«Θέλουμε να δείξουμε ποιοι είμαστε»
Ο Pavel Eljanov, προπονητής και αρχηγός του Ουζμπεκιστάν 2, μιλά για τη δεύτερη ομάδα των γηπεδούχων, την έκπληξη της Ολυμπιάδας της Σαμαρκάνδης. Περίληψη σε μετάφραση της συνέντευξης στην Gazeta.uz
Σαμαρκάνδη, 22 Σεπτεμβρίου 2026
Ως οικοδεσπότης, το Ουζμπεκιστάν κατέβασε στη Σαμαρκάνδη τρεις ομάδες σε κάθε τμήμα. Η πρώτη πήρε το χρυσό. Η δεύτερη ξεκίνησε τριακοστή στην αρχική κατάταξη, με μέσο όρο 2532 και μετά από εννέα γύρους ήταν ισόβαθμη στη δεύτερη θέση, έναν μόλις βαθμό πίσω από την πρώτη ομάδα της χώρας.
Την αποτελούσαν πέντε γκρανμαΐτρ: ο Jakhongir Vakhidov (2527), ο Abdimalik Abdisalimov (2548), ο Mukhammadzokhid Suyarov (2540), ο Khumoyun Begmuratov (2514) και ο Ortik Nigmatov (2484). Προπονητής και αρχηγός ήταν ο Ουκρανός γκρανμαίτρ Pavel Eljanov, δύο φορές ολυμπιονίκης με την Ουκρανία.
Την ελεύθερη μέρα, στις 22 Σεπτεμβρίου, ο Eljanov μίλησε στον Georgy Shvanov της ουζμπεκικής Gazeta.uz. Η ομάδα του είχε τότε πέντε νίκες σε έξι ματς, ανάμεσά τους μία επί της Ισπανίας. Ακολουθεί η περίληψη της συνέντευξης, μεταφρασμένη από τα ρωσικά.
Ο προπονητής
Ο Eljanov παίζει στην εθνική Ουκρανίας από το 2003. Πριν από το Ουζμπεκιστάν ήταν τρία χρόνια προπονητής της γυναικείας ομάδας της Γεωργίας, με την οποία πήρε χρυσό στο Παγκόσμιο Ομαδικό και ασημένιο στην Ολυμπιάδα του Τσενάι. Είναι όμως η πρώτη φορά που είναι αρχηγός, δηλαδή αυτός που βρίσκεται στην αίθουσα, ορίζει τη σύνθεση και διοικεί ολόκληρο τον μηχανισμό της ομάδας.
Η ουζμπεκική ομοσπονδία τον προσέγγισε στο τέλος του 2025. Η Γεωργία, εξηγεί, ήταν ομάδα έμπειρη, που τα είχε δει και τα είχε κερδίσει όλα. Ήθελε να μεταδώσει την εμπειρία του σε νέους, «και αυτή ήταν ακριβώς η περίπτωση όπου όλα ταίριαξαν».
Οι πέντε
Όταν ανέλαβε, η ομάδα του είχε έξι παίκτες και μόνο οι μισοί ήταν γκρανμαίτρ. Η πραγματική δουλειά, λέει, άρχισε τον Ιανουάριο, μετά την πρώτη κοινή προετοιμασία, με εξατομικευμένη δουλειά για τον καθένα. Σε λιγότερο από έναν χρόνο ο Suyarov και ο Begmuratov ανέβηκαν περίπου εκατό βαθμούς ο καθένας και έγιναν γκρανμαίτρ.
Ο Vakhidov είναι το γνωστότερο όνομα, αν και έπαιζε πολύ λίγο. Το τελευταίο του τουρνουά πριν από την Ολυμπιάδα ήταν το ισχυρό Abu Dhabi Masters και το κέρδισε. Ο Nigmatov είχε πάρει περίπου τριάντα βαθμούς σε δύο τουρνουά στην Ιταλία.
Ο πιο έμπειρος και ο πιο δραστήριος είναι ο Abdisalimov. Ήθελε πολύ να μπει στην πρώτη ομάδα και, κατά τον προπονητή του, το πρώτο εξάμηνο του 2026 έπαιξε υπερβολικά, σχεδόν εκατό παρτίδες και κουράστηκε. Ξεκουράστηκε, έπαιξε καλά στην Ιταλία και στη Σαμαρκάνδη είχε ως τότε την υψηλότερη απόδοση της ομάδας. Οι νίκες του έφεραν και τα δύο τελευταία ματς πριν από την ελεύθερη μέρα, με πολυτιμότερη εκείνη επί της Ισπανίας, «μιας πολύ δυνατής ομάδας», στην οποία ο Alexei Shirov ήταν αναπληρωματικός.
Χωρίς υπερβολικούς στόχους
Ο Eljanov δεν έβαλε στην ομάδα του θέση-στόχο. Ζήτησε από τον καθένα να παίξει κάθε παρτίδα στο υψηλότερο επίπεδο που μπορεί και να ανεβάσει το Elo του.
Ο λόγος είναι η εξουθένωση. Οι νέοι, λέει, είναι συχνά υπερφιλόδοξοι και καίγονται εύκολα. Είδε πολλές τέτοιες περιπτώσεις και στην εθνική Ουκρανίας, όταν συμπαίκτες του υπερεκτιμούσαν τις δυνάμεις τους, έβαζαν υπερβολικούς στόχους και στο τέλος κατέρρεαν, «και για τους ίδιους και για την ομάδα». Η δουλειά του αρχηγού είναι να βρίσκει την ισορροπία.
Ουκρανία και Ουζμπεκιστάν
Η πιο ενδιαφέρουσα απάντηση της συνέντευξης αφορά τη σύγκριση των δύο χωρών. Στο Ουζμπεκιστάν, λέει ο Eljanov, η στήριξη του σκακιού βρίσκεται σε ασύγκριτα υψηλότερο επίπεδο. Το σκάκι είναι μέρος του κρατικού προγράμματος και της εικόνας της χώρας. Στην Ουκρανία τίποτα τέτοιο δεν υπήρξε. Το σκάκι ήταν «κάπου στη δέκατη θέση ανάμεσα στα αθλήματα».
Η Ουκρανία της γενιάς του αγωνιζόταν πάντα με άνισους όρους απέναντι στις ΗΠΑ, στην Κίνα και στο Αζερμπαϊτζάν, που στήριζαν τους σκακιστές τους με άλλα μέσα. Γι' αυτό, κατά τη γνώμη του, οι επιτυχίες της είναι κατά κάποιον τρόπο μοναδικές. Στηρίχτηκαν στις παραδόσεις της σοβιετικής σχολής, στους πολλούς ικανούς προπονητές και στον ενθουσιασμό.
Βλέπει όμως και κοινά με τη σημερινή του ομάδα. Το 2004 η Ουκρανία, με πολύ νέα σύνθεση, κέρδισε την Ολυμπιάδα σαν έκπληξη και όλη η γενιά του έγινε ξαφνικά γνωστή. Τα παιδιά του Ουζμπεκιστάν 2 είναι, όπως λέει, «λίγο στη σκιά» και θέλουν να δείξουν ποιοι είναι. Γι' αυτό έχουν πολύ μεγάλο κίνητρο.
Η «ομίχλη του πολέμου»
Ως τον έκτο γύρο ο Vakhidov είχε παίξει μόνο τρεις παρτίδες. Δεν έπαιξε ούτε απέναντι στις Φιλιππίνες, που ο Eljanov χαρακτηρίζει ομάδα όχι της κορυφής αλλά αρκετά σταθερή.
Ήταν επιλογή. «Προσπαθούμε να χρησιμοποιούμε την ομίχλη του πολέμου για να παραπλανούμε λίγο τους αντιπάλους», λέει. Η ομάδα είναι αρκετά ομοιογενής ώστε να ξεκουράζεται όποιος χρειάζεται. Όταν η σύνθεση αλλάζει συνέχεια, η προετοιμασία του αντιπάλου γίνεται δυσκολότερη.
Πρόσθεσε ότι το ομαδικό σκάκι θέλει αποφάσεις που δεν υπάρχουν στο ατομικό: όχι μόνο ποιος θα παίξει, αλλά και πώς. Σε κάποιες σκακιέρες χρειάζεται να συγκρατήσεις τον παίκτη σου, σε άλλες να ζητήσεις οξύτερο παιχνίδι.
Το Bermuda Party
Το βράδυ πριν από την ελεύθερη μέρα έγινε το παραδοσιακό Bermuda Party. Το 2022 ο Ivan Sokolov, τότε προπονητής της πρώτης ομάδας του Ουζμπεκιστάν, είχε πει ότι δεν άφησε τους νεαρούς του να πάνε. Ο Eljanov παραδέχεται ότι πήγε ένα μέλος της ομάδας του, και ο ίδιος, «για να προσέχει λίγο».
Δεν το θεωρεί κακό. Λέει σε όλους τους μαθητές του ότι μετά από κάθε παρτίδα πρέπει να ξεχνούν εντελώς τι έγινε, γιατί και ο εγκέφαλος χρειάζεται ανάκαμψη. Ξέρει συναδέλφους που αναλύουν ξανά και ξανά τις παρτίδες τους στο μυαλό τους και καταλήγουν εξουθενωμένοι, όπως και παίκτες που χάνουν βάρος μέσα σε ένα τουρνουά μη τρεφόμενοι σωστά. «Σε όλα χρειάζεται ισορροπία».
Η Σαμαρκάνδη
Ο Eljanov ήρθε για πρώτη φορά στο Ουζμπεκιστάν πριν από έναν χρόνο, για το Grand Swiss, όπου όπως λέει έπαιξε πολύ άσχημα. Η τελετή έναρξης της Ολυμπιάδας ήταν, κατά τη γνώμη του, η πιο εντυπωσιακή που έχει δει στη ζωή του. Αναγνωρίζει ότι υπήρξαν προβλήματα με τη διαμονή αλλά, απ' όσο ξέρει, λύθηκαν. Ευχαριστεί την ουζμπεκική ομοσπονδία για τις συνθήκες.
Τι ακολούθησε
Στους τρεις γύρους μετά την ελεύθερη μέρα το Ουζμπεκιστάν 2 πήρε πέντε από τους έξι βαθμούς απέναντι σε ομάδες πολύ ψηλότερες στην αρχική κατάταξη.
- 7ος γύρος, Ουζμπεκιστάν 2 - Γαλλία 2-2. Τέσσερις ισοπαλίες, με τον Vakhidov να κρατά τον Vachier-Lagrave στην πρώτη σκακιέρα.
- 8ος γύρος, Αγγλία - Ουζμπεκιστάν 2 1½-2½. Τρεις ισοπαλίες και μία νίκη, του Begmuratov επί του Fernandez.
- 9ος γύρος, Ουζμπεκιστάν 2 - Ολλανδία 3½-½. Ο Vakhidov κέρδισε τον Anish Giri, ο Suyarov τον Van Wely, ο Nigmatov τον L'Ami. Μόνο ο Abdisalimov έκανε ισοπαλία, με τον Van Foreest.
Μετά από εννέα γύρους η δεύτερη ομάδα είχε δεκαπέντε βαθμούς, έναν πίσω από την πρώτη, μαζί με την Ινδία και την Αρμενία.
Οι δύο τελευταίοι γύροι την έφεραν απέναντι στις ισχυρότερες ομάδες της διοργάνωσης. Έχασε ½-3½ από την Ινδία και 1-3 από την Κίνα, με τον Vakhidov να κάνει ισοπαλία με τον Ding Liren στον τελευταίο γύρο. Τερμάτισε 18η ανάμεσα σε 205 ομάδες, με δεκαπέντε βαθμούς από επτά νίκες, μία ισοπαλία και τρεις ήττες. Έχασε μόνο από τη Γερμανία, την Ινδία και την Κίνα, δηλαδή από τη δεύτερη και την τρίτη της τελικής κατάταξης και από μία ομάδα πρώτης δεκάδας.
Στην πρώτη σκακιέρα ο Vakhidov τερμάτισε δέκατος πέμπτος στη λίστα των ατομικών με απόδοση 2677, ενώ ο Abdisalimov ένατος στη δεύτερη με 2641.
Πηγές
- Georgy Shvanov, «"Хотим о себе заявить". Интервью с тренером второй сборной Узбекистана по шахматам», Gazeta.uz, 26 Σεπτεμβρίου 2026
- chess-results tnr1469895: art=3 αποτελέσματα σκακιέρας, art=0 τελική κατάταξη, art=21 ατομικά βραβεία ανά σκακιέρα