Οι Van Foreest: μια δυναστεία 140 ετών στα ολλανδικά πρωταθλήματα

chess.gr · Νέα · Τουρνουά εκτός Ελλάδας · Η ιστορία του Σκακιού

Sjakksnakk

Στις 11 Ιουλίου 2026, στο ξενοδοχείο Renaissance του αεροδρομίου Σίπχολ, η δεκαοκτάχρονη Machteld van Foreest κέρδισε 2-0 την Anna-Maja Kazarian στον τελικό και κατέκτησε τον τρίτο της τίτλο πρωταθλήτριας Ολλανδίας. Ο αριθμός δεν είναι τυχαίος: τρεις τίτλους είχε και ο προπάππους της. Τρεις και ο αδελφός εκείνου. Το επώνυμο Van Foreest εμφανίζεται στους νικητές των ολλανδικών πρωταθλημάτων εδώ και 141 χρόνια.

Η ιστορία ξεκινά τη δεκαετία του 1880, όταν η Ολλανδική Σκακιστική Ομοσπονδία (ιδρυθείσα το 1873) διοργάνωνε ακόμη ανεπίσημα πρωταθλήματα — το επίσημο θεσμοθετήθηκε μόλις το 1909.

Dirk van Foreest (1862-1956), γιατρός στο επάγγελμα, κέρδισε τρεις συνεχόμενους τίτλους: 1885, 1886, 1887. Θεωρούνταν ο ισχυρότερος των δύο αδελφών, αλλά εγκατέλειψε το αγωνιστικό σκάκι μόλις ολοκλήρωσε τις ιατρικές του σπουδές, συνεχίζοντας μόνο δι' αλληλογραφίας. Παρέμεινε ωστόσο δεμένος με το παιχνίδι μέχρι το τέλος: το 1949, σε ηλικία 86 ετών, έδωσε την περίφημη παρτίδα επίδειξης με τον Jacques Mieses — δύο παίκτες με συνολικό άθροισμα ηλικιών 170 ετών.

(σχολιάζει την παρτίδα ο ίδιος ο Jacques Mieses)

1. e4 c5 2. Nf3 Nc6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 e6 5. c4 (In my opinion not the strongest way of treating this variation.) 5…Nf6 6. Bg5 (This loses a pawn. White should have first played 6. Nxc6.) 6…Qa5+ 7. Bd2 Qe5 8. Nxc6 Qxe4+ 9. Be2 bxc6 10. O-O (It is a very well-known matter of experience that losing a pawn in the opening by a mistake is often the involuntary equivalent of playing a quite promising “gambit”. Thus, here, White, with a pawn down, has undoubtedly got a compensating advantage in development.) 10…Bc5 11. Bc3 Qf4 12. b4 Be7 13. g3 (This is a grave positional mistake weakening the king’s side.) 13…Qc7 14. Bd3 c5 15. b5 Bb7 16. Qe2 h5 (Promptly taking advantage of his obvious attacking chances.) 17. Nd2 (Even after 17. h4 White’s position would soon become untenable.) 17…h4 18. Ne4 Nh5 19. Rad1 f5 20. White resigns. (White resigned the hopeless game. When I announced the result of the game I caused much hilarity by adding the joking remark: “Die ‘Jugend’ hat gesiegt.” (“‘Youth’ has triumphed.”)’

Arnold van Foreest (1863-1954), ο μικρότερος αδελφός και προπάππους της σημερινής γενιάς, κέρδισε επίσης τρεις τίτλους: 1889, 1893, 1902. Και οι δύο διετέλεσαν πρόεδροι της ομοσπονδίας και υπήρξαν από τους σημαντικότερους προαγωγούς του σκακιού στην πρώιμη Ολλανδία. Πέθαναν σε ηλικία 93 και 90 ετών αντίστοιχα.

Ο Jorden van Foreest (γεν. 30 Απριλίου 1999, Ουτρέχτη) μπήκε στο πρωτάθλημα του 2016 ως αναπληρωματικός: ο Sergei Tiviakov — προπονητής του, τρεις φορές πρωταθλητής — αποσύρθηκε λίγο πριν την έναρξη και ο μαθητής του πήρε τη θέση του.
Το τουρνουά διεξήχθη στο θέατρο του Tropenmuseum του Άμστερνταμ (22-28 Αυγούστου), με οκτώ παίκτες σε απλό πουλ. Ο Jorden ξεκίνησε με δύο νίκες στη Σκωτική (l'Ami, van den Doel), συνεχίση με νίκη με τα μαύρα επί του Bok, έχασε από τον Reinderman, νίκησε τον Ernst, κράτησε ισοπαλία σε δύσκολη θέση απέναντι στον Loek van Wely — και στον τελευταίο γύρο της διοργάνωσης κέρδισε τον Werle στην Ινδική του Βασιλιά.

Τελικό αποτέλεσμα: 5½/7, με απόδοση 2819. Στα 17 του, ο νεότερος Ολλανδός πρωταθλητής μετά τον Anish Giri — και ο νεότερος Ολλανδός γκρανμάστερ στην ιστορία.

2019: "αδελφοκτονία" στο tiebreak

Το 2019 (Άμστερνταμ, 1-7 Ιουλίου) το όνομα Van Foreest εμφανίστηκε τρεις φορές στις λίστες συμμετοχής: ο Jorden, ο αδελφός του Lucas (γεν. 2001) στο ντεμπούτο του, και η Machteld στο γυναικείο γκρουπ. Οι δύο αδελφοί συναντήθηκαν στον 1ο γύρο και έπαιξαν 66 κινήσεις μέχρι να μείνουν με μόνο με τους βασιλιάδες.
Η τελική βαθμολογία (8 παίκτες, απλό πουλ):

Lucas Van Foreest 5
Jorden Van Foreest 5
Ivan Sokolov 3.5
Benjamin Bok 3.5
Sergei Tiviakov 3.5
Erwin L'Ami 3
Erik Van Der Doel 3
Jan Werle 1.5

Ο Jorden τερμάτισε αήττητος· ο Lucas, bottom seed(!), είχε χάσει από τον Tiviakov αλλά απάντησε με τρεις σερί νίκες. Ισοβαθμία στα 5/7 — και μπαράζ σε blitz. Ο μικρός αδελφός κέρδισε τη μία παρτίδα, ισοφάρισε την άλλη, και πήρε τον τίτλο από τον μεγάλο. Ο Lucas, ήδη γκρανμάστερ από την προηγούμενη χρονιά (2018), γινόταν πρωταθλητής Ολλανδίας στα 18 του χρόνια.

2022-2026: η αδελφή, και η επιστροφή

Η Machteld van Foreest (γεν. 22 Αυγούστου 2007) είχε ήδη γράψει ιστορία ως παιδί: πρωταθλήτρια Ολλανδίας κοριτσιών U10 στα έξι της (2014) και, το 2017, η πρώτη κοπέλα που κέρδισε το ανοιχτό ολλανδικό U12. Το 2022 κατέκτησε το γυναικείο πρωτάθλημα ως η νεότερη πρωταθλήτρια στην ιστορία του θεσμού.

Το 2025 στο Venlo (5-12 Ιουλίου) ήρθε η μεγάλη οικογενειακή στιγμή.

Ανοιχτό: ο Jorden αντιμετώπισε στον τελικό τον οκτάκις πρωταθλητή Loek van Wely. Μετά από ισοπαλία στην πρώτη παρτίδα, στη δεύτερη —απέναντι στη Σικελική Σεβενίγκεν του Van Wely— θυσίασε πιόνι στο άνοιγμα, ακολούθησε η κλασική θυσία αξιωματικού στο θ7, και ο Jorden ολοκλήρωσε με θυσία πύργου σε στιλ «Αθάνατης Παρτίδας». 1½-½, δεύτερος τίτλος, εννέα χρόνια μετά τον πρώτο.

Van Foreest, Jorden (2698) – Van Wely, Loek (2629), 1-0

1. e4 {[%clk 1:30:56]} 1... c5 {[%clk 1:30:53]} 2. Nf3 {[%clk 1:31:14]} 2... d6 {[%clk 1:31:18]} 3. d4 {[%clk 1:31:32]} 3... cxd4 {[%clk 1:31:44]} 4. Nxd4 {[%clk 1:31:48]} 4... Nf6 {[%clk 1:32:08]} 5. Nc3 {[%clk 1:32:05]} 5... a6 {[%clk 1:32:34]} 6. Be2 {[%clk 1:32:17]} 6... e6 {[%clk 1:32:13]} 7. f4 {[%clk 1:31:53]} 7... Be7 {[%clk 1:26:27]} 8. Be3 {[%clk 1:30:48]} 8... O-O {[%clk 1:23:01]} 9. g4 {[%clk 1:30:22]} 9... d5 {[%clk 1:22:06]} 10. e5 {[%clk 1:30:21]} 10... Ne4 {[%clk 1:22:27]} 11. O-O {[%clk 1:29:11]} 11... Qc7 {[%clk 1:09:22]} 12. Bd3 {[%clk 1:28:40]} 12... Nxc3 {[%clk 1:09:01]} 13. bxc3 {[%clk 1:29:04]} 13... Qxc3 {[%clk 1:02:21]} 14. Kh1 {[%clk 1:29:21]} 14... Nc6 {[%clk 0:52:58]} 15. Rb1 {[%clk 1:24:44]} 15... Na5 {[%clk 0:41:02]} 16. Rf3 {[%clk 1:13:45]} 16... Nc4 {[%clk 0:39:18]} 17. Bf2 {[%clk 1:06:23]} 17... Qa5 {[%clk 0:37:20]} 18. Bxh7+ {[%clk 0:54:57]} 18... Kxh7 {[%clk 0:37:41]} 19. Rh3+ {[%clk 0:55:20]} 19... Kg8 {[%clk 0:38:06]} 20. g5 {[%clk 0:55:42]} 20... g6 {[%clk 0:17:05]} 21. Qg4 {[%clk 0:54:46]} 21... Qa3 {[%clk 0:16:43]} 22. c3 {[%clk 0:50:23]} 22... Qxa2 {[%clk 0:13:36]} 23. Qh4 {[%clk 0:48:51]} 23... Qxb1+ {[%clk 0:13:54]} 24. Kg2 {[%clk 0:48:59]} 24... Qe4+ {[%clk 0:12:57]} 25. Nf3 {[%clk 0:48:39]} 1-0

Γυναικείο: η Machteld απέκλεισε την Anna-Maja Kazarian στον ημιτελικό και επικράτησε της Robin Duson στο μπαράζ rapid με 2-0.

Αδελφός και αδελφή πρωταθλητές Ολλανδίας την ίδια μέρα, στην ίδια αίθουσα.

Και το 2026 (Άμστερνταμ, 4-11 Ιουλίου, νοκ-άουτ): ο Jorden, ως κάτοχος του τίτλου, επέλεξε να μην συμμετάσχει — έχει πλέον άλλες προτεραιότητες. Η Machteld όμως υπερασπίστηκε τον τίτλο: πέρασε την Peng Zhaoqin στον ημιτελικό μέσω tiebreak και σάρωσε 2-0 την Kazarian στον τελικό. Τρίτο στέμμα, στα 18 της. Ο ανοιχτός τίτλος πήγε στον Tiviakov (τέταρτος δικός του).

Ο "οικογενειακός" απολογισμός

Dirk van Foreest 3 τίτλοι (1885, 1886, 1887)
Arnold van Foreest 3 τίτλοι (1889, 1893, 1902)
Jorden van Foreest 2 τίτλοι (2016, 2025)
Lucas van Foreest 1 τίτλος (2019)
Machteld van Foreest 3 τίτλοι (γυναικών) (2022, 2025, 2026)

Δώδεκα εθνικοί τίτλοι, δύο γενιές χωρισμένες από έναν αιώνα. Οι γονείς —ο Nicky van Foreest, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Γκρόνινγκεν, και η Sheila Timp, γιατρός και προγραμματίστρια— μεγάλωσαν έξι παιδιά με κατ' οίκον εκπαίδευση στα πρώτα χρόνια. Τρία από αυτά έγιναν τιτλούχοι σκακιστές.

Ο Jorden, σήμερα με 2736 Elo και 14ος στον κόσμο, νικητής του Tata Steel 2021 (πρώτος Ολλανδός νικητής μετά τον Timman το 1985) κουβαλάει —όπως έχει γραφτεί— 140 χρόνια ολλανδικής σκακιστικής ιστορίας κάθε φορά που κάθεται στη σκακιέρα.