chess.gr · Νέα · Προπονητική · Συνεργασίες

Δεν αξίζει κάθε θέση τον χρόνο σου

Από Ζήσης Τσακνάκης · Δημοσιεύτηκε 11/11/2026

Ο FM Ζήσης Τσακνάκης γράφει για τη διαχείριση του χρόνου: για τα είκοσι πέντε λεπτά που δεν άξιζε μια κίνηση, για μια κερδισμένη θέση που δεν απαιτούσε συγκεκριμένη λύση και για τα δεκαέξι λεπτά που άξιζαν τον κόπο. Με μια Νάιντορφ και δύο παρτίδες της ίδιας μέρας στο Open του Βαρδάρη.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στα αγγλικά στο ιστολόγιο του Ζήση Τσακνάκη στο Lichess και φιλοξενείται εδώ σε ελληνική μετάφραση. Οι τρεις μελέτες είναι δικές του, με τα σχόλιά του μεταφρασμένα. Ό,τι προσθέσαμε εμείς μέσα στις μελέτες φέρει την ένδειξη «chess.gr» και οι σημειώσεις της σύνταξης βρίσκονται στο τέλος.

Σχεδόν πενήντα λεπτά προσπαθούσα να λύσω μία θέση στη Νάιντορφ. Το παράξενο είναι ότι τα περισσότερα απ' όσα είχα καταλάβει για τη θέση ήταν σωστά. Είχα εντοπίσει τα σημαντικά στρατηγικά της χαρακτηριστικά. Είχα βρει καλές υποψήφιες κινήσεις. Είχα καταλάβει το σχέδιο του αντιπάλου μου. Είχα βρει μάλιστα και αρκετές από τις ιδέες που αργότερα επιβεβαίωσε η μηχανή. Απλώς δεν μπορούσα να πείσω τον εαυτό μου να σταματήσει να σκέφτεται.

Εκείνη η παρτίδα μου έμαθε τελικά κάτι για τη διαχείριση του χρόνου που σήμερα ακούγεται αυτονόητο, αλλά μου πήρε πολύ καιρό να το καταλάβω:

Καλή διαχείριση του χρόνου δεν σημαίνει να ξέρεις πόσο γρήγορα να σκέφτεσαι. Σημαίνει να ξέρεις πότε έχεις σκεφτεί αρκετά.

Και σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, δύο παρτίδες που έπαιξα την ίδια μέρα έκαναν το μάθημα αδύνατο να το αγνοήσω.

Προσπαθώντας να λύσω το σκάκι

Το πρώτο μου παράδειγμα είναι από μια Νάιντορφ απέναντι στον Κωνσταντίνο Τσαρσιταλίδη. Ο Τσάρσι δεν είναι ένας οποιοσδήποτε αντίπαλος. Έχουμε παίξει χρόνια στην ίδια ομάδα και είμαστε στενοί φίλοι, οπότε ξέρει πολύ καλά το σκάκι μου και μάλλον και τις κακές μου συνήθειες.

Μετά τα 1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 a6 6.Be3 e5 7.Nb3 Be7 8.f3 Be6 9.Qd2 h5 10.Nd5 Bxd5 11.exd5 Nbd7 12.O-O-O Qc7 13.c4 a5 14.Kb1 O-O 15.Na1 a4 16.Nc2 a3 17.b3 είχα βγει από τη θεωρία.

Και τη λατρεύω αυτή τη θέση. Ο λευκός έχει το ζεύγος των αξιωματικών και περισσότερο χώρο. Η θέση είναι σχετικά κλειστή, αλλά οποιαδήποτε πλευρά μπορεί να το αλλάξει πολύ γρήγορα αυτό με μια διάσπαση πιονιών. Ο μαύρος από την άλλη ελέγχει εξαιρετικά τα μαύρα τετράγωνα. Οι ίπποι και ο μαυροτετράγωνος αξιωματικός μπορούν όλοι να πάρουν μέρος σε αυτή τη μάχη, ενώ ο λευκός έχει λιγότερα κομμάτια ικανά να τους αμφισβητήσουν. Ο αξιωματικός στο e7 μπορεί να μοιάζει με «κακό αξιωματικό», αλλά ήξερα ότι με τις σωστές συνθήκες μπορούσε να γίνει ένα από τα ισχυρότερα κομμάτια της σκακιέρας.

Ως εδώ, όλα καλά. Μετά πρόσεξα την πρακτική ιδέα του λευκού, το Qb4. Το πιόνι στο a3 έχει προχωρήσει πολύ και δεν προστατεύεται εύκολα. Έκανα στον εαυτό μου μια λογική ερώτηση:

Μπορώ να βελτιώσω τα κομμάτια μου και ταυτόχρονα να ετοιμάσω αντεπίθεση, αν ο λευκός πάει για το πιόνι;

Η πρώτη μου υποψήφια ήταν η φυσική ...Nc5. Μετά το Qb4 ο μαύρος έχει ιδέες όπως ...Qd7 και, αν ο λευκός φάει λαίμαργα στο a3, μπορεί να υπάρξει σοβαρή αντεπίθεση εναντίον της εκτεθειμένης ντάμας και του ίππου. Είχα καταλάβει κάτι χρήσιμο. Θα μπορούσα να είχα πάρει την απόφαση. Αντί γι' αυτό συνέχισα.

Η κίνηση b4 άρχισε να με ενοχλεί. Δεν μπορούσα να ξεκαθαρίσω εντελώς κάθε βαριάντα που ακολουθούσε. Και επειδή δεν ήξερα ιδιαίτερα καλά τη θέση, η αβεβαιότητα σιγά σιγά έγινε αμφιβολία για τον εαυτό μου. Τελικά έπαιξα 17...Rfc8. Απόλυτα λογική κίνηση. Στηρίζει το ...b5, βελτιώνει τον πύργο και ενισχύει τον έλεγχο του c5.

Χρόνος σκέψης: περίπου 25 λεπτά. Αυτό είναι το σημαντικό. Δεν ήταν απόφαση 25 λεπτών. Ίσως άξιζε δέκα. Πού πήγαν τα άλλα δεκαπέντε λεπτά; Κοιτάζοντας πίσω, νομίζω ότι τα περισσότερα πήγαν στην προσπάθεια να εξαλείψω την αβεβαιότητα. Δεν ρωτούσα πια:

Καταλαβαίνω τη θέση αρκετά καλά για να πάρω μια καλή απόφαση;

Ρωτούσα:

Μπορώ να αποδείξω ότι αυτή είναι η σωστή απόφαση;

Είναι δύο πολύ διαφορετικά μέτρα.

Ο Τσάρσι απάντησε 18.Rc1. Απλή, χρήσιμη κίνηση. Ξόδεψε περίπου ένα λεπτό. Εγώ έπαιξα 18...Nc5. Άλλη μια καλή κίνηση. Και ξόδεψα περίπου άλλα δώδεκα λεπτά προσπαθώντας να καταλάβω αν το b4 δούλευε. Μετά ήρθε το 19.h4! Και πάλι τίποτα θεαματικό. Ο λευκός βελτιώνει τη θέση του, ακινητοποιεί το πιόνι μου στο h5 και ετοιμάζει ιδέες όπως g4 ή ακόμη και Rh3.

Είχα κολλήσει ξανά. Ήθελα να βρω μια δυνατή συνέχεια. Όχι μια αξιοπρεπή κίνηση. Όχι μια κίνηση που βελτιώνει. Μια δυνατή κίνηση. Και αφού ξόδεψα ακόμη περισσότερο χρόνο, έπαιξα 19...Qb6?

Η ειρωνεία είναι ότι η θέση δεν ζητούσε τίποτα λαμπρό. Το απλό 19...Bf8 θα βελτίωνε το χειρότερο κομμάτι μου με εντελώς τυπικό για τη Νάιντορφ τρόπο. Αυτό αρκούσε. Μετά από κάπου σαράντα λεπτά σοβαρής σκέψης είχα βγάλει ουσιαστικά δύο καλές κινήσεις και μετά μία κακή. Νομίζω ότι το μυαλό μου απλώς είχε πάψει να δουλεύει τόσο καθαρά όσο στην αρχή.

Αυτό είναι ένα από τα κρυφά κόστη της υπερβολικής σκέψης. Συνήθως το μετράμε σε λεπτά. Θα έπρεπε όμως να το μετράμε και σε πνευματική ενέργεια.

Το λάθος εμφανίστηκε είκοσι κινήσεις πριν από την πίεση χρόνου

Η παρτίδα δεν τελείωσε εκεί. Αργότερα ο λευκός έγινε ανυπόμονος με το 24.Nxa3? και ξαφνικά ήμουν ξανά μέσα στην παρτίδα. Μετά τη θυσία διαφοράς με τα 24...Rca8 και 25...Rxa3 ο μαύρος απέκτησε εξαιρετικό έλεγχο στα μαύρα τετράγωνα και δυνατά πόστα. Η θέση έγινε εξαιρετικά πλούσια. Ακριβώς το είδος της θέσης που μου αρέσει να παίζω.

Υπήρχε μόνο ένα πρόβλημα. Είχα πια περίπου δεκαπέντε λεπτά. Είχα ξοδέψει τον χρόνο όταν η θέση ήταν σχετικά σταθερή. Τώρα που η παρτίδα είχε γίνει πραγματικά δύσκολη, δεν τον είχα πια.

Αυτή η διάκριση μου έμεινε. Ένα λάθος στην πίεση χρόνου δεν αρχίζει απαραίτητα όταν το ρολόι σου φτάνει στο ένα λεπτό. Μερικές φορές αρχίζει είκοσι κινήσεις νωρίτερα. Τα επερχόμενα λάθη είναι απλώς ο λογαριασμός που φτάνει.

Tsarsitalidis, Konstantinos (2225) – Tsaknakis, Zisis (2305), 1-0

1. e4 c5 2. Nf3 d6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 Nf6 5. Nc3 a6 6. Be3 e5 7. Nb3 Be7 8. f3 Be6 9. Qd2 h5 10. Nd5 Bxd5 11. exd5 Nbd7 12. O-O-O Qc7 13. c4 a5 14. Kb1 O-O 15. Na1 a4 16. Nc2 a3 17. b3 { Αυτή είναι η πρώτη κρίσιμη θέση της παρτίδας, γιατί έχω πια βγει από τη θεωρία. Τη θεωρώ μία από τις πιο συναρπαστικές στρατηγικές μάχες του ρεπερτορίου μου. Ο λευκός έχει το ζεύγος των αξιωματικών και λίγο περισσότερο χώρο σε μια σχετικά κλειστή θέση, αν και οποιοσδήποτε από τους δύο μπορεί να την ανοίξει ανά πάσα στιγμή με μια διάσπαση πιονιών. Ο μαύρος από την άλλη ελέγχει θαυμάσια τα μαύρα τετράγωνα και έχει τρία ελαφρά κομμάτια που μπορούν να παλέψουν γι' αυτά -τους δύο ίππους και τον αξιωματικό-, ενώ ο λευκός έχει μόνο δύο, τον αξιωματικό στο e3 και τον ίππο. Με την πρώτη ματιά ο μαυροτετράγωνος αξιωματικός μπορεί να μοιάζει κακό κομμάτι, στην πραγματικότητα όμως έχει μεγάλες δυνατότητες να γίνει ο ήρωας της παρτίδας. Άρχισα λοιπόν να υπολογίζω. Πρόσεξα ότι ο λευκός μπορεί ανά πάσα στιγμή να παίξει Qb4 και να προσπαθήσει να πάρει το πιόνι του a3, που έχει προχωρήσει πολύ. Δεν προστατεύεται εύκολα, οπότε η σκέψη μου ήταν: «Θέλω μια κίνηση που να βελτιώνει τα κακοτοποθετημένα κομμάτια μου και ταυτόχρονα να ετοιμάζει αντεπίθεση απέναντι στο σχέδιο του λευκού να πάρει αυτό το πιόνι». Η πρώτη μου υποψήφια ήταν το λογικό Nc5. [%csl Gb4,Gc2,Gc3,Gc5,Gd4,Gd7,Be3,Ge7,Bf1,Gf6] [%cal Bb7b5,Bg2g4] } ( 17. Nxa3 Rxa3 $1 18. bxa3 Ra8 $13 { Αυτή η ποζισιονέλ θυσία διαφοράς αφορά κυρίως την κυριαρχία στα μαύρα τετράγωνα. Έχω τέσσερα κομμάτια που ελέγχουν τα μαύρα τετράγωνα, ενώ ο λευκός μόνο δύο. [%cal Bf6d7,Gg7g6,Ge7f8,Gf8g7,Bd7c5] } ) 17... Rfc8 { Αποφάσισα λοιπόν ένα παρόμοιο σχέδιο: να αντιμετωπίσω την ιδέα Qb4 ετοιμάζοντας το ...b5 και ενισχύοντας τον έλεγχο του c5. Χρόνος σκέψης: 25 λεπτά. Τι; Αυτή η απόφαση έπρεπε να πάρει το πολύ 10 λεπτά. Πού πήγαν τα άλλα 15; Νομίζω ότι τα περισσότερα από αυτά τα επιπλέον λεπτά ήρθαν από την αμφιβολία για τον εαυτό μου. Δεν μπορούσα να βρω καθαρό σχέδιο για τη συνέχεια, οπότε, παρότι η εκτίμησή μου ήταν βασικά σωστή, η σκέψη μου θόλωνε όλο και περισσότερο. Ο «Τσάρσι» με ξέρει πολύ καλά. Έχουμε παίξει περίπου τέσσερα χρόνια στην ίδια ομάδα και είμαστε στενοί φίλοι, και ήξερε ότι εκείνη την εποχή συχνά προσπαθούσα να «λύσω» το σκάκι με συγκεκριμένο υπολογισμό. Σε αυτή την παρτίδα λοιπόν διάλεξε πρακτικές κινήσεις που βελτίωναν τη θέση του, δεν χάριζαν τίποτα και με άφηναν να καίω τον χρόνο μου στο ρολόι. } ( 17... Nc5 { Μετά το } 18. Qb4 { μπορώ να παίξω } ( 18. b4 $1 { Αυτό όμως το είδα και πάγωσα. Η κίνηση είναι εξαιρετικά δυνατή. } 18... Na4 ( 18... Ncd7 19. Qd3 { [%csl Ba3] [%cal Bc2a3] } b5 20. c5 $1 $18 ) 19. Nxa3 { [%csl Rb5,Bd3] [%cal Ra3b5,Bf1d3] } ) 18... Qd7 19. Nxa3 $4 19... Qf5+ 20. Kb2 ( 20. Nc2 Rxa2 ) 20... Ra6 { [%csl Ba2,Ba8] [%cal Bf8a8,Ba8a2] } ) 18. Rc1 { Απλή κίνηση που ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει το ...b5. Καλή απόφαση. Χρόνος σκέψης: 1 λεπτό και 20 δευτερόλεπτα. } Nc5 { Άλλα 12 λεπτά για μια καλή κίνηση. Κυρίως προσπαθούσα να εκτιμήσω αν το b4 ήταν δυνατό εδώ. } 19. h4 $1 $146 { Άλλη μια χρήσιμη κίνηση. Ο λευκός θέλει κάποια στιγμή να ετοιμάσει το g4, οπότε ακινητοποιεί το πιόνι μου στο h5. Υπάρχουν και κάποιες ωραίες ιδέες με Rh3. Εδώ κόλλησα. Δεν μπορούσα να βρω δυνατή συνέχεια και το g4 ερχόταν μέσα στις επόμενες κινήσεις. Το χειρότερο είναι ότι ξόδεψα άλλα 12 λεπτά για να παίξω τελικά μια κακή κίνηση. chess.gr: Καινοτομία του λευκού. Η θέση μετά το 18...Nc5 είχε παιχτεί σε τέσσερις παρτίδες, δύο με 19.Rg1 -μία αλληλογραφίας του 2015 και η Κούρκουλος-Αρδίτης - Ceres στο Open της Παλαιόχωρας το 2023- και δύο με 19.Be2. } ( 19. b4 Ncd7 20. Qd3 { Αυτό δεν δουλεύει μετά το } b5 $1 21. Nxa3 bxc4 22. Rxc4 Qb7 { Με πολύ καλή αντεπίθεση. Γι' αυτό αποφάσισα να παίξω ...Nc5. } ) 19... Qb6 $2 ( 19... Bf8 { Αυτός είναι ένας πολύ απλός και τυπικός τρόπος να βελτιωθεί ο αξιωματικός στη Νάιντορφ. Νομίζω ότι σε αυτό το σημείο το μυαλό μου είχε πάψει να δουλεύει καθαρά, μετά από περίπου 40 λεπτά σκέψης γ…

Όταν όλα κερδίζουν

Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα κατάφερα να επαναλάβω το ίδιο πρόβλημα με εντελώς διαφορετική μορφή. Αυτή τη φορά είχα τα λευκά απέναντι στον Σπύρο Κολυτά, στον πέμπτο γύρο του Open του Βαρδάρη. Μετά από ένα ασυνήθιστο άνοιγμα έφτασα σε εξαιρετική θέση. Τα κομμάτια του μαύρου ήταν σκόρπια, ο βασιλιάς του ευάλωτος και η δομή των πιονιών του στην πτέρυγα του βασιλιά είχε αποδυναμωθεί σοβαρά. Μετά ήρθε το 15...c6?

Ήξερα ότι κέρδιζα. Δεν ήμουν «ελαφρώς καλύτερος». Κέρδιζα. Σχεδόν κάθε γενική σκακιστική αρχή μου το φώναζε. Είχα περίπου 46 λεπτά στο ρολόι. Φυσικά λοιπόν άρχισα να μετράω. Υπήρχε μόνο ένα πρόβλημα:

Όλα κέρδιζαν.

Το 16.Nc4 με το 17.Nd6+ να ακολουθεί φαινόταν καλό. Ο ίππος στο a6 κρεμόταν σε κάποιες βαριάντες. Μπορούσα να επιτεθώ στον βασιλιά με f4. Μπορούσα να βελτιώσω τα κομμάτια μου. Σχεδόν κάθε απόφαση φαινόταν ελκυστική. Καμία όμως δεν μου έδινε αυτό που έψαχνα: ένα καθαρό, συγκεκριμένο κέρδος. Ένα πιόνι. Μια φορσέ επίθεση. Ματ. Κάτι που να μπορώ να δείξω και να πω:

Ορίστε. Τώρα αξιοποίησα το πλεονέκτημα.

Συνέχισα λοιπόν να μετράω. Ξόδεψα περίπου 23 λεπτά στη σειρά 16.Nc4, 17.Nd6+, 18.Nxc8 και πάλι δεν ήμουν ικανοποιημένος. Τελικά έπαιξα 18.Nxc8?!, που ίσως ήταν μία από τις λιγότερο ποζισιονέλ επιλογές που είχα.

Αργότερα ανέλυσα τη θέση με έναν φίλο μου που προσεγγίζει το σκάκι πολύ διαφορετικά από μένα. Αυτό μου αρέσει στην ανάλυση με άλλους παίκτες. Οι διαφορετικοί τρόποι λήψης αποφάσεων φέρνουν στο φως υποθέσεις που δεν είχες καν καταλάβει ότι έκανες. Κοίταξε τη θέση και μου είπε:

«Ξέρεις ότι έχω μια αλλεργία;»

«Όχι. Σε τι;»

«Στο μέτρημα.»

Δεν εννοούσε ότι δεν μετράει ποτέ φυσικά. Εννοούσε ότι όταν έχει πολλές καλές επιλογές, το πρώτο του ένστικτο είναι να κρατήσει τα πράγματα απλά. Και μετά πρότεινε το 18.Be2! Απλώς ανάπτυξη. Αυτό ήταν. Καμία φορσέ νίκη. Καμία λαμπρή τακτική. Καμία προσπάθεια να τελειώσει αμέσως η παρτίδα. Η θέση του μαύρου παραμένει κακή. Ο λευκός ολοκληρώνει την ανάπτυξή του και κρατά όλα τα πλεονεκτήματά του.

Για μένα η κίνηση αυτή ήταν σχεδόν προσβλητική στην απλότητά της. Είχα ξοδέψει πάνω από είκοσι λεπτά προσπαθώντας να αποδείξω πώς κερδίζει ο λευκός. Εκείνος κοίταξε τη θέση και ουσιαστικά είπε:

Γιατί πρέπει να κερδίσεις τώρα;

Ψάχνοντας ένα τέλος που δεν υπήρχε

Μετά το 18.Nxc8?! Rxc8 ήμουν ακόμη πολύ καλύτερα. Τώρα όμως είχα περίπου είκοσι λεπτά για είκοσι κινήσεις ως τον έλεγχο χρόνου. Και ήμουν εκνευρισμένος. Μετράει κι αυτό. Το ρολόι δεν υπάρχει χωριστά από τα συναισθήματά σου. Είχα ξοδέψει τεράστια ενέργεια για να βρω μια αποφασιστική λύση, δεν είχα μείνει ικανοποιημένος και τώρα έπρεπε να γυρίσω στη βαρετή δουλειά να χτίσω ξανά το πλεονέκτημα.

Αργότερα η θέση ξεκαθάρισε. Μετά τα 27.e5 Be7 28.f5 είχα ένα προφανές σχέδιο. Επίθεση στον βασιλιά. Τότε ο μαύρος έπαιξε 28...f6? και κέρδιζα ξανά. Με λίγο χρόνο όμως έπαιξα 30.Qxa4?, παίρνοντας λαίμαργα ένα πιόνι και κάνοντας τη θέση πιο περίπλοκη απ' όσο χρειαζόταν.

Λίγες κινήσεις αργότερα, μετά το 35...c5, υπήρχε επιτέλους πραγματικό τακτικό τέλος. Το 36.Nxc5! θα έδινε κερδισμένη επίθεση. Αυτή τη φορά υπήρχε όντως κάτι συγκεκριμένο να υπολογίσω. Και είχα περίπου τρία λεπτά. Δεν το βρήκα.

Μετά ήρθε το πιο σκληρό κομμάτι. Μετά τα 36.Qb7 Rh7 έπαιξα 37.f7?? σχεδόν αμέσως. Ένιωθα ότι απελευθέρωνα την κίνηση και όχι ότι τη διάλεγα. Μετά τα 37...Qxa3+ 38.Kb1 Qa8! το πλεονέκτημα χάθηκε.

Είχα ξοδέψει είκοσι λεπτά ψάχνοντας ένα τέλος όταν δεν υπήρχε κανένα. Αργότερα, όταν το τέλος υπήρχε πραγματικά, είχα τρία λεπτά για να το βρω. Η παρτίδα έληξε ισόπαλη. Ήμουν έξαλλος.

Tsaknakis, Zisis (2315) – Kolytas, Spiridon (2106), 1/2-1/2

1. Nf3 Nf6 2. c4 e6 3. Nc3 Bb4 4. Qb3 a5 ( 4... c5 $1 5. a3 Ba5 ) 5. a3 Be7 $6 6. e4 $16 d6 7. d4 Nfd7 $146 { [%csl Be5][%cal Be6e5] chess.gr: Καινοτομία του μαύρου. Στη θέση μετά το 7.d4 υπήρχαν έξι παρτίδες σκακιέρας, με 7...O-O και 7...Nc6 από δύο φορές. } 8. Bf4 $1 { Εμποδίζει το ...e5. } 8... g5 { Και πρακτικά αναγκάζει τον μαύρο να δεσμευτεί στην πτέρυγα του βασιλιά με ...g5-g4. } 9. Be3 g4 10. Nd2 e5 { Τώρα ήξερα ότι η θέση μου ήταν καλύτερη. Χρειαζόταν μόνο να βρω καλές κινήσεις για να εκμεταλλευτώ το αντισυμβατικό στήσιμο του μαύρου. } 11. h3 Bf6 12. dxe5 Nxe5 13. c5 Na6 14. cxd6 Qxd6 15. O-O-O { Τώρα έχω θαυμάσια θέση. Τα κομμάτια του μαύρου είναι σκόρπια και ο βασιλιάς του θα μείνει ευάλωτος για την υπόλοιπη παρτίδα. } 15... c6 $2 { Και αυτή η κίνηση σημαδεύει την αρχή αυτού που θα γινόταν μία από τις πιο επώδυνες παρτίδες που έχω παίξει ποτέ. ΞΕΡΩ ότι η θέση είναι κερδισμένη. Κάθε γενική αρχή του σκακιού φωνάζει ότι η θέση είναι κερδισμένη. Ξεκινώ αυτή τη θέση με 46 λεπτά στο ρολόι και αρχίζω να υπολογίζω, ψάχνοντας μια βαριάντα που κερδίζει. } 16. Nc4 Qe7 17. Nd6+ Kf8 { Το πρόβλημα της θέσης είναι ότι ΟΛΑ ΚΕΡΔΙΖΟΥΝ. Σχεδόν κάθε απόφαση φαίνεται δελεαστική, καμία όμως δεν οδηγεί στο συγκεκριμένο αποτέλεσμα που έψαχνα -να κερδίσω πιόνι, να ξεκινήσω φορσέ επίθεση ή να βρω ματ-. Ξόδεψα συνολικά 23 λεπτά στη σειρά Nc4-Nd6-Nxc8?! και πάλι δεν ήμουν ικανοποιημένος. Το πραγματικό πρόβλημα ήταν η τελειομανία. Ανέλυσα εκτενώς τη θέση αργότερα και την έπαιξα ακόμη και απέναντι στο Stockfish -φυσικά έχασα μέσα στις επόμενες 10 κινήσεις-. Μετά την έδειξα σε έναν φίλο μου που είναι πολύ πρακτικός, και ως σκακιστής και ως άνθρωπος. Η ανάλυση μιας θέσης με κάποιον που έχει διαφορετική οπτική και διαφορετικό τρόπο λήψης αποφάσεων έχει πάντα αξία, γιατί σου ανοίγει τους ορίζοντες. Μου είπε: «Ξέρεις ότι έχω μια αλλεργία;» «Όχι», είπα. «Στον υπολογισμό. Όταν έχω τόσες επιλογές, προσπαθώ να κρατάω τα πράγματα όσο πιο απλά γίνεται.» Και αυτό μας οδήγησε στην επόμενη κίνηση. } 18. Nxc8 $6 { Τελικά έπαιξα μία από τις πιο αντιποζισιονέλ κινήσεις που μπορούσα να διαλέξω. } ( 18. Bxa6 bxa6 19. f4 ( 19. hxg4 Bxg4 20. f4 ) 19... gxf3 20. gxf3 Nxf3 21. Rhf1 Ne5 22. Bc5 Be6 23. Qb6 { Αυτή είναι η βαριάντα που προτείνει το Stockfish. Και πάλι δεν είναι απολύτως ξεκάθαρη για άνθρωπο, αλλά ο μαύρος είναι σαφώς διαλυμένος. } ) ( 18. Be2 { Απλό, αλλά εξαιρετικά δυνατό. «Απλώς βγάλε τα κομμάτια σου», μου είπε. [%csl Bf4] [%cal Bf2f4] } 18... gxh3 ( 18... Kg7 19. hxg4 Nxg4 ( 19... Bxg4 20. Bxg4 Nxg4 21. Nf5+ ) 20. Nxc8 ) ( 18... Be6 19. Qxb7 Qxb7 20. Nxb7 $18 ) ) 18... Rxc8 19. Kb1 h5 20. Be2 { Και τώρα έχω 20 λεπτά για 20 κινήσεις. Είμαι εκνευρισμένος που δεν βρήκα το αποφασιστικό χτύπημα και τώρα πρέπει να χτίσω το πλεονέκτημά μου από την αρχή. } 20... b5 21. f4 gxf3 22. gxf3 Nc5 23. Bxc5 Qxc5 24. f4 a4 25. Qc2 Nc4 26. Bxc4 Qxc4 27. e5 Be7 28. f5 { Και πάλι η θέση είναι κερδισμένη, αυτή τη φορά όμως το σχέδιο είναι πολύ πιο καθαρό: επίθεση στον βασιλιά. } 28... f6 29. Rhg1 b4 30. Qxa4 $2 { Η λαιμαργία απλώς αυξάνει την πολυπλοκότητα της θέσης. } ( 30. axb4 Bxb4 31. e6 { [%csl Be4,Bg7][%cal Bc3e4,Bc2g2,Bg2g7] } ) 30... Qc5 31. exf6 Qxf5+ 32. Ka1 Bc5 33. Rgf1 Qxh3 34. Ne4 Bd4 35. Qxb4+ c5 36. Qb7 { [%csl Be7,Bg7][%cal Bb7c8,Bb7e7] } ( 36. Nxc5 { Με μόλις 3 λεπτά για την υπόλοιπη παρτίδα δεν μπόρεσα να βρω την τακτική που κερδίζει. Αν είχα τώρα εκείνα τα 20 λεπτά... } 36... Bxc5 37. Rd8+ $1 Rxd8 38. Qxc5+ Kg8 39. Rg1+ $18 ) 36... Rh7 $1 37. f7 $4 { Το επώδυνο είναι ότι αυτή την κίνηση την έπαιξα ΑΜΕΣΩΣ, σχεδόν σαν να χρειαζόμουν απλώς να βγάλω την κίνηση από το χέρι μου. } ( 37. Qxh7 Qxa3+ { Ουπς! } ) ( 37. Qa6 { [%csl Bd6][%cal Ba6d6] } 37... Rc6 38. Rxd4 $3 Rxa6 39. Rd8+ Kf7 40. Ng5+ Kg6 41. Nxh3 ) 37... Qxa3+ 38. Kb1 Qa8 { Η κίνηση που είχα χάσει εντελώς. } 39. Qxa8 Rxa8 40. Ng5 Rh6 41. Rde1 Bf6 42. Ne6+ { Πρότεινα ισοπαλία, τόσο εκνευρισμένος ήμουν. } 1/2-1/2

Λίγες ώρες αργότερα

Ο επόμενος γύρος ήταν την ίδια μέρα. Πήγα σπίτι. Έφτιαξα κάτι να φάω. Έκλεισα τα παντζούρια. Κοιμήθηκα. Και όταν γύρισα για τον επόμενο γύρο, είχα πολύ διαφορετική αίσθηση. Ο αντίπαλός μου θα κατέρρεε. Όχι επειδή θα υπολόγιζα τα πάντα. Όχι επειδή θα έβρισκα μια λαμπρή επίθεση στη δέκατη πέμπτη κίνηση. Ήθελα να κάνω τη θέση του όλο και πιο δύσκολη στο παιχνίδι. Να του αφαιρέσω επιλογές. Να βελτιώσω τη θέση μου. Να τον αναγκάσω να λύνει προβλήματα. Και, πολύ σημαντικό, να κρατήσω αρκετό χρόνο και ενέργεια για να λύσω τα δικά μου, όταν θα εμφανίζονταν πραγματικά.

Αντίπαλός μου ήταν ο Samuel Toniolo. Και αυτή η παρτίδα έγινε σχεδόν το αντίθετο της πρωινής.

«Δεν ήμουν 100% σίγουρος. Αλλά δεν θα ήμουν ποτέ.»

Το άνοιγμα ξεκίνησε ως Σικελική και πέρασε με μετάθεση σε δομή Γαλλικής, βαριάντα της προώθησης. Αυτό μάλιστα με βόλευε, γιατί ξέρω καλά αυτές τις θέσεις και από τις δύο πλευρές. Μετά τα 1.e4 c5 2.Nf3 e6 3.c3 d5 4.e5 Nc6 5.d4 Bd7 6.Bd3 cxd4 7.O-O dxc3 8.Nxc3 φτάσαμε στην πρώτη πραγματική απόφαση.

Ο λευκός έχει θυσιάσει ένα πιόνι για δραστηριότητα. Η δουλειά μου δεν ήταν να «κερδίσω τη θέση με το πιόνι παραπάνω». Το πρώτο μου καθήκον ήταν να εξουδετερώσω το δυναμικό αντάλλαγμα. Άρχισα να υπολογίζω το φυσικό ...Nge7, αλλά το Bg5 δημιουργούσε προβλήματα. Μετά κατάλαβα ότι μια κίνηση όπως ...a6 ή ...h6 είχε πολύ περισσότερο νόημα. Διάλεξα το 8...a6! Η κίνηση αποθαρρύνει κάποιες από τις πιο ενεργητικές ιδέες του λευκού χωρίς να αποδυναμώνει την πτέρυγα του βασιλιά και χωρίς να εμποδίζει τη θεματική διάσπαση ...f6.

Σκέφτηκα περίπου οκτώ λεπτά. Και θυμάμαι τη σημαντική διαφορά από την παρτίδα με τη Νάιντορφ:

Δεν ήμουν 100% σίγουρος. Αλλά δεν θα ήμουν ποτέ.

Αυτό αρκούσε. Η κίνηση είχε λογική. Καταλάβαινα τι προσπαθούσε να πετύχει. Δεν μπορούσα να υπολογίσω ολόκληρο το μέλλον της θέσης. Οπότε την έπαιξα. Ακούγεται σχεδόν τετριμμένο. Για μένα ήταν πρόοδος.

Κερδίζοντας χωρίς να προσπαθώ να τελειώσω την παρτίδα

Το αντάλλαγμα του λευκού δεν έγινε ποτέ ιδιαίτερα πειστικό. Μετά τα 13.a3?! Nd4 14.Qf4?! Nxf3+ 15.Qxf3 Qxb2 16.Ne2?! Qxe5 ο μαύρος κέρδιζε ήδη. Τώρα ερχόταν η στιγμή που με είχε διαλύσει το πρωί. Είχα κερδισμένη θέση. Και τώρα τι;

Αυτή τη φορά δεν έψαξα για χτύπημα που τελειώνει την παρτίδα. Απλώς προσπάθησα να κάνω τη θέση καλύτερη. Πρώτα 17...Qf6, που εμποδίζει το Re1 και ετοιμάζει τη διάσπαση ...e5. Μετά 18...d4, που διώχνει τη ντάμα και ανοίγει τη διαγώνιο. Μετά 19...Rg8!, που βελτιώνει άλλο ένα κομμάτι και ετοιμάζει συγκεκριμένες ιδέες εναντίον της εκτεθειμένης θέσης του λευκού.

Υπήρχε μέτρημα. Φυσικά και υπήρχε. Είχα μάλιστα δει ήδη την ιδέα ότι, αφού ο λευκός φάει στο h7 και στο g8, ο αξιωματικός του μπορεί να εγκλωβιστεί. Το μέτρημα αυτό όμως υπηρετούσε τη θέση. Δεν μετρούσα επειδή φοβόμουν να πάρω απόφαση. Είναι πολύ διαφορετική αίσθηση.

Όταν δεκαέξι λεπτά ξοδεύονται σωστά

Μετά τα 20.Bxh7 Qxf4 21.Bxg8 Qf5 22.Rfd1 σταμάτησα. Αυτή ήταν μια στιγμή που άξιζε πραγματικά χρόνο. Μέτρησα πρώτα το ...Kf8. Μετά το Rxd4 τα πράγματα φαίνονταν καλά. Το Bxf7 όμως δημιουργούσε επιπλοκές που έπρεπε να καταλάβω. Οι βαριάντες ήταν ακόμη ευνοϊκές για τον μαύρο, αλλά ήμουν πεπεισμένος ότι έπρεπε να υπάρχει καθαρότερη λύση. Τελικά βρήκα το 22...Bb5! Τώρα η ντάμα δυσκολεύεται σοβαρά να βρει χρήσιμο τετράγωνο, γιατί το πιόνι d κόβει τη θέση στα δύο και τα κομμάτια του μαύρου συντονίζονται φυσικά γύρω του.

Ξόδεψα περίπου δεκαέξι λεπτά σε εκείνη την απόφαση. Και θα τα ξόδευα ξανά. Αυτό είναι που μου έκανε τελικά το μάθημα ξεκάθαρο:

Δεκαέξι λεπτά σε μία κίνηση μπορεί να είναι εξαιρετική διαχείριση χρόνου.
Είκοσι πέντε λεπτά σε μια άλλη μπορεί να είναι κακή διαχείριση χρόνου.

Ο αριθμός από μόνος του δεν μας λέει σχεδόν τίποτα. Το ερώτημα είναι:

Τι σου αγόρασαν αυτά τα λεπτά;

Απέναντι στον Τσαρσιταλίδη, πολλά από τα παραπάνω λεπτά μου αγόρασαν περισσότερη αμφιβολία. Απέναντι στον Κολυτά αγόρασαν μια προσπάθεια να εξαναγκάσω ένα συμπέρασμα που δεν χρειαζόταν ακόμη να υπάρχει. Εδώ αγόρασαν συγκεκριμένη κατανόηση σε μια πραγματικά κρίσιμη στιγμή. Γι' αυτό υπάρχει ο χρόνος στο ρολόι.

Toniolo, Samuel (2100) – Tsaknakis, Zisis (2315), 0-1

1. e4 c5 2. Nf3 e6 3. c3 d5 4. e5 Nc6 ( 4... d4 { Ήξερα ότι αυτή ήταν η καλύτερη κίνηση, αλλά δεν μου άρεσε να μπω σε θέση που δεν ήξερα καλά και ταυτόχρονα να πέσω κατευθείαν στην προετοιμασία του. } ) 5. d4 { Μοιάζει σαν να με ξεγέλασε, αφού περάσαμε με μετάθεση σε Γαλλική, βαριάντα της προώθησης. Στην πραγματικότητα όμως ξέρω πολύ καλά τη Γαλλική, ειδικά την προώθηση, γιατί την παίζω και με τα λευκά. } 5... Bd7 { Η πιο ευέλικτη κίνηση, γιατί αποθαρρύνει τον λευκό από το Bd3, το πιο φυσικό τετράγωνο του λευκοτετράγωνου αξιωματικού σε αυτή τη δομή. } 6. Bd3 cxd4 7. O-O $5 ( 7. cxd4 Qb6 { Αυτή είναι η ιδέα. } 8. Bc2 Nb4 9. O-O ( 9. Bb3 $2 Qa6 $17 { [%csl Gd3,Bf1][%cal Ba6f1,Gb4d3] } ) 9... Nxc2 10. Qxc2 Rc8 11. Nc3 Ne7 { Ο μαύρος έχει πολύ εύκολη θέση να παίξει. [%cal Ge7c6,Ge7f5,Gf8b4,Rc8c1] } ) 7... dxc3 8. Nxc3 { Πρώτη κρίσιμη θέση. Θέλω να εξουδετερώσω το δυναμικό αντάλλαγμα που δίνει το γκαμπί. Άρχισα υπολογίζοντας το λογικό ...Nge7, αλλά με ενοχλούσε το Bg5. Μετά κατάλαβα ότι το ...a6 ή το ...h6 είχαν περισσότερο νόημα. Διάλεξα το ...a6, γιατί το ...h6 θα αποθάρρυνε τη θεματική διάσπαση ...f6. } 8... a6 $1 { Χρόνος σκέψης: 8 λεπτά. Δεν ήμουν 100% σίγουρος, αλλά δεν θα ήμουν ποτέ. Έπαιξα την κίνηση που μου έβγαζε το περισσότερο νόημα, προσπαθώντας να αποθαρρύνω τις ενεργητικές ιδέες του λευκού. Όπως βλέπουμε, δεν είναι εύκολο για τον λευκό να δημιουργήσει αντεπίθεση. } ( 8... Nge7 { αλλά μετά το } 9. Bg5 { [%csl Bd8][%cal Bg5d8] } 9... h6 $4 ( 9... a6 { Παρότι δεν είναι εύκολο για τον μαύρο να αναπτυχθεί φυσικά, η θέση είναι ίση. } ) 10. Nb5 $1 $18 { Ο λευκός κερδίζει. } ) 9. h4 $6 { Μοιάζει επιθετικό, στην πραγματικότητα όμως βοηθά τον μαύρο να αναπτυχθεί. } ( 9. Bg5 Be7 10. Bxe7 Ngxe7 { Δεν βλέπω σοβαρό αντάλλαγμα για το πιόνι. } ) 9... Be7 $146 { [%csl Bh4][%cal Be7h4] chess.gr: Καινοτομία. Η θέση μετά το 9.h4 είχε παιχτεί μία φορά σε σκακιέρα, στην Arakhamia-Grant - Antoniou στο Menchik Memorial του 2024, με 9...b5. } 10. g3 Nh6 $6 { Πολύ βιαστικό, για να είμαι ειλικρινής. Είχα συγκεντρωθεί κυρίως στο να ολοκληρώσω την ανάπτυξη. Στην πραγματικότητα αυτή η κίνηση δίνει στον λευκό κάποιους στόχους. } ( 10... f6 $1 { Η θεματική διάσπαση είναι ο δρόμος. } 11. Bf4 fxe5 12. Nxe5 Nf6 $17 ) 11. Bxh6 gxh6 12. Qd2 Qb6 13. a3 ( 13. Rac1 $1 Nd4 { ήταν το βασικό μου σχέδιο. } ( 13... O-O-O 14. a3 Kb8 15. Qf4 $13 Qxb2 $2 16. Bxa6 $1 ) ) 13... Nd4 { [%csl Bb3][%cal Bd4b3] } 14. Qf4 $2 Nxf3+ 15. Qxf3 Qxb2 16. Ne2 Qxe5 { Μετά από 16 κινήσεις ο μαύρος κερδίζει. } 17. Nf4 { Τώρα είναι ώρα για αξιοποίηση. Η κύρια διαφορά από την πρωινή παρτίδα είναι ότι απλώς προσπαθώ να βελτιώνομαι φυσικά, χωρίς να ψάχνω το χτύπημα που τελειώνει την παρτίδα. Μπορώ να κάνω συνεχώς τη θέση καλύτερη χωρίς να δημιουργώ σοβαρά προβλήματα στον εαυτό μου. } 17... Qf6 { Εμποδίζει το Re1 και ταυτόχρονα απειλεί το ...e5. [%csl Be5] [%cal Be6e5] } 18. Qe3 d4 { Ας διώξουμε ξανά τη ντάμα και ας ανοίξουμε τη διαγώνιο για τον αξιωματικό. } 19. Qe2 Rg8 $1 { Χρόνος σκέψης: 13 λεπτά. Η διαφορά είναι ότι έχω πάψει να αμφιβάλλω για κάθε απόφαση. Είμαι ακόμη προσεκτικός, αλλά δεν προσπαθώ πια να είμαι τέλειος και δεν παίζω από φόβο. Απλώς βελτιώνω τη θέση. [%csl Bf4,Bg1] [%cal Bg8g1,Bf6f4] chess.gr: Σύμφωνα με το ρολόι της μετάδοσης, η μεγάλη σκέψη αυτής της φάσης ήταν στο 17...Qf6 (περίπου 10 λεπτά και 40 δευτερόλεπτα). Το 19...Rg8 πήρε 1 λεπτό και 20 δευτερόλεπτα. } 20. Bxh7 Qxf4 21. Bxg8 Qf5 { Αυτό, παρεμπιπτόντως, είναι υπολογισμός. Είχα δει ήδη αυτή την ιδέα μετά το Qe3: ο αξιωματικός του λευκού εγκλωβίζεται. } 22. Rfd1 Bb5 { Ορίστε! Η ντάμα δεν μπορεί να βρει χρήσιμο τετράγωνο εξαιτίας του πιονιού d. } ( 22... Kf8 { Η πρώτη κίνηση που υπολόγισα. } 23. Rxd4 { Εδώ είδα: } ( 23. Bxf7 { Αυτή η κίνηση όμως με προβλημάτιζε. } 23... Kxf7 24. Rxd4 Bb5 25. Qd2 Bf6 26. Rf4 Qd5 ( 26... Rd8 ) 27. Rxf6+ Kxf6 28. Qxh6+ { Και παρότι αυτό κερδίζει, ήμουν πεπεισμένος ότι μπορούσα να βρω πιο ακριβή τρόπο. } ) 23... Bb5 24. Qe3 Kxg8 25. Qxh6 Bc6 26. Rf4 Qh3 $19 ) 23. Qd2 Kf8 24. Qxh6+ (…

Η πραγματική ικανότητα είναι να αναγνωρίζεις τις κρίσιμες θέσεις

Για πολύ καιρό πίστευα ότι η διαχείριση του χρόνου είναι κυρίως θέμα ταχύτητας. Μη σκέφτεσαι πολύ. Παίζε γρήγορα τις προφανείς κινήσεις. Κράτα χρόνο για αργότερα. Υπάρχει κάποια αλήθεια σε αυτό, αλλά νομίζω ότι χάνει το δύσκολο κομμάτι. Το δύσκολο κομμάτι είναι να αποφασίσεις ποια θέση είναι πραγματικά κρίσιμη.

Δεν αξίζει κάθε περίπλοκη θέση είκοσι λεπτά. Και δεν αξίζει κάθε απλή θέση τριάντα δευτερόλεπτα. Μερικές φορές διαλέγεις ανάμεσα σε πέντε υγιή σχέδια και οποιοδήποτε θα κρατήσει το πλεονέκτημά σου. Μερικές φορές μία κίνηση αλλάζει εντελώς τον χαρακτήρα της παρτίδας. Μερικές φορές χρειάζεσαι μέτρημα. Μερικές φορές χρειάζεσαι κατανόηση. Και μερικές φορές χρειάζεσαι απλώς την αυτοπεποίθηση να πεις:

Αυτό είναι αρκετά καλό. Παίξ' το.

Τώρα προσπαθώ να κάνω στον εαυτό μου μερικές ερωτήσεις πριν επενδύσω πολύ χρόνο:

Είναι αυτή η απόφαση μη αναστρέψιμη;
Υπάρχουν πολλές καλές κινήσεις ή πρέπει να βρω κάτι ακριβές;
Θα αλλάξει ρεαλιστικά την απόφασή μου το βαθύτερο μέτρημα;
Ανακαλύπτω ακόμη νέες πληροφορίες ή επαναλαμβάνω την ίδια ανάλυση επειδή δεν εμπιστεύομαι τον εαυτό μου;
Αν ξοδέψω εδώ άλλα δεκαπέντε λεπτά, θα ευχηθώ αργότερα να τα είχα;

Η τέταρτη ερώτηση είναι μάλλον η πιο προσωπική. Γιατί υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στο

Χρειάζομαι περισσότερες πληροφορίες.

και στο

Έχω ήδη αρκετές πληροφορίες, αλλά θέλω βεβαιότητα.

Το σκάκι σπάνια σου δίνει βεβαιότητα. Αν προσπαθήσεις να την αγοράσεις με το ρολόι σου, θα σου κοστίσει πολύ ακριβά.

Τελειομανία μεταμφιεσμένη σε μέτρημα

Μάλλον γι' αυτό με πόνεσε τόσο η παρτίδα με τον Κολυτά. Το πρόβλημά μου δεν ήταν ότι δεν μέτρησα. Μέτρησα πολύ. Το πρόβλημα ήταν ότι το μέτρημα είχε γίνει ο τρόπος να αποφύγω τη δυσφορία μιας ατελούς απόφασης. Η θέση ήταν κερδισμένη. Ήθελα την τέλεια συνέχεια. Όταν όμως σχεδόν όλα είναι καλά, το ατελείωτο ψάξιμο για την καλύτερη κίνηση μπορεί να είναι λιγότερο πρακτικό από το να διαλέξεις μια πολύ καλή και να προχωρήσεις.

Σε αυτό μπορούν εύκολα να πέσουν οι δυνατοί παίκτες. Ξέρεις αρκετό σκάκι για να βλέπεις ότι υπάρχουν μικροσκοπικές διαφορές. Ξέρεις ότι μια κίνηση μπορεί να είναι ακριβέστερη από μια άλλη. Οπότε συνεχίζεις να σκάβεις. Και να σκάβεις. Ώσπου το κυνήγι της ακρίβειας αρχίζει να βλάπτει την ίδια την απόδοση που υποτίθεται ότι θα βελτίωνε. Κάποια στιγμή η καλύτερη πρακτική δεξιότητα δεν είναι να βρεις άλλη μια βαριάντα. Είναι να ξέρεις πότε να σταματήσεις.

Το μάθημα δεν ήταν ποτέ «σκέψου λιγότερο»

Δεν θέλω το μάθημα από αυτές τις παρτίδες να είναι:

Σκέψου λιγότερο.

Αυτό θα ήταν εντελώς λάθος. Η παρτίδα με τον Toniolo έχει αρκετές μακριές σκέψεις. Η διαφορά είναι ότι έγιναν όταν τις δικαιολογούσε η θέση. Στην όγδοη κίνηση έπρεπε να καταλάβω πώς θα εξουδετερώσω το αντάλλαγμα του λευκού. Σκέφτηκα. Μετά δέχτηκα ότι η απόλυτη βεβαιότητα ήταν αδύνατη και έπαιξα 8...a6. Στην αξιοποίηση μπορούσα να βελτιώνομαι φυσικά. Δεν χρειαζόταν να λύσω ολόκληρη την παρτίδα. Μετά, στο 22.Rfd1, ο συγκεκριμένος υπολογισμός μετρούσε. Αυτή τη φορά η θέση άξιζε πραγματικά μια μακριά σκέψη.

Αυτό για μένα είναι καλή διαχείριση χρόνου. Όχι ταχύτητα. Όχι παιχνίδι με τη διαίσθηση. Όχι άρνηση του μετρήματος. Είναι η ικανότητα να κατανέμεις τις πνευματικές σου δυνάμεις ανάλογα με τη σημασία της απόφασης.

Ο υπολογισμός είναι πόρος. Η αναγνώριση των κρίσιμων θέσεων σου λέει πού να τον ξοδέψεις.

Να ξέρεις πότε έχεις σκεφτεί αρκετά

Οι τρεις παρτίδες μου έμαθαν το ίδιο μάθημα με τρεις διαφορετικούς τρόπους. Απέναντι στον Τσαρσιταλίδη δεν εμπιστεύτηκα τον εαυτό μου, γιατί δεν ήξερα αρκετά καλά τη θέση. Οπότε προσπάθησα να τη λύσω. Απέναντι στον Κολυτά ήξερα ότι η θέση ήταν κερδισμένη. Οπότε προσπάθησα να λύσω κι αυτή. Και στις δύο περιπτώσεις συνέχισα να ψάχνω αφού είχα ήδη καταλάβει αρκετά για να πάρω μια καλή απόφαση.

Απέναντι στον Toniolo κάτι άλλαξε. Υπολόγισα και πάλι. Έκανα και πάλι λάθη. Είχα και πάλι στιγμές αβεβαιότητας. Σταμάτησα όμως να απαιτώ βεβαιότητα από κάθε κίνηση. Προσπάθησα να παίρνω καλές αποφάσεις, να κρατώ την ενέργειά μου και να φυλάω τον βαθύ υπολογισμό για τις στιγμές που μπορούσε πραγματικά να αλλάξει το αποτέλεσμα. Η διαφορά ήταν τεράστια.

Οπότε τώρα, όταν πιάνω τον εαυτό μου να κοιτάζει τη σκακιέρα πολλή ώρα, προσπαθώ να κάνω μία απλή ερώτηση:

Σκέφτομαι ακόμη επειδή έχει μείνει κάτι να καταλάβω ή επειδή φοβάμαι να σταματήσω;

Μερικές φορές υπάρχει πράγματι κι άλλο να μέτρησεις. Τότε μέτρα. Μερικές φορές όμως η θέση σού έχει δώσει ήδη αρκετά. Η κίνηση είναι καλή. Καταλαβαίνεις γιατί. Μπορεί να μη μάθεις ποτέ αν είναι τέλεια. Παίξ' την. Γιατί δεν αξίζει κάθε θέση τον χρόνο σου. Και όταν φτάσεις επιτέλους σε εκείνη που τον αξίζει, θα χαρείς που σου έχει μείνει λίγος.

Σημειώσεις της σύνταξης

Περάσαμε τις τρεις παρτίδες από τα εργαλεία του chess.gr -μηχανή, βάση αναφοράς, ρολόι της μετάδοσης-. Οι εκτιμήσεις του Ζήση στέκουν σχεδόν σε όλα τα σημεία που κουβαλούν το κείμενο. Τα παρακάτω τις συμπληρώνουν.

Τα είκοσι πέντε λεπτά δεν αγόρασαν τίποτα, όπως λέει κι ο ίδιος. Στη θέση μετά το 17.b3 το 17...Rfc8 που διάλεξε, το 17...Nc5 που σκεφτόταν και το 17...Rfb8 είναι πρακτικά ισοδύναμα, άρα η πρώτη του εκτίμηση ήταν ήδη σωστή. Η θέση πάντως δεν ήταν άγνωστη. Η προετοιμασία του Ζήση τελείωνε εκεί, αλλά το 17...Rfc8 είχε παιχτεί πριν σε έξι παρτίδες -δύο αλληλογραφίας και τέσσερις σκακιέρας, με ισχυρότερη τη Bosiocic – Sonis στο Spilimbergo το 2021- και σε μία γρήγορη. Την πρώτη νέα κίνηση την έκανε ο Τσαρσιταλίδης, το 19.h4N, εκεί που είχαν παιχτεί 19.Rg1 και 19.Be2 από δύο φορές. Μία από τις παρτίδες με 19.Rg1 είναι η Κούρκουλος-Αρδίτης – Ceres στο Open της Παλαιόχωρας το 2023.

Για το 19...Bf8 έχει δίκιο. Ήταν η καλύτερη κίνηση της θέσης, μαζί με το 19...Qd7. Με το 19...Qb6? ο λευκός πήρε σαφές πλεονέκτημα και το έδωσε πίσω ολόκληρο με το 24.Nxa3?, όπως γράφει. Μετά τη θυσία διαφοράς η θέση έμεινε κοντά στην ισορροπία ως την 37η κίνηση. Το 37.Bc2?! του λευκού έδωσε μάλιστα στον μαύρο το πάνω χέρι και η παρτίδα χάθηκε στις τρεις επόμενες κινήσεις του μαύρου, με τα 37...Kf6?!, 38...Ke5? και 39...Nd7?!. Από το 41.Kxf2 ο λευκός κερδίζει.

Στην παρτίδα με τον Κολυτά η απλή ανάπτυξη κρατούσε όλο το πλεονέκτημα. Με το 18.Be2 του φίλου του ο λευκός μένει καθαρά κερδισμένος. Το 18.Nxc8?! δεν πέταξε τη νίκη, απλώς μίκρυνε το πλεονέκτημα. Ακόμη ισχυρότερο ήταν το 18.Bxa6, η βαριάντα που δίνει ο ίδιος στη μελέτη. Σε ένα σημείο η μηχανή διαφωνεί λίγο με το κείμενο. Μετά το 28.f5 ο λευκός κέρδιζε ήδη, οπότε το 28...f6? δεν ήταν η στιγμή που η θέση ξαναέγινε κερδισμένη, απλώς την έκανε ευκολότερη. Το 30.Qxa4? ήταν όντως λάθος, αλλά ο μαύρος το επέστρεψε αμέσως με το 30...Qc5? -καλύτερο ήταν το 30...Rg8- και μετά το 33...Qxh3? ο λευκός είχε ξανά συντριπτική θέση.

Το 36.Qb7 δεν ήταν το λάθος της παρτίδας. Ήταν πολύ ασθενέστερο από το 36.Nxc5!, αλλά κρατούσε ακόμη κερδισμένη θέση. Η παρτίδα χάθηκε με το 37.f7??, που σύμφωνα με το ρολόι της μετάδοσης παίχτηκε σε ένα δευτερόλεπτο. Το 37.Qa6 της μελέτης κέρδιζε. Το άνοιγμα είχε φύγει από τη βάση πολύ νωρίτερα, με το 7...Nfd7N του μαύρου, εκεί που σε έξι προηγούμενες παρτίδες είχαν παιχτεί 7...O-O και 7...Nc6 από δύο φορές.

Στην παρτίδα με τον Toniolo οι αποφάσεις του επιβεβαιώνονται. Το 8...a6! είναι από τις καλύτερες επιλογές της θέσης. Για το 10...Nh6?! έχει επίσης δίκιο, γιατί το 10...f6! που προτείνει ήταν η καλύτερη κίνηση. Και το 22...Bb5! ήταν πράγματι η καθαρότερη συνέχεια, ενώ το 22...Kf8 που μέτρησε πρώτα κέρδιζε κι αυτό. Η καινοτομία ήταν του Ζήση, το 9...Be7N. Η θέση μετά το 9.h4 είχε παιχτεί μόνο μία φορά σε σκακιέρα, στην Arakhamia-Grant – Antoniou στο Menchik Memorial του 2024, με 9...b5.

Τα λεπτά του κειμένου ελέγχθηκαν στο ρολόι της μετάδοσης για τις δύο παρτίδες του Βαρδάρη και ισχύουν. Ο Ζήσης είχε 46 λεπτά πριν από το 15...c6, ξόδεψε περίπου είκοσι πέντε για τη σειρά 16.Nc4, 17.Nd6+, 18.Nxc8 και έμεινε με είκοσι λεπτά για είκοσι κινήσεις μετά το 20.Be2. Πριν από το 36.Qb7 είχε τρία λεπτά. Στο 8...a6 σκέφτηκε εννέα λεπτά και στο 22...Bb5 δεκαεπτά.

Οι παρτίδες

Tsarsitalidis, Konstantinos (2225) – Tsaknakis, Zisis (2305), 1-0

1. e4 c5 2. Nf3 d6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 Nf6 5. Nc3 a6 6. Be3 e5 7. Nb3 Be7 8. f3 Be6 9. Qd2 h5 10. Nd5 Bxd5 11. exd5 Nbd7 12. O-O-O Qc7 13. c4 a5 14. Kb1 O-O 15. Na1 a4 16. Nc2 a3 17. b3 Rfc8 18. Rc1 Nc5 19. h4 Qb6 20. Qb4 Bd8 21. Qxb6 Bxb6 22. Rd1 Nfd7 23. Bc1 Ra6 24. Nxa3 Rca8 25. b4 Rxa3 26. Bxa3 Rxa3 27. bxc5 Nxc5 28. Kb2 Re3 29. Kc2 f5 30. f4 exf4 31. Rh3 Rxh3 32. gxh3 f3 33. Rb1 Ba7 34. Bd3 g6 35. Rf1 f2 36. Kd2 Kg7 37. Bc2 Kf6 38. Ke2 Ke5 39. Rd1 Nd7 40. Rb1 Nc5 41. Kxf2 Kd4 42. Ke2 Ke5 43. Rg1 Kf6 44. Rg3 Bb6 45. Ra3 Bd8 46. Ra8 Be7 47. Ba4 Kg7 48. Ra7 Bxh4 49. Bc6 g5 50. Bxb7 g4 51. Bc8+ Kg6 52. hxg4 hxg4 53. a4 g3 54. Kf1 Nd3 55. Rd7 f4 56. Rxd6+ Kg5 57. Rd8 f3 58. Rg8+ Kf4 59. Rg4+ Ke3 60. Rxh4 g2+ 61. Kg1 Nc1 62. Rg4 Ne2+ 63. Kh2 Kf2 64. d6 1-0

Πηγές

Ζήσης Τσακνάκης (MaoTao), «Not Every Position Deserves Your Time», ιστολόγιο στο Lichess, 8/11/2026: https://lichess.org/@/MaoTao/blog/not-every-position-deserves-your-time/1tKkNcfL
Η μελέτη του συγγραφέα: https://lichess.org/study/s4hkmYXS (τρία κεφάλαια, api/study/s4hkmYXS.pgn)
Μετάδοση Lichess του 9ου Vardaris Open 2026 (9UW0PHGu), γύροι 5 και 6, με [%clk]: https://lichess.org/broadcast/9th-vardaris-open-2026/round-5/UQUVfVjL
Tsarsitalidis – Tsaknakis, 5th Thessaloniki Int 2024, 9ος γύρος, 13/8/2024: Lumbra (πηγή TWIC)