Όγδοη η Ελλάδα στα μισά, με τους περισσότερους πόντους από κάθε άλλη ομάδα των δέκα βαθμών

Ρεπό στη Σαμαρκάνδη. Απολογισμός των έξι πρώτων γύρων στο ανοιχτό τμήμα: πώς πάει ο καθένας από τους πέντε Έλληνες, ποιοι κρατάνε την κορυφή, ανατροπές και εκπλήξεις, τι πήγε στραβά έξω από τη σκακιέρα

Σαμαρκάνδη, Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026

Η Τρίτη είναι ελεύθερη μέρα. Έξι γύροι έχουν παιχτεί, πέντε απομένουν, ο έβδομος αρχίζει την Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου στις 13:15 ώρα Ελλάδας. Είναι η κατάλληλη στιγμή για να μετρήσει κανείς τι έχει γίνει ως τώρα.

Και αυτό που έχει γίνει στο ανοιχτό τμήμα είναι καλύτερο από τις προβλέψεις. Η Ελλάδα, δέκατη ένατη στην αρχική κατάταξη, βρίσκεται όγδοη με δέκα βαθμούς ματς από πέντε νίκες και μία ήττα. 

Οι πέντε, ένας προς έναν

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του πρώτου μισού δεν είναι η πρώτη σκακιέρα. Είναι η τέταρτη.

Ο Δημήτρης Αλεξάκης έχει 4½ στα 5, με απόδοση 2710. Κέρδισε στον πρώτο, στον δεύτερο, στον πέμπτο και στον έκτο γύρο, έμεινε στην ισοπαλία στον τέταρτο εναντίον της Ολλανδίας, δεν έχασε καμία. Είναι η καλύτερη επίδοση ολόκληρης της ελληνικής αποστολής, ανδρών και γυναικών και είναι σχεδόν διακόσιους πόντους πάνω από το Elo του. Δύο από αυτές τις νίκες ήρθαν σε φινάλε που κρίθηκαν μετά την πέμπτη ώρα, ένα από αυτά στην εβδομηκοστή έβδομη κίνηση.

Ο Νικόλας Θεοδώρου, στην πρώτη σκακιέρα, έχει 3½ στα 5 με απόδοση 2682. Έχασε μόνο στον τέταρτο γύρο, από τον Anish Giri, στο μοναδικό ματς που έχασε η ομάδα. Στον έκτο κράτησε ισοπαλία με τα λευκά απέναντι σε έναν αντίπαλο κατά διακόσιους πόντους χαμηλότερο, σε μια παρτίδα που απλοποιήθηκε νωρίς.

Ο Δημήτρης Μαστροβασίλης έχει επίσης 3½ στα 5, απόδοση 2580, με τρεις νίκες, μία ισοπαλία και μία ήττα στον τέταρτο γύρο από τον van Foreest. Ο Σταμάτης Κούρκουλος-Αρδίτης έχει τα ίδια 3½ στα 5 με απόδοση 2536, χάνοντας μόνο στον τρίτο γύρο από το Βιετνάμ. Στον έκτο πήρε μια νίκη που άξιζε περισσότερο απ' όσο δείχνει το σκορ, γυρίζοντας μια θέση που ο αντίπαλός του είχε καθαρά καλύτερη θέση σε ένα σημείο του ματς που η ομαδική νίκη δεν ήταν καθόλου σίγουρη.

Ο Γιάννης Παπαϊωάννου έχει 3 στα 4 με απόδοση 2533, έχοντας ξεκουραστεί σε δύο γύρους. Δεν έχει χάσει παρτίδα. Στον πρώτο γύρο έδωσε την ισοπαλία που ήταν η μοναδική απώλεια της Ελλάδας απέναντι στο Μαλάουι και ήταν το μόνο ελληνικό όνομα που αναφέρθηκε εκείνη τη μέρα στα διεθνή ρεπορτάζ. Στον 6ο γύρο έπαιξε μια αριστουργηματικ΄παρτίδα-μοντέλο.

Ένα σχόλιο για το ματς που χάθηκε. Απέναντι στην Ολλανδία ο Θεοδώρου έπαιξε με τα λευκά τον Giri, με Elo 2757, και έχασε σε τριάντα οκτώ κινήσεις. Ο Μαστροβασίλης έχασε από τον Jorden van Foreest, με 2706. Στις δύο κάτω σκακιέρες όμως έγινε κάτι διαφορετικό: ο Κούρκουλος-Αρδίτης με τον Van Wely και ο Αλεξάκης τον Schoppen πέρασαν από κερδισμένες θέσεις. Δύο φινάλε στην 5η ώρα, δύο μισοί βαθμοί που έπρεπε να ιδρώσουν οι Ολλανδοί για να τους πάρουν παρότι και οι δύο με αρκετά υψηλότερα ratings.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί πού ήρθαν οι νίκες. Ο Αλεξάκης κέρδισε στη Σαμαρκάνδη παίκτες των 2014, 2317, 2425 και 2383, δηλαδή δεν του χαρίστηκε τίποτα μετά τον πρώτο γύρο. Ο Μαστροβασίλης κέρδισε τους 2287, 2464 και 2342. Ο Παπαϊωάννου, με τέσσερις παρτίδες, κέρδισε τους 2424 και 2412 και έφερε ισοπαλία με τον Hjartarson των 2461.

Το άθροισμα λέει τα υπόλοιπα. Κανένας Έλληνας δεν έχει αρνητικό ισοζύγιο, δύο δεν έχουν χάσει καθόλου και οι αποδόσεις των τεσσάρων που έπαιξαν πέντε παρτίδες κινούνται από το 2536 ως το 2710. Η ομάδα ξεκίνησε με μέσο όρο κοντά στο 2570.

Η μοναδική ήττα ήρθε στον τέταρτο γύρο, 1-3 από την Ολλανδία, και ήταν και η μέρα που το διεθνές ρεπορτάζ πρόσεξε για πρώτη φορά τους αντιπάλους μας: «οι Ολλανδοί συχνά περνούν απαρατήρητοι στους πρώτους γύρους, αλλά η σημερινή νίκη τους επί της Ελλάδας τους έβαλε καθαρά ανάμεσα στους πρωτοπόρους», έγραψε η FIDE.

Ο δρόμος ως εδώ

Στον πρώτο γύρο ήρθε το 3½-½ επί του Μαλάουι, με τη μοναδική απώλεια να είναι η ισοπαλία του Παπαϊωάννου απέναντι σε έναν αντίπαλο των 2062. Στον δεύτερο η Αίγυπτος έπεσε με το ίδιο σκορ. Δύο εύκολα ματς, όπως ορίζει το ελβετικό σύστημα για μια ομάδα της δέκατης ένατης θέσης.

Ο τρίτος γύρος ήταν ο πρώτος πραγματικός έλεγχος. Το Βιετνάμ είναι ομάδα που ανεβαίνει, η Ελλάδα κέρδισε 3-1, αλλά ο Κούρκουλος-Αρδίτης έχασε. Ο τέταρτος έφερε την Ολλανδία στην έκτη σκακιέρα και μαζί την πρώτη ήττα, 1-3, σε ένα ματς όπου δύο Έλληνες έχασαν την ίδια μέρα.

Από εκεί και πέρα η ομάδα δεν ξανακοίταξε πίσω. Στον πέμπτο ήρθε το 3½-½ επί της Ισλανδίας, με τρεις νίκες και στον έκτο το 3½-½ επί της Ινδονησίας, πάλι με τρεις νίκες. Δύο διαδοχικά σαρωτικά σκορ απέναντι σε ομάδες που δεν είναι καθόλου αδύναμες και που έφεραν την Ελλάδα από τη δέκατη τέταρτη στην έκτη σκακιέρα.

Η κορυφή

Στην κορυφή υπάρχει μια χώρα που δεν έχει χάσει βαθμό, οι γηπεδούχοι.

Το Ουζμπεκιστάν έχει έξι νίκες σε έξι ματς, δώδεκα βαθμούς, δεκαεννιάμισι πόντους. Παίζει στην έδρα του και στον έκτο γύρο πέρασε από την Ινδία με 2½-1½ στη πιο κρίσιμη αναμέτρηση της Ολυμπιάδας μέχρι τώρα. Τρεις από τις τέσσερις παρτίδες έληξαν ισόπαλες. Την έκρινε η τρίτη σκακιέρα, όπου ο Yakubboev κέρδισε τον Nihal Sarin ύστερα από ένα τακτικό λάθος του Ινδού.

Δεύτερη η Κίνα με έντεκα βαθμούς, ύστερα από το 3-1 επί της Γερμανίας στον έκτο γύρο, όπου ο Ding Liren κέρδισε τον Keymer στην πρώτη σκακιέρα. Για τον πρώην παγκόσμιο πρωταθλητή, που τα τελευταία χρόνια έδινε την εντύπωση ανθρώπου που παίζει από υποχρέωση, αυτή η Ολυμπιάδα μοιάζει με επιστροφή.

Τρίτη η Αρμενία, επίσης με έντεκα και μετά ένα μπλοκ έντεκα ομάδων με δέκα βαθμούς όπου βρίσκεται και η Ελλάδα.

Η Ινδία, πρώτη στην αρχική κατάταξη σε δύναμη ονομάτων, είναι έβδομη. Οι ΗΠΑ δέκατες τέταρτες, επίσης με δέκα βαθμούς αλλά με δεκαέξι πόντους.

Το μπλοκ των δέκα

Οι έντεκα ομάδες με δέκα βαθμούς είναι το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της βαθμολογίας, γιατί εκεί κρίνεται ποιος θα πλησιάσει την κορυφή.

Η Γαλλία, τέταρτη με δεκαεπτάμισι πόντους, είναι η ομάδα με τη μεγαλύτερη σταθερότητα μετά τους δύο πρώτους. Στον έκτο γύρο έφερε 2-2 με την Αγγλία σε ένα ματς με δύο αποφασιστικές παρτίδες, όπου ο Adams κέρδισε τον Bacrot στη δεύτερη σκακιέρα και ο νεαρός Maurizzi απάντησε στην τρίτη.

Η Τουρκία είναι έκτη με δεκαεπτάμισι, ομάδα που τα τελευταία χρόνια ανεβαίνει σταθερά με μια γενιά πολύ νέων παικτών. Η Ολλανδία πέμπτη με δεκαέξι, η Γερμανία ένατη με δεκαέξι ύστερα από την ήττα της από την Κίνα, η Αγγλία δέκατη.

Η Ινδία είναι η ομάδα που απογοητεύει σε σχέση με τα ονόματά της. Έβδομη με δέκα βαθμούς και δεκαέξι πόντους, έχασε από το Ουζμπεκιστάν στον έκτο και στον πρώτο είχε ήδη αφήσει έναν πόντο στην Ταϊλάνδη. Έχει πέντε παίκτες πάνω από 2700, κερδίζει όμως τα ματς της οριακά αντί να τα σαρώνει.

Πίσω από το μπλοκ ακολουθούν η Βουλγαρία, το Αζερμπαϊτζάν, το Ουζμπεκιστάν 2 και οι ΗΠΑ, όλες με δέκα βαθμούς αλλά με λιγότερους πόντους σκακιέρας. Δεκατέσσερις ομάδες σε τέσσερις βαθμούς απόσταση από την κορυφή, με πέντε γύρους να απομένουν.

Ο Niemann

Από τις ατομικές πορείες του ανοιχτού, εκείνη που τραβάει το βλέμμα είναι του Hans Niemann και τραβάει το βλέμμα επειδή περιέχει και τις δύο ακραίες εκδοχές του.

Έχει 4 στα 6 με απόδοση 2644. Ξεκίνησε με νίκη σε είκοσι δύο κινήσεις, έφερε ισοπαλία στον δεύτερο γύρο με έναν Μογγόλο διεθνή μαιτρ, κέρδισε στον τρίτο τον Δανό Mads Andersen με τα μαύρα σε τριάντα κινήσεις, έκανε μια γρήγορη ισοπαλία στον τέταρτο.

Και μετά ήρθαν οι δύο γύροι που συνοψίζουν τον παίκτη. Στον πέμπτο, στο ματς Γερμανία - ΗΠΑ, έχασε από τον Frederik Svane με τα μαύρα. Ήταν η μοναδική αποφασιστική παρτίδα ολόκληρου του ματς, το οποίο η Γερμανία κέρδισε 2½-1½.

Στον έκτο γύρο, απέναντι στη Νορβηγία, έγινε το αντίστροφο. Οι τρεις άλλες σκακιέρες συμφωνήθηκαν ισόπαλες, ο Niemann κέρδισε τον Urkedal με τα λευκά ύστερα από εξήντα οκτώ κινήσεις και οι ΗΠΑ πήραν το ματς 2½-1½. Δύο συνεχόμενοι γύροι, η ίδια αριθμητική, αντίστροφο πρόσημο, ο ίδιος άνθρωπος στη μέση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Νορβηγία βρίσκεται εδώ χωρίς τον Carlsen, όπως και οι ΗΠΑ χωρίς τον Nakamura, που χάνει την τρίτη διαδοχική Ολυμπιάδα του και η Γαλλία χωρίς τον Firouzja, που δεν έχει εκπροσωπήσει τη χώρα σε καμία από τις τρεις τελευταίες διοργανώσεις.

Ποιοι παίζουν καλύτερα

Πέρα από τις ομάδες, αξίζει να δει κανείς ποιοι κρατάνε τις καλύτερες ατομικές επιδόσεις ανάμεσα στους κορυφαίους.

Ο Gukesh και ο Giri έχουν από 5 στα 6, δηλαδή τις καλύτερες συγκομιδές ανάμεσα στους παίκτες άνω των 2700. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Ολλανδός φτάνει εκεί παίζοντας και τους έξι γύρους, χωρίς ρεπό, σε μια ομάδα που βρίσκεται στην πρώτη πεντάδα.

Με 4½ στα 5 ακολουθεί μια ομάδα ονομάτων που λέει πού πάει το σκάκι. Ο δεκαεξάχρονος Τούρκος Yagiz Kaan Erdogmus, ήδη στα 2716. Ο Yakubboev, που έκρινε το ματς με την Ινδία. Ο Γάλλος MarcAndria Maurizzi. Ο Αρμένης Gabriel Sargissian, ο βετεράνος της παρέας, που παίζει Ολυμπιάδες από το 2002 και εξακολουθεί να είναι ο άνθρωπος που η Αρμενία βάζει να κερδίσει το ματς. Ο Ουκρανός Ihor Samunenkov. Και ο Jorden van Foreest, που ανάμεσα στα άλλα κέρδισε τον Μαστροβασίλη στον τέταρτο γύρο.

Το απόλυτο το κρατάει ένας μόνο παίκτης με πέντε παρτίδες ή περισσότερες: ο Asrorjon Omonov του Ουζμπεκιστάν 3, με 5 στα 5. Δηλαδή, για να μην ξεφύγει η εικόνα, ο παίκτης με τη μοναδική απόλυτη επίδοση του ανοιχτού τμήματος παίζει στην τρίτη ομάδα των γηπεδούχων.

Οι ανατροπές, μετρημένες

Για να μη γίνεται η κουβέντα με το μάτι, οι εκπλήξεις μετρήθηκαν σε ολόκληρο το αρχείο των τεσσάρων χιλιάδων επτακοσίων πενήντα τριών παρτίδων των έξι γύρων, με δύο κριτήρια: ομαδική ανατροπή όταν η ασθενέστερη κατά μέσο όρο ομάδα παίρνει δύο ή περισσότερους βαθμούς με διαφορά μέσου όρου πάνω από διακόσιους πόντους και ατομική όταν ο νικητής είναι πάνω από διακόσιους τριάντα πόντους χαμηλότερα.

Οι ομαδικές ανατροπές είναι σαράντα. Η μεγαλύτερη ήρθε στον πρώτο γύρο, όταν η Μποτσουάνα έφερε 2-2 με τη Βραζιλία έχοντας μέσο όρο κατά τετρακόσιους σαράντα δύο πόντους χαμηλότερο. Η Βραζιλία έμελλε να το ξαναπάθει στον τρίτο, χάνοντας 1½-2½ από το Κιργιστάν.

Οι ατομικές είναι πιο εντυπωσιακές και τρεις από αυτές αξίζουν όνομα.

Στον πρώτο γύρο ο Ταϊλανδός Prin Laohawirapap, με Elo 2363, κέρδισε τον Arjun Erigaisi, με Elo 2759. Τριακόσιοι ενενήντα έξι πόντοι διαφοράς, απέναντι σε έναν από τους δέκα καλύτερους παίκτες του κόσμου, στον πρώτο γύρο μιας Ολυμπιάδας. Η Ινδία κέρδισε το ματς 3-1, αλλά η παρτίδα έμεινε. Ο ίδιος παίκτης ξεχώρισε και στον τρίτο γύρο, όταν η Ταϊλάνδη κράτησε στο 2-2 την Πορτογαλία.

Την ίδια μέρα ο Μαλτέζος Matthew Portelli, με Elo 2187, κέρδισε τον Ούγγρο Benjamin Gledura, με 2620, σε τριάντα τέσσερις κινήσεις. Τετρακόσιοι τριάντα τρεις πόντοι διαφοράς. Η Ουγγαρία πήρε το ματς 2½-1½.

Στον δεύτερο γύρο ο Μογγόλος Khuyagtsogt Itgelt, με 2435, κέρδισε τον Awonder Liang, με 2693, στην τέταρτη σκακιέρα του ΗΠΑ - Μογγολία. Οι ΗΠΑ γλίτωσαν με 2½-1½ χάρη στη νίκη του Aronian.

Και μία για τη συλλογή: στον δεύτερο γύρο ο Λιβανέζος Akram Khoder, με 2304, κέρδισε τον Φινλανδό Tomi Nyback, με 2593, σε είκοσι τρεις κινήσεις. Ο Λίβανος έφερε 2-2 με τη Φινλανδία.

Η Ταϊλάνδη ξαναχτύπησε στον έκτο γύρο, όταν ο Thanadon Kulpruethanon κέρδισε τον Κροάτη Leon Livaic με τριακόσιους σαράντα πόντους διαφοράς, ενώ στον ίδιο γύρο η Νότια Αφρική έφερε 2-2 με την Ιταλία έχοντας διακόσιους εξήντα πόντους λιγότερους.

Άλλες ανατροπές που μετρήθηκαν

Από τις σαράντα ομαδικές ανατροπές, μερικές ακόμα αξίζουν αναφορά.

Στον δεύτερο γύρο το Ελ Σαλβαδόρ κέρδισε 2½-1½ την Κούβα, με τριακόσιους δύο πόντους διαφορά μέσου όρου, και μάλιστα με δύο νίκες σε παρτίδες που κράτησαν είκοσι εφτά και τριάντα έξι κινήσεις. Στον τρίτο το Πακιστάν έφερε 2-2 με την Αίγυπτο και η Ταϊλάνδη με την Πορτογαλία. Στον πέμπτο η Σαουδική Αραβία κέρδισε 2½-1½ την Ουαλία.

Και στον έκτο γύρο, τον ίδιο που έφερε τη σαρωτική νίκη της Ελλάδας, η Νότια Αφρική κράτησε στο 2-2 την Ιταλία έχοντας μέσο όρο κατά διακόσιους εξήντα πόντους χαμηλότερο.

Έξω από τη σκακιέρα

Εδώ η ιστορία είναι πιο άβολη, και αξίζει να ειπωθεί με ακρίβεια, γιατί κυκλοφόρησαν πολλά.

Τα προβλήματα ήταν τρία, όλα της εβδομάδας άφιξης και κανένα δεν αφορούσε την αίθουσα. Στη συνέντευξη Τύπου της 15ης Σεπτεμβρίου ο Viswanathan Anand, μεταβατικός πρόεδρος της FIDE, τα παραδέχτηκε ονομαστικά: «θα ήθελα να αναγνωρίσω ότι προέκυψαν ορισμένα προβλήματα, όπως η διαμονή των συμμετεχόντων, η διαπίστευση, οι βίζες. Ορισμένες ομάδες αντιμετωπίζουν δυσκολίες».

Την επόμενη μέρα η FIDE εξέδωσε δύο ανακοινώσεις.

Η πρώτη αφορούσε τη διαμονή και είναι ασυνήθιστα ευθεία για ομοσπονδιακό κείμενο. «Η FIDE σημειώνει με βαθιά λύπη ότι, κατά την πρώτη μέρα της Ολυμπιάδας, ελλείψεις στις ρυθμίσεις διαμονής άφησαν ορισμένες ομάδες χωρίς κατάλληλο κατάλυμα, αναγκάζοντάς τες να νοικιάσουν δωμάτια στην πόλη με δικά τους έξοδα». Η ομοσπονδία ανακοίνωσε ότι θα αποζημιώσει τις ομάδες για έως τρεις μέρες, ότι θα δώσει πρόσθετη αποζημίωση σε όσες μένουν σε ξενοδοχεία κάτω των προδιαγραφών και ζήτησε συγγνώμη, μετακυλίοντας παράλληλα την ευθύνη: «οι ελλείψεις προέκυψαν σε επίπεδο Οργανωτικής Επιτροπής».

Η μόνη ομάδα που τεκμηριωμένα επηρεάστηκε είναι η Ινδία. Ο αρχηγός της Srinath Narayanan έγραψε δημόσια την ίδια μέρα ότι η ομάδα είχε προσγειωθεί πριν από πέντε ώρες και δεν της είχαν δοθεί ακόμα δωμάτια, «χωρίς καμία σαφήνεια για το πότε θα δοθούν». Η αιτία, όπως την εξήγησε ο ίδιος, ήταν διπλή: το ξενοδοχείο είχε υπεράριθμες κρατήσεις και η κράτηση δεν είχε σταλεί ποτέ από την οργανωτική επιτροπή. Ο Gukesh συνέδεσε αργότερα το επεισόδιο με το αγωνιστικό κομμάτι, λέγοντας ότι ο πρώτος γύρος ήταν άτυχος για τον Erigaisi και ότι τα οργανωτικά έπαιξαν ρόλο, καθώς η ομάδα περίμενε έξι ώρες για δωμάτιο.

Η δεύτερη ανακοίνωση αφορούσε τις βίζες και είχε αιχμή. Η FIDE κατέγραψε ότι «αρκετοί παίκτες και σύνεδροι δεν έχουν λάβει ακόμα τις απαραίτητες θεωρήσεις», ανάμεσά τους μέλος του ίδιου του Συμβουλίου της και προειδοποίησε ότι αν τα δικαιώματα των αντιπροσώπων δεν διασφαλιστούν, το Συμβούλιο «θα εξετάσει τη μεταφορά του Συνεδρίου σε άλλες ημερομηνίες και τοποθεσία».

Το περιστατικό που έδωσε στην υπόθεση πολιτική διάσταση αφορά την Εσουατίνι. Δεκατρείς παίκτες και αξιωματούχοι της ζήτησαν θεώρηση. Οι δώδεκα την πήραν. Ο ένας που δεν την πήρε ήταν εκείνος που ήταν υποψήφιος στο ψηφοδέλτιο για τη θέση του ταμία της FIDE. Ο Malcolm Pein, υποψήφιος αντιπρόεδρος, μίλησε ευθέως για «βρώμικα κόλπα». Ο Timur Turlov προσφέρθηκε να εγγυηθεί προσωπικά, «με τη φήμη μου και με δικά μου χρήματα», για τη συμπεριφορά κάθε αντιπροσώπου, αν αυτό έπειθε το Ουζμπεκιστάν να τους δεχτεί.

Το Συνέδριο δεν μεταφέρθηκε. Λειτουργεί κανονικά στη Σαμαρκάνδη, με τις εκλογές της FIDE να διεξάγονται το Σάββατο. Τι απέγιναν οι αποκλεισμένοι αντιπρόσωποι δεν ανακοινώθηκε ποτέ, ούτε προς τη μία ούτε προς την άλλη κατεύθυνση. Μετά τις 16 Σεπτεμβρίου δεν δημοσιεύτηκε καμία συνέχεια.

Και τώρα το πιο ενδιαφέρον εύρημα, που είναι μια απουσία. Για τις συνθήκες παιχνιδιού δεν υπάρχει ούτε μία καταγγελία. Ψάχτηκαν ρητά η αίθουσα, ο φωτισμός, ο θόρυβος, η θερμοκρασία, ο κλιματισμός και ο εξοπλισμός. Οι ίδιοι παίκτες που διαμαρτύρονταν δημόσια για τα ξενοδοχεία στις 15 Σεπτεμβρίου δεν είπαν τίποτα για τον αγωνιστικό χώρο. Η αίθουσα είναι το Silk Road International Exhibition Centre, που επεκτάθηκε πέρυσι από τα τέσσερις σε δεκαεφτά χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα και έχει ήδη φιλοξενήσει το Παγκόσμιο Ράπιντ και Μπλιτς του 2023 και το Grand Swiss του 2025.

Ο ρυθμός είναι ενενήντα λεπτά για σαράντα κινήσεις, συν τριάντα λεπτά, με προσαύξηση τριάντα δευτερολέπτων από την πρώτη κίνηση. Οι γύροι αρχίζουν στις 15:00 τοπική ώρα, ο ενδέκατος στις 11:00. Γενικός διαιτητής είναι ο Ivan Syrovy. Οι θεατές μπαίνουν στην αίθουσα μόνο από τις 15:00 ως τις 17:00, με τα κινητά να επιτρέπονται ως τις 15:15 και να απαγορεύονται μετά και κυκλοφορούν ανάμεσα στις σκακιέρες αντί να κάθονται σε κερκίδες.

Οι γηπεδούχοι

Το Ουζμπεκιστάν αξίζει δική του παράγραφο, γιατί αυτό που κάνει δεν είναι αυτονόητο.

Κέρδισε έξι ματς στα έξι. Στον πέμπτο γύρο σάρωσε την Ουγγαρία με 4-0, αποτέλεσμα σπάνιο σε αυτό το επίπεδο, με τον Abdusattorov να κερδίζει τον Rapport, τον Sindarov τον Leko, τον Yakubboev τον Gledura και τον Vokhidov τον Dudin. Στον έκτο πέρασε πάνω από την Ινδία.

Η χώρα κατεβάζει τρεις ομάδες σε κάθε τμήμα, με την πρώτη να παίζει μόνιμα στην πρώτη σκακιέρα ως οικοδεσπότης. Το Ουζμπεκιστάν 2 βρίσκεται επίσης στο μπλοκ των δέκα βαθμών, κάτι που λέει αρκετά για το βάθος που έχει αποκτήσει η ουζμπεκική σχολή μέσα σε μια δεκαετία.

Ο παράγοντας έδρα είναι πραγματικός εδώ και δεν είναι μόνο το κοινό. Είναι μια χώρα που έχει επενδύσει στο σκάκι με κρατικούς πόρους, που κέρδισε την Ολυμπιάδα του 2022 στο Τσενάι με μια ομάδα εφήβων και που τώρα βλέπει τους ίδιους εφήβους στα είκοσι πέντε τους να παίζουν μπροστά στο κοινό τους. Ο πρωθυπουργός Abdulla Aripov, επικεφαλής της οργανωτικής επιτροπής, επισκέφθηκε ο ίδιος την αίθουσα στον τέταρτο γύρο.

Η γιορτή

Θα ήταν άδικο να μιλήσει κανείς μόνο για τα στραβά, γιατί η διοργάνωση έχει και ένα πρόσωπο που οι παίκτες αναγνωρίζουν.

Η τελετή έναρξης έγινε στις 15 Σεπτεμβρίου στο ανοιχτό αμφιθέατρο Boqiy Shahar, στην όχθη του καναλιού κωπηλασίας, μπροστά σε περισσότερους από δύο χιλιάδες θεατές. Κράτησε δύο ώρες, με πάνω από εκατό μουσικούς και διακόσιους χορευτές, τρισδιάστατο βίντεο mapping, παράσταση με drone που σχημάτιζαν σκακιστικά κομμάτια στον νυχτερινό ουρανό και πυροτεχνήματα. Την κλήρωση των χρωμάτων έκαναν η πρώην παγκόσμια πρωταθλήτρια Zhu Chen και ο πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής FIDE Rustam Kasimdzhanov, τραβώντας κομμάτια από παραδοσιακά κουτιά. Η φλόγα είχε ξεκινήσει στις 13 Σεπτεμβρίου από την Μπενγκαλούρου, όπου ο Anand την παρέδωσε στον Javokhir Sindarov για να την φέρει στη Σαμαρκάνδη.

Κάθε γύρος αρχίζει με τελετουργικές πρώτες κινήσεις. Στον πέμπτο έγιναν τέσσερις: ο έβδομος πρόεδρος της FIDE Arkady Dvorkovich έπαιξε 1.b3 για τον Rapport, η Zhu Chen 1.e4 για την Carissa Yip, ο περιφερειάρχης της Σαμαρκάνδης 1...e5 για την Khamdamova. Στον έκτο την πρώτη κίνηση στο Ουζμπεκιστάν - Ινδία την έκανε ο αναπληρωτής περιφερειάρχης.

Οι διοργανωτές έφτιαξαν επίσης έναν χώρο που λέγεται EXPO, συνδεδεμένο με την έξοδο της αίθουσας. Μόλις τελειώνουν οι παρτίδες τους, οι παίκτες βγαίνουν εκεί, δίνουν αυτόγραφα, φωτογραφίζονται με τον κόσμο, ενώ οι θεατές παρακολουθούν τις υπόλοιπες παρτίδες σε γιγαντοοθόνη με σχολιασμό. Υπάρχει βραβείο για την καλύτερα ντυμένη ομάδα, το οποίο διεκδικούν σοβαρά η Μοζαμβίκη, το Βανουάτου και οι Σέρβες με παραδοσιακά ουζμπεκικά ρούχα. Πριν από τον πέμπτο γύρο στήθηκαν τρία φωτογραφικά στούντιο για επίσημες ομαδικές λήψεις.

Ο επίσημος σχολιαστής Peter Svidler το συνόψισε: «πολλές ομάδες παίζουν με πολύ πολύχρωμες και όμορφες στολές. Είναι ένα κανονικό παγκόσμιο φεστιβάλ, με αυτή τη συνεχή ατμόσφαιρα γιορτής».

Το βράδυ πριν από το ρεπό έγινε το Bermuda Party, ο παλιότερος κοινωνικός θεσμός των Ολυμπιάδων, όπου ανακατεύονται ερασιτέχνες με γκρανμαίτρ. Η σημερινή ελεύθερη μέρα προσφέρει οργανωμένη ξενάγηση στην παλιά πόλη, μπάσκετ και ποδόσφαιρο.

Το μέγεθος

Η διοργάνωση είναι η μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ. Μετά τις καθυστερημένες αφίξεις της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας, της Ανγκόλας και των Νήσων Μάρσαλ, οι ομάδες έφτασαν τις 206 στο ανοιχτό και τις 189 στο γυναικείο, όταν το προηγούμενο ρεκόρ ήταν τριακόσιες ογδόντα συνολικά στη Βουδαπέστη του 2024. Οι εγγραφές ξεπέρασαν τους χίλιους εννιακόσιους ογδόντα παίκτες.

Παράλληλα με την κύρια διοργάνωση, στην ίδια πόλη και τις ίδιες μέρες, έτρεξε η 3η Ολυμπιάδα Ατόμων με Αναπηρία με ρεκόρ σαράντα ενός ομάδων. Ολοκληρώθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου με νικήτρια την Πολωνία. Είναι η πρώτη φορά που οι δύο Ολυμπιάδες γίνονται στην ίδια πόλη ταυτόχρονα.

Υπάρχει και μια ιδιοτυπία που αξίζει αναφορά. Στο ανοιχτό αγωνίζεται ομάδα των Ολλανδικών Αντιλλών, κρατιδίου που διαλύθηκε το 2010, επειδή η ομοσπονδία του Κουρασάο παραμένει επίσημα καταχωρημένη στον κατάλογο της FIDE ως εκπρόσωπος της ανύπαρκτης πλέον χώρας.

Δύο απουσίες και μία επιστροφή ορίζουν τη λίστα συμμετοχών. Η Ρωσία είναι εκτός: μετά την απόφαση του CAS τον Μάρτιο του 2026, η ομοσπονδία τέθηκε σε αναστολή, ενώ η αίτηση συμμετοχής της απορρίφθηκε τον Αύγουστο. Η Λευκορωσία επέστρεψε τον Ιούλιο του 2026 με τη σημαία της, ύστερα από απόφαση του Συμβουλίου της FIDE που ακολούθησε τις συστάσεις της ΔΟΕ. Και το Ουζμπεκιστάν, ως οικοδεσπότης, κατεβάζει τρεις ομάδες σε κάθε τμήμα.

Ο Μακρόπουλος

Ο τέταρτος γύρος άρχισε με ενός λεπτού σιγή για τον Γιώργο Μακρόπουλο, που πέθανε στις 15 Σεπτεμβρίου, την ημέρα της τελετής έναρξης, σε ηλικία εβδομήντα δύο ετών. Ήταν επίτιμος πρόεδρος της ΕΣΟ, πρόεδρός της από το 1982 ως το 2021, εφτά φορές πρωταθλητής Ελλάδας και κατείχε ανώτατες θέσεις στη FIDE από το 1986.

Η ανακοίνωση της FIDE στάθηκε στο σημείο που αφορά άμεσα αυτή τη διοργάνωση: «ως πρόεδρος της Ελληνικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας, ο Μακρόπουλος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να έρθουν δύο Ολυμπιάδες στη γενέτειρά του Θεσσαλονίκη, το 1984 και το 1988». Θα ήταν υποψήφιος στη Γενική Συνέλευση που γίνεται αυτές τις μέρες στη Σαμαρκάνδη.

Ένα τελευταίο στοιχείο για τη συνέχεια. Οι πέντε γύροι που απομένουν παίζονται σε έξι μέρες, από την Τετάρτη ως το Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου, χωρίς άλλο ρεπό. Ο τελευταίος γύρος αρχίζει νωρίτερα, στις 11:00 τοπική ώρα, δηλαδή στις 9:00 ώρα Ελλάδας, ώστε να προλάβει την τελετή λήξης. Για ομάδες με πέντε παίκτες και τέσσερις σκακιέρες, αυτό το τελείωμα χωρίς ανάσα είναι εξίσου ζήτημα διαχείρισης όσο και σκακιού.

Η ελληνική αποστολή

Οι δύο εθνικές ομάδες αναχώρησαν για τη Σαμαρκάνδη στις 14 Σεπτεμβρίου. Η ανδρική, δέκατη ένατη στην αρχική κατάταξη, έχει αρχηγό τον Γιάννη Νικολαΐδη. Απαρτίζεται από τους Νίκολα Θεοδώρου, Γιάννη Παπαϊωάννου, Σταμάτη Κούρκουλο-Αρδίτη, Δημήτρη Αλεξάκη και Δημήτρη Μαστροβασίλη.

Από τη στιγμή της αναχώρησης, η ιστοσελίδα της ομοσπονδίας δεν δημοσίευσε κανένα ρεπορτάζ γύρου. Η ροή της σταματάει στα κείμενα για τον θάνατο και την κηδεία του Μακρόπουλου. Ούτε ο Νικολαΐδης ούτε ο Μπανίκας έχουν κάνει δήλωση από τη Σαμαρκάνδη. Αυτό δεν είναι μομφή, είναι διαπίστωση: η κάλυψη της καλύτερης ελληνικής ολυμπιακής πορείας των τελευταίων ετών γίνεται από μέσα που δε σχετίζονται με την ομοσπονδία.

Στα διεθνή ρεπορτάζ η Ελλάδα εμφανίστηκε ελάχιστα, και σχεδόν πάντα ως αντίπαλος κάποιου άλλου. Στον τρίτο γύρο η FIDE έγραψε ότι «η Ινδία συνέτριψε την Ελλάδα 3½-½» στο γυναικείο, στον τέταρτο ότι η Ολλανδία μπήκε στους πρωτοπόρους χάρη στη νίκη της επί της Ελλάδας. Στον πέμπτο και στον έκτο γύρο, όταν η ανδρική ομάδα έκανε τα δύο σαρωτικά της σκορ, δεν αναφέρθηκε καθόλου.

Πώς διαμορφώνεται η συνέχεια

Ο έβδομος γύρος φέρνει την Ελλάδα στην έκτη σκακιέρα, απέναντι στο Αζερμπαϊτζάν. Οι δύο ομάδες έχουν από δέκα βαθμούς, οι Έλληνες προηγούνται σε πόντους με δεκαοκτώ έναντι δεκαέξι και μισό και το Αζερμπαϊτζάν είναι έβδομο στην αρχική κατάταξη απέναντι στη δέκατη ένατη θέση της Ελλάδας. Οι Έλληνες έχουν τα λευκά στην πρώτη σκακιέρα.

Στις πρώτες πέντε σκακιέρες η κλήρωση έδωσε Ουζμπεκιστάν - Κίνα, δηλαδή τις δύο πρώτες ομάδες της βαθμολογίας, Αρμενία - ΗΠΑ, Αγγλία - Ινδία, Γερμανία - Τουρκία και Ολλανδία - Βουλγαρία.

Τι σημαίνει πρακτικά η όγδοη θέση; Ότι από εδώ και πέρα η Ελλάδα θα παίζει μόνο με ομάδες της κορυφής όσο δε χάνει και ότι το περιθώριο είναι στενό. Στο ελβετικό σύστημα των έντεκα γύρων, μια ομάδα με δέκα βαθμούς στα μισά χρειάζεται περίπου άλλους έξι ως οκτώ για να παίξει στο τέλος για κάτι. Το πλεονέκτημα των δεκαοκτώ πόντων σκακιέρας δεν είναι διακοσμητικό: στα κριτήρια ισοβαθμίας το δεύτερο κριτήριο είναι το Sonneborn-Berger και το τρίτο οι πόντοι, οπότε σε ισοβαθμία στο τέλος η Ελλάδα ξεκινά από καλή θέση.

Υπάρχει και το προφανές. Πέντε γύροι με αντιπάλους αυτού του επιπέδου είναι πολλοί και η ελληνική ομάδα έχει πέντε παίκτες για τέσσερις σκακιέρες. Ο Παπαϊωάννου έχει ήδη ξεκουραστεί δύο φορές, ο Αλεξάκης καμία.

Το δεύτερο μισό έχει και μια παράμετρο που δεν φαίνεται στους πίνακες. Οι έντεκα ομάδες με δέκα βαθμούς θα αρχίσουν να τρώγονται μεταξύ τους από αυτόν τον γύρο, οπότε μέσα σε δύο γύρους το μπλοκ θα σπάσει. Όποιος βγει από τον έβδομο και τον όγδοο γύρο με τέσσερις βαθμούς θα βρεθεί στην πρώτη πεντάδα.

Για την Ελλάδα το ερώτημα είναι απλό στη διατύπωση. Έχει ήδη κερδίσει τις ομάδες που όφειλε να κερδίσει, έχει χάσει από τη μία ομάδα της κορυφής που συνάντησε και δεν έχει ακόμα νικήσει αντίπαλο του δικού της επιπέδου ή ψηλότερου. Το Αζερμπαϊτζάν είναι ακριβώς αυτό το τεστ. Μια νίκη θα την έβαζε στη διεκδίκηση διάκρισης, μια ισοπαλία θα την κρατούσε στο κόλπο, μια ήττα θα την έριχνε πίσω στο μεσαίο μπλοκ χωρίς να την αποκλείει από επάνοδο στη συνέχεια.

Υπάρχει επίσης το ζήτημα των χρωμάτων. Στο ελβετικό σύστημα ομάδων τα χρώματα εναλλάσσονται ανά ματς και η Ελλάδα έχει τα λευκά στην πρώτη σκακιέρα στον έβδομο γύρο. Αυτό σημαίνει ότι ο Θεοδώρου παίζει με τα λευκά απέναντι στον Mamedyarov ή σε όποιον κατεβάσει το Αζερμπαϊτζάν στην πρώτη, εφόσον δεν αλλάξει η σύνθεση.

Μένει το προφανές, που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στους πίνακες. Στα μισά μιας Ολυμπιάδας ρεκόρ, με διακόσιες έξι ομάδες στο ανοιχτό, η Ελλάδα βρίσκεται στην όγδοη θέση έχοντας κερδίσει πέντε από τα έξι ματς της και έχοντας χάσει μόνο από μια ομάδα με τέσσερις παίκτες άνω των 2580. Το έκανε χωρίς κανέναν παίκτη πάνω από 2640, με δύο σαραντάρηδες στη σύνθεση.

Πέντε γύροι είναι πολλοί, και το ελβετικό σύστημα δεν χαρίζεται σε κανέναν. Αλλά αν κάποιος ρωτούσε πριν από δέκα μέρες αν η Ελλάδα θα ήταν όγδοη στο ρεπό με δεκαοκτώ πόντους, η απάντηση θα ήταν όχι, παρότι είναι προφανές πως βοήθησε και η κλήρωση μέχρι τώρα.

Παρτίδες του πρώτου μισού

Οι ελληνικές παρτίδες έχουν σχολιαστεί αναλυτικά στα ρεπορτάζ κάθε γύρου. Εδώ μπαίνουν οκτώ παρτίδες από τα υπόλοιπα τραπέζια: οι μεγαλύτερες ανατροπές των πρώτων γύρων και οι δύο παρτίδες που έκριναν τα κορυφαία ματς του έκτου.

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•