The Chess Tree, το σπίτι των συλλεκτών σκακιού

Μια νέα πλατφόρμα όπου οι συλλέκτες καταγράφουν σετ και ρολόγια, γράφουν την ιστορία τους και φτιάχνουν τη δική τους ψηφιακή προθήκη.

Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2026

Ο κόσμος του σκακιού έχει βάσεις δεδομένων για τα πάντα. Για εκατομμύρια παρτίδες, για αξιολογήσεις, για τουρνουά που παίχτηκαν πριν από έναν αιώνα. Για τα ίδια τα αντικείμενα του παιχνιδιού -τα κομμάτια, τις σκακιέρες, τα ρολόγια- η γνώση ήταν ως τώρα σκόρπια σε φόρουμ, σε καταλόγους δημοπρασιών και σε ιδιωτικές συλλογές που δεν τις βλέπει κανείς.

Το The Chess Tree (thechesstree.com) έρχεται να καλύψει αυτό το κενό. Είναι μια συνεργατική πλατφόρμα για συλλέκτες σκακιού, που τους δίνει εργαλεία για να ερευνήσουν, να οργανώσουν τη συλλογή τους και να τη δημοσιεύσουν. Κάθε συλλογή που μπαίνει στη βάση προστίθεται στις υπόλοιπες, οπότε όσο περισσότεροι συμμετέχουν τόσο μεγαλώνει το υλικό για έρευνα.

Η πινακοθήκη

Η πρώτη σελίδα που βλέπει ο επισκέπτης είναι η Gallery, ένας κατάλογος που τον τροφοδοτούν οι ίδιοι οι συλλέκτες. Σήμερα μετρά 461 αντικείμενα: 189 σετ, 264 ρολόγια, τέσσερις σκακιέρες, δύο βιβλία και δύο ακόμη αντικείμενα. Τα φίλτρα επιτρέπουν αναζήτηση κατά χώρα, περίοδο κατασκευής και διοργάνωση.

Τα ρολόγια είναι περισσότερα από τα σετ. Ο Daniel Jones, για παράδειγμα, ανεβάζει ρολόγια από την Ουγγαρία του μεσοπολέμου ως την Ισπανία και την Αγγλία της δεκαετίας του 1950. Ο Vikhram Ravi ανεβάζει ένα σετ την ημέρα με αρίθμηση, σαν ημερολόγιο: ένα αυστριακό όρθιο σετ του 19ου αιώνα, ένα αγγλικό πιθανώς του Calvert, ένα της American Chess Company, ένα Drueke. Ο Massimiliano Zipponi καταγράφει σοβιετικά σετ, ανάμεσά τους ένα Botvinnik-Flohr II και ένα LUGA «GrandMaster».

Κάθε αντικείμενο έχει δική του σελίδα με φωτογραφίες, περιγραφή, προέλευση και σχόλια. Δίπλα στην πινακοθήκη υπάρχει και Marketplace, όπου ένα κομμάτι μπορεί να δηλωθεί προς πώληση, δεσμευμένο ή πουλημένο.

Γνώση και έρευνα

Το δεύτερο σκέλος, το Knowledge, είναι αυτό που δίνει στην πλατφόρμα το όνομά της. Η γνώση οργανώνεται σε «κλαδιά» (branches) έρευνας, όπου ο συλλέκτης μαζεύει αποκόμματα από το διαδίκτυο -με επέκταση για τον browser ή με bookmarklet-, σημειώσεις και άρθρα. Ένα κλαδί μπορεί να έχει πολλούς συνεργάτες και τα άρθρα κρατούν ιστορικό εκδόσεων, όπως ένα wiki.

Τα άρθρα που έχουν ήδη δημοσιευτεί δείχνουν το επίπεδο. Το «Beautiful Plastic» του Ολλανδού Joost van Reij (schaak-museum.nl) είναι μια πλήρης ιστορία των πρώιμων πλαστικών σετ στο σκάκι, από το βουλκανισμένο καουτσούκ του Tuff-A-Nuff της Jaques (1927) και την γκουταπέρκα ως τον γαλάλιθο των αυστριακών καφενείων, τον βακελίτη, τον σοβιετικό καρβολίτη και το ακρυλικό του Isamu Noguchi. Η θέση του συγγραφέα είναι ότι τα πρώιμα πλαστικά δεν ήταν φτηνό υποκατάστατο αλλά μοντέρνο υλικό πολυτελείας και ότι τα σετ τους αξίζουν θαυμασμό.

Ο αναγνώστης του chess.gr θα σταθεί στο τελευταίο κεφάλαιο. Είναι η ιστορία του σετ «Magistral» της Ολυμπιάδας του Μπουένος Άιρες το 1939, με στοιχεία του Αργεντινού ερευνητή Nahuel Crusta. Ο Roberto Grau, ο οργανωτής της Ολυμπιάδας, ζήτησε από την αργεντίνικη εταιρεία βακελίτη Malaspina, Ferrari & Cia ένα ειδικό σετ τουρνουά. Σχεδιάστηκε το 1936-1937 και ως τον Φεβρουάριο του 1939 είχαν ολοκληρωθεί και τα 260 σετ, από φαινολική ρητίνη με την εμπορική ονομασία Fenolit. Τα μαύρα κομμάτια βάφτηκαν για να μοιάζουν με έβενο και κόλλησαν μεταξύ τους, ενώ τα λευκά ξεβιδώνουν ακόμη. Ο συγγραφέας διαψεύδει και δύο διαδεδομένους μύθους των συλλεκτών. Τα σετ του τουρνουά δεν δόθηκαν ποτέ δώρο στους συμμετέχοντες και δεν υπήρξαν σε δύο διαφορετικά μεγέθη.

Ο John van Veen, με συλλογή πάνω από τετρακόσια ρολόγια, γράφει για τη δική του ειδικότητα. Στο «A Remarkable Clock» αφηγείται την ιστορία ενός ρολογιού που έφτιαξαν το 1948 ένας ωρολογοποιός και ένας βοηθός ξυλουργού του σκακιστικού ομίλου του Venlo. Ο όμιλος είχε χάσει όλο τον εξοπλισμό του στον πόλεμο. Τα μέλη μάζεψαν παλιά ξυπνητήρια, ακόμη και χαλασμένα για ανταλλακτικά. Από αυτά βγήκαν δέκα ρολόγια αγώνων και τρία εφεδρικά. Όταν το 1955 η ομοσπονδία του Limburg έκανε υποχρεωτικά τα κανονικά ρολόγια, τα αυτοσχέδια πουλήθηκαν έξι φιορίνια το ένα. Ο van Veen αγόρασε ένα το 2020 για 300 ευρώ.

Στο δεύτερο άρθρο του, «The little flag», διηγείται πώς ο Ολλανδός H.D.B. Meijer επινόησε το 1899 το σημαιάκι του ρολογιού, που έλυσε τις ατελείωτες διαφωνίες για το ποιος πέρασε πρώτος τον χρόνο του. Η Jaques το θεωρούσε περιττό -ένας τζέντλεμαν εγκαταλείπει μόνος του όταν δει ότι τελείωσε ο χρόνος του- και το έβαλε στάνταρ στα ρολόγια της μόλις το 1917.

Η προσωπική προθήκη

Το τρίτο εργαλείο απευθύνεται σε όποιον θέλει να δείξει τη συλλογή του. Κάθε μέλος μπορεί να φτιάξει έναν προσωπικό ιστότοπο σε δικό του subdomain, με σελίδες, άρθρα και πλέγμα αντικειμένων που φιλτράρεται κατά τύπο, χώρα και χρονολογία. Η διαχείριση της συλλογής γίνεται σε πίνακα σαν λογιστικό φύλλο, με εισαγωγή από Excel ή CSV ως πεντακόσιες γραμμές τη φορά και με δυνατότητα εκτύπωσης ετικετών για τα κουτιά.

Ένας συλλέκτης και ο Claude

Πίσω από την πλατφόρμα βρίσκεται ένας άνθρωπος. Ο Ολλανδός Bram Ueffing είναι συλλέκτης σετ σκακιού και προγραμματιστής ιστοσελίδων. Έψαχνε μια πλατφόρμα για να διαχειρίζεται και να δημοσιεύει τα σετ του, δεν βρήκε καμία φτιαγμένη για συλλέκτες και για ανταλλαγή γνώσης και αποφάσισε να ενώσει τα δύο του πάθη.

Το ενδιαφέρον είναι ο τρόπος. Όπως γράφει ο ίδιος στη σελίδα «About», η πλατφόρμα είναι «vibe coded», χτισμένη σε συνεργασία με τον Claude, τον βοηθό τεχνητής νοημοσύνης της Anthropic. Σχεδόν κάθε λειτουργία, από τα εργαλεία έρευνας ως τη διαχείριση της συλλογής και τις διορθώσεις ασφαλείας, σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε μέσα από συζήτηση με τον Claude.

Η χρήση είναι δωρεάν για όσους συνεισφέρουν στην κοινότητα με σετ, κλαδιά γνώσης ή άρθρα. Για όποιον θέλει να στηρίξει το έργο υπάρχει συνδρομή στο Patreon με 5 δολάρια τον μήνα, που κατά τον δημιουργό θα χρηματοδοτήσει νέες λειτουργίες με τεχνητή νοημοσύνη.

Για τους Έλληνες συλλέκτες, που ως τώρα δεν είχαν πού να δείξουν τη δουλειά τους πέρα από τα κοινωνικά δίκτυα, το The Chess Tree είναι μια καλή αφορμή. Ένα αθηναϊκό σετ του μεσοπολέμου ή ένα ρολόι από παλιό ελληνικό όμιλο θα στεκόταν μια χαρά δίπλα στο ρολόι του Venlo.

Αποδόσεις εικόνων

• Λογότυπο: The Chess Tree, εικόνα κοινοποίησης του ιστότοπου (thechesstree.com/public-banner.jpeg).
• Πινακοθήκη και άρθρο «Beautiful Plastic»: στιγμιότυπα οθόνης από το thechesstree.com, 27 Οκτωβρίου 2026.