας δεκαπεντάχρονος στη Στοκχόλμη

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1953. Το πρώτο του όνομα στον κατάλογο των ελληνικών τίτλων είναι του 1969, όταν κέρδισε το πρωτάθλημα εφήβων. Τον ίδιο χρόνο, στα δεκαπέντε του, έπαιξε στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Νέων της Στοκχόλμης, το τουρνουά που κέρδισε ένας δεκαοκτάχρονος ονόματι Anatoly Karpov.

Ο Μακρόπουλος δεν πέρασε στον τελικό όμιλο των πρώτων, αλλά στον τρίτο όμιλο της τελικής φάσης έδειξε ότι ανήκε σε αυτό το επίπεδο. Στις παρτίδες που σώζονται από εκείνον τον όμιλο έχει έξι νίκες, μία ισοπαλία και τέσσερις ήττες. Μία από τις ήττες ήταν από τον Ελβετό Werner Hug, που δύο χρόνια αργότερα θα γινόταν παγκόσμιος πρωταθλητής νέων στην Αθήνα.

Μία από τις νίκες ήταν απέναντι στον Πολωνό Aleksander Sznapik, μια Ανοιχτή Ισπανική. Ο νεαρός Έλληνας έπαιξε με μαύρα το 13...f6 για να σπάσει το πιόνι του e5 και μετά από μια σειρά ανταλλαγών στο κέντρο, με τα 26...Bxd4 27.Nf5 Bxf2+ 28.Qxf2 Rxf2 29.Nxd6 cxd6, βγήκε σε φινάλε με δύο πύργους η κάθε πλευρά και δύο πιόνια παραπάνω. Το υπόλοιπο ήταν τεχνική, που για τον δεκαπεντάχρονο ήταν ήδη αρκετό.

Επτά πρωταθλήματα

Το 1971 κέρδισε το πρώτο του πρωτάθλημα Ελλάδας ανδρών. Την ίδια χρονιά το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Νέων έγινε στην Αθήνα και ο Μακρόπουλος έπαιξε σε αυτό για δεύτερη φορά.

Εξώφυλλο του περιοδικού «Το Ματ» του Σπύρου Μπίκου, τεύχος 153, Σεπτέμβριος 1964, με λεζάντα «ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ». Είναι παιδί με κύπελλο πίσω του. Το εσωτερικό κείμενο («Ένα καινούργιο αστέρι ανέτειλε») αναφέρει τον Σκακιστικό Όμιλο Ηρακλείου Κρήτης.

Ακολούθησαν τα χρόνια της κυριαρχίας του. Κέρδισε το πρωτάθλημα Ελλάδας το 1971, το 1973, το 1975, το 1977, το 1978, το 1980 και το 1985. Επτά τίτλοι σε δεκαπέντε χρόνια, σε μια εποχή που οι αντίπαλοί του είχαν ονόματα βαριά για το ελληνικό σκάκι. Τα χρόνια που δεν κέρδισε ο ίδιος, ο τίτλος πήγε στον Τριαντάφυλλο Σιαπέρα το 1972, στον Μιλτιάδη Γρηγορίου το 1974, στον Πάνο Μπαλάσκα το 1976 και το 1979, στον Σπύρο Σκέμπρη το 1981 και το 1984, στον Νίκο Σκαλκώτα το 1982 και στον Στράτο Γρίβα το 1983.

Το 1985 ήταν η τελευταία του νίκη. Από το 1986 άρχισε η εποχή του Βασίλη Κοτρώνια, που θα έφτανε τους δέκα τίτλους. Στον πίνακα των πολυνίκων του πρωταθλήματος ο Μακρόπουλος παραμένει σήμερα τρίτος, πίσω από τον Κοτρώνια και τον Χριστόδουλο Μπανίκα και μπροστά από τον Σκέμπρη.

Στις Ολυμπιάδες

Έπαιξε για την Ελλάδα σε τρεις Ολυμπιάδες. Στα Σκόπια το 1972 ήταν πρώτος αναπληρωματικός και έκανε 8 βαθμούς σε 14 παρτίδες, με τέσσερις νίκες, οκτώ ισοπαλίες και δύο ήττες.

Στη Νίκαια το 1974 ανέβηκε στην πρώτη σκακιέρα. Εκεί το επίπεδο ήταν άλλο και ο απολογισμός του 3½ στα 7, με ήττες ανάμεσα σε άλλους από τον Αργεντινό Miguel Quinteros και τον Jan Timman, που και αυτός μας άφησε φέτος.

Ολυμπιάδα της Βαλέτας 1980, 1η σκακιέρα, Swanson – Makropoulos. Η πηγή γράφει «Photo: Swanson v Makropolous supplied by SS, Tim Upton in background»

Η τρίτη του Ολυμπιάδα ήταν η σημαντικότερη. Στη Βαλέτα της Μάλτας το 1980 έπαιξε ξανά πρώτη σκακιέρα και έκανε 6½ στις 11, με πέντε νίκες, τρεις ισοπαλίες και τρεις ήττες. Η τελευταία του νίκη, απέναντι στον Σκωτσέζο Stephen Swanson στον τελευταίο γύρο, πήρε μια διάσταση που δεν είχε καμία σχέση με την ελληνική κατάταξη. Το αποτέλεσμα του ματς Ελλάδα – Σκωτία μπήκε στα κριτήρια ισοβαθμίας ανάμεσα στην ΕΣΣΔ και την Ουγγαρία και έδωσε στους Σοβιετικούς το χρυσό. Την ιστορία εκείνου του τραπεζιού την έχουμε αφηγηθεί αναλυτικά στο πέμπτο μέρος της σειράς μας για τις Ολυμπιάδες. Η παρτίδα του αυτή αναφέρεται μέχρι σήμερα από τον Gary Kasparov κάθε φορά που κάποιος τον ρωτάει για το ποια είναι η πιο συναρπαστική παρτίδα που έχει δει ποτέ.

Παράλληλα έπαιζε σταθερά στις Βαλκανιάδες, από το 1971 ως το 1985, συχνά στην πρώτη σκακιέρα απέναντι στις ισχυρότατες ομάδες της Γιουγκοσλαβίας, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας. Πήρε χάλκινο ατομικό μετάλλιο το 1971 και ασημένια το 1983 και το 1985.

Praia da Rocha, 1978

Η σημαντικότερη διεθνής του επιτυχία ως τότε ήρθε στο ζονάλ της Praia da Rocha στην Πορτογαλία, τον Νοέμβριο του 1978. Εκεί ο Μακρόπουλος νίκησε δύο κορυφαίους Γιουγκοσλάβους γκρανμαίτρ, τον Milan Matulović και τον Borislav Ivkov και έφερε ισοπαλία με τον Ljubomir Ljubojević. Έναν χρόνο αργότερα, το 1979, πήρε τον τίτλο του διεθνούς μετρ.

Ο Borislav Ivkov στο τουρνουά Hoogovens του 1966. Δώδεκα χρόνια αργότερα, στο ζονάλ της Πορτογαλίας, ηττήθηκε από τον Μακρόπουλο.

Η παρτίδα με τον Ivkov δείχνει το επιθετικό του ύφος τα με λευκά. Σε ένα άνοιγμα Ponziani το κέντρο κλείδωσε νωρίς με το 6.d5, ο μαύρος έκανε μικρό ροκέ και ο Μακρόπουλος μεγάλο στην 14η κίνηση, ρίχνοντας τα πιόνια του g και h εναντίον του μαύρου βασιλιά. Ο Ivkov κέρδισε δύο πιόνια με τα 21...hxg4, 22...Nxh5 και 23...Bxg4, αλλά η στήλη h είχε ανοίξει. Μετά το 25.Bg5 ο Γιουγκοσλάβος θυσίασε τη διαφορά με 25...Rxc3 για να περιπλέξει τη θέση. Η απάντηση ήταν ακριβής: 26.Bxf6+ Bxf6 27.Rxg4 Rxd3 28.Rxh5+ Kg8 29.Qxd3. Ο λευκός έμεινε με πύργο απέναντι σε αξιωματικό και δύο πιόνια, με τη στήλη h ανοιχτή μπροστά στον μαύρο βασιλιά και ο Ivkov εγκατέλειψε.

Ρώμη και ο δρόμος προς τον τίτλο

Το 1980 ήταν η καλύτερη χρονιά του. Στο τουρνουά της Banco di Roma στη Ρώμη πέτυχε νόρμα γκρανμαίτρ. Στις παρτίδες που σώζονται από εκεί νίκησε ανάμεσα σε άλλους τον Αυστριακό Karl Robatsch και τον Ούγγρο Bela Toth και έχασε μόνο από τον Laszlo Szabo. Την ίδια χρονιά έπαιξε και στο τουρνουά γκρανμαίτρ του Zamárdi στην Ουγγαρία, όπου στις παρτίδες που σώζονται έχει πέντε νίκες και ισοπαλίες με τον Wolfgang Uhlmann και τον Dorfman. Τον Ιανουάριο του 1981 έφτασε στη μέγιστη βαθμολογία του, 2485, πολύ υψηλή για Έλληνα σκακιστή εκείνης της εποχής.

Ο τίτλος του γκρανμαίτρ δεν ήρθε ποτέ. Στη Ρώμη του 1981 έχασε από τον Viktor Korchnoi, στο ζονάλ της Budva την ίδια χρονιά από τον Dragoljub Velimirović και τον Ivkov. Όμως από τη Ρώμη του 1981 σώζεται μια από τις πιο ασυνήθιστες παρτίδες του.

Απέναντι στον Bela Toth, που τον είχε αντιμετωπίσει ήδη δύο φορές, ο Μακρόπουλος απάντησε στην Πετρόφ με το γκαμπί Cochrane, 3.Nxe5 d6 4.Nxf7. Ο λευκός δίνει ίππο για πιόνι και για το δικαίωμα να κρατήσει τον μαύρο βασιλιά στο κέντρο. Είναι μια θυσία που σπάνια βλέπει κανείς σε σοβαρά τουρνουά. Ο Μακρόπουλος πίεσε με τα 9.f4 και 10.e5 και όταν η ένταση λύθηκε, με τα 17...Nxf6 18.exf6 Bxf6 19.Nxd6, είχε ανακτήσει το υλικό. Στη συνέχεια κέρδισε πιόνια στην πτέρυγα της βασίλισσας και έκλεισε την παρτίδα στην 42η κίνηση με ένα κομμάτι παραπάνω.

Χάιφα, 1989

Μετά το 1982 ο Μακρόπουλος ήταν πρόεδρος της ΕΣΟ και ο χρόνος του για το σκάκι στη σκακιέρα λιγόστευε. Έπαιζε όμως ακόμη, στο πρωτάθλημα Ελλάδας, στο Ακρόπολις και σε τουρνουά του εξωτερικού, όπως το Dortmund του 1988. Και το 1989 έκανε μια από τις σπουδαιότερες νίκες της καριέρας του.

Στο ευρωπαϊκό ομαδικό πρωτάθλημα της Χάιφα έπαιξε στην έκτη σκακιέρα της Ελλάδας και έκανε 4 στις 7, με τρεις νίκες, δύο ισοπαλίες και δύο ήττες. Μία από τις νίκες ήταν απέναντι στον Lev Polugaevsky, έναν από τους σπουδαιότερους σοβιετικούς γκρανμαίτρ των δεκαετιών του 1970 και του 1980.

Ο Lev Polugaevsky στο τουρνουά IBM του Άμστερνταμ, τον Ιούνιο του 1972.

Η Μαρίνα

Στην Ολυμπιάδα της Λουκέρνης, το 1982, ο Μακρόπουλος γνώρισε μια νεαρή Ρουμάνα σκακίστρια που μόλις είχε πάρει τον τίτλο της διεθνούς γκρανμαίτρ γυναικών, τη Marina Pogorevici. Ήταν η κόρη της Maria Albuleț, τρεις φορές πρωταθλήτριας Ρουμανίας. Στη Λουκέρνη η Μαρίνα έπαιξε τη δεύτερη σκακιέρα της Ρουμανίας, που πήρε το ασημένιο και κέρδισε ατομικό χάλκινο μετάλλιο.

Η Marina Pogorevici, δεξιά, στην Ολυμπιάδα της Λουκέρνης τον Νοέμβριο του 1982, τη χρονιά που γνώρισε τον Γιώργο Μακρόπουλο.

Παντρεύτηκαν το 1986 και εκείνη εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα. Ως Μαρίνα Μακροπούλου κέρδισε εννέα φορές το πρωτάθλημα Ελλάδας γυναικών, από το 1990 ως το 2022, ρεκόρ που δεν έχει καταρριφθεί. Μαζί με τους επτά τίτλους του συζύγου της και τους τρεις της μητέρας της, η οικογένεια μετρά είκοσι εθνικά πρωταθλήματα, ίσως από τις πιο πετυχημένες σκακιστικές οικογένειες του κόσμου.

Από τη σκακιέρα στο γραφείο

Ο Μακρόπουλος απέναντι στον Arturo Pomar, Αθήνα, 28 Μαρτίου 1976, στον αγώνα Ελλάδα–Ισπανία για τα προκριματικά του Κυπέλλου Εθνών Ευρώπης

Από το 1977 ο Μακρόπουλος εργαζόταν ως δημοσιογράφος στην Ελευθεροτυπία. Το 1982, πριν κλείσει τα τριάντα, εξελέγη πρόεδρος της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας. Από εκεί και πέρα το σκάκι του στη σκακιέρα έγινε δευτερεύον, αν και ποτέ δεν σταμάτησε εντελώς. Έπαιξε στο πρωτάθλημα Ελλάδας του 1990 και σε ομαδικά πρωταθλήματα ως το 2006.

Η βάση του chessgames.com κρατά 231 παρτίδες του, από το 1969 ως το 2006. Ο συνολικός απολογισμός τους είναι σχεδόν ισόπαλος, κάτι που λέει λιγότερα από όσα φαίνεται, αφού πολλές από αυτές είναι απέναντι σε μερικούς από τους καλύτερους παίκτες της Ευρώπης. Με λευκά έπαιζε κυρίως 1.e4 και απέναντι στη Σικελική συχνά το 2.c3. Με μαύρα έπαιζε συχνά τη Σικελική και την Άμυνα Tarrasch.

Αν η ζωή του είχε πάρει άλλο δρόμο, ο Μακρόπουλος θα είχε πιθανώς γίνει ο πρώτος Έλληνας γκρανμαίτρ. Αντί γι' αυτό έγινε κάτι άλλο, ίσως πιο σημαντικό για το ελληνικό σκάκι, και σίγουρα πολύ πιο αμφιλεγόμενο. Αυτή είναι η ιστορία του δεύτερου μέρους.

Οι παρτίδες

Πέντε παρτίδες του Γιώργου Μακρόπουλου, με χρονολογική σειρά, χωρίς σχόλια.

Αποδόσεις εικόνων

• Georgios Makropoulos, karpidis, 3 Ιουλίου 2006, CC BY 2.0 · Commons
• Marina Makropoulou (Pogorevici) (1), Krtschil, 8 Νοεμβρίου 1982, CC BY-SA 4.0 · Commons_(1).jpg)
• 28e Hoogoven schaaktoernooi te Beverwijk, Borislav Ivkov, Ron Kroon / Anefo, 12 Ιανουαρίου 1966, CC0 · Commons,_Bestanddeelnr_918-6687.jpg)
• De Russische schaker Lev Poloegajevski, Anefo, 5 Ιουνίου 1972, CC0 · Commons