Ο Shogdzhiev σε απόσταση μιας νόρμας από το ρεκόρ

Ο ενδεκάχρονος Ρώσος πήρε τη δεύτερη νόρμα GM στο πρωτάθλημα ομάδων της Σερβίας, με τέσσερις νίκες και τις τέσσερις με τα λευκά, και έχει οκτώ μήνες για να γίνει ο νεότερος γκραντμάστερ της ιστορίας

Ο Roman Shogdzhiev πέτυχε τη δεύτερη νόρμα του για τον τίτλο του γκραντμάστερ. Ο ενδεκάχρονος έπαιξε στην πρώτη σκακιέρα της Partizan του Βελιγραδίου στη Super Liga, το πρωτάθλημα ομάδων της Σερβίας, που έγινε στη Vrnjačka Banja από τις 4 ως τις 14 Οκτωβρίου. Έκανε 6/9, με τέσσερις νίκες, τέσσερις ισοπαλίες και μία ήττα, και επίδοση 2662, πολύ πάνω από τα 2600 που απαιτεί η νόρμα. Ο μέσος όρος των αντιπάλων του ήταν 2537 και κέρδισε 26,1 βαθμούς Elo. Τους δύο τελευταίους γύρους δεν τους έπαιξε.

Του λείπουν πια δύο πράγματα. Μια τρίτη νόρμα και η βαθμολογία των 2500. Στην επίσημη λίστα του Οκτωβρίου έχει 2445. Με τους βαθμούς της Σερβίας φτάνει περίπου τους 2471, και, κατά το ChessBase India, μετά το Ευρωπαϊκό Κύπελλο Συλλόγων που ακολούθησε η ζωντανή του βαθμολογία ήταν 2484,1. Αν τα πετύχει ως τα τέλη Ιουνίου του 2027, θα είναι ο νεότερος γκραντμάστερ στην ιστορία του σκακιού.

Εννέα γύροι στη Vrnjačka Banja

Η ανισορροπία ανάμεσα στα χρώματα είναι το πρώτο που βλέπει κανείς. Με τα λευκά ο Shogdzhiev έκανε 4/4, με τα μαύρα 2/5. Τρεις από τις τέσσερις νίκες του ήρθαν απέναντι σε γκραντμάστερ άνω των 2600, τον Ivan Cheparinov, τον Bharath Subramaniyam και τον Tin Jingyao. Τη μοναδική ήττα την υπέστη στον έβδομο γύρο, με τα μαύρα, από τον Ινδό IM Santhosh Parvathareddy Ajay. Στον ένατο έκανε ισοπαλία με τον Ούγγρο Ferenc Berkes, οκτώ φορές πρωταθλητή της χώρας του και η νόρμα ήταν εξασφαλισμένη.

Η πιο εντυπωσιακή νίκη, κατά το chess.com, ήταν απέναντι στον Cheparinov, τέσσερις φορές πρωταθλητή Βουλγαρίας και βοηθό κορυφαίων παικτών, με τον Shogdzhiev να έχει τον έλεγχο της παρτίδας από την αρχή ως το τέλος. Το ίδιο ρεπορτάζ σημειώνει ότι τις περισσότερες από τις νίκες του τις πήρε μέσα από φινάλε.

Μια εβδομάδα αργότερα ο Shogdzhiev έπαιξε στο 41ο Ευρωπαϊκό Κύπελλο Συλλόγων, στην τέταρτη σκακιέρα της Elektroprivreda, και έκανε 4½/7. Έχασε από τον Richard Rapport, έκανε ισοπαλία με τον Aravindh Chithambaram και τον David Antón Guijarro και κέρδισε τρεις παρτίδες.

Η πρώτη νόρμα

Η πρώτη νόρμα είχε έρθει τέσσερις μήνες νωρίτερα, στο ατομικό πρωτάθλημα της Ασίας στο Ουλάν Μπατόρ, από τις 29 Μαΐου ως τις 6 Ιουνίου. Ο Shogdzhiev μπήκε στο τουρνουά πεντηκοστός σε βαθμολογία ανάμεσα σε 143 παίκτες και τελείωσε δέκατος με 6/9, χωρίς ήττα απέναντι σε έξι γκραντμάστερ. Ήταν τότε 11 ετών, 4 μηνών και 1 ημέρας, ο νεότερος που πέτυχε ποτέ νόρμα GM. Το προηγούμενο ρεκόρ ανήκε από το 2008 στον Ουκρανό Illia Nyzhnyk και ο Shogdzhiev το έσπασε κατά περίπου δυόμισι μήνες.

Τον Απρίλιο είχε ήδη χάσει μια νόρμα στον τελευταίο γύρο ενός άλλου τουρνουά. Ανάμεσα στο Ουλάν Μπατόρ και τη Σερβία έπαιξε επίσης στο Oskemen Open Masters του Καζακστάν και στο Masters του Άμπου Ντάμπι.

Από την Ελίστα στη Μόσχα

Ο Roman Shogdzhiev γεννήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2015 στην Ελίστα, την πρωτεύουσα της Καλμυκίας. Ζει με τους γονείς του στη Μόσχα. Σκάκι του έμαθε ο πατέρας του, στα τέσσερα. «Νομίζω ότι ήταν μοίρα», είπε η μητέρα του Saglara Shogdzhieva σε ρωσικό μέσο, «γιατί όταν ο άντρας μου του έδειξε τις πρώτες κινήσεις, ο Ρομά δεν ξαναβγήκε ποτέ από εκείνο το κουτί.» Η ίδια σταμάτησε να δουλεύει για να του κάνει μάθημα στο σπίτι.

Στα επτά του κέρδισε το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα νέων κάτω των 8 ετών στην Αττάλεια και στα οκτώ το παγκόσμιο, με 11/11. Τον Δεκέμβριο του 2023, στο παγκόσμιο rapid και blitz της Σαμαρκάνδης, νίκησε πέντε γκραντμάστερ, ανάμεσά τους τον Kirill Shevchenko. Ο Magnus Carlsen σχολίασε τότε σε νορβηγικό μέσο: «Είναι διασκεδαστικό να το βλέπεις. Ίσως τον δούμε στην κορυφή σε λίγα χρόνια.»

Από εκεί και πέρα τα ρεκόρ ήρθαν το ένα μετά το άλλο. Τον Δεκέμβριο του 2024, σε ένα τουρνουά IM στο Βελιγράδι, έγινε ο νεότερος που πέτυχε νόρμα IM. Τον Μάιο του 2025 πήρε την τρίτη και τελευταία, πάλι στο Βελιγράδι, και έγινε ο νεότερος διεθνής μετρ της ιστορίας, στα 10 χρόνια, 3 μήνες και 21 μέρες. Έσπασε έτσι το ρεκόρ του Αργεντινού Faustino Oro. Είναι επίσης ο νεότερος που εμφανίστηκε σε επίσημη λίστα με βαθμολογία 2400.

Η ρωσική ομοσπονδία τού έδωσε ομάδα επτά γκραντμάστερ προπονητών, με επικεφαλής τον δύο φορές πρωταθλητή Ρωσίας Evgeny Tomashevsky. Ο Leonard Barden έγραψε στη στήλη του στον Guardian ότι η ομάδα οργανώνει τακτικά τουρνουά blitz στη Μόσχα, ώστε ο μικρός να ακονίζει την ταχύτητά του απέναντι σε ισχυρούς αντιπάλους. Ο Tomashevsky προτιμά να μη δίνει προβλέψεις. «Υπάρχει ήδη πολλή πίεση πάνω του, γι' αυτό δεν θα έκανα άλλες τολμηρές δηλώσεις. Θα πω μόνο ότι όταν παίζεις όπως ο Roman στα δέκα σου, αν δεν είναι μοναδική περίπτωση, είναι πολύ κοντά στο να είναι.» Ο ίδιος ο Shogdzhiev δεν έχει τέτοιους ενδοιασμούς. Ρωτημένος για τον απώτερο στόχο του, απάντησε: «Θέλω να γίνω παγκόσμιος πρωταθλητής. Απλώς το θέλω. Θα ήταν φοβερό!»

Ο αγώνας με το ημερολόγιο

Το ρεκόρ που κυνηγά ανήκει στον Αμερικανό Abhimanyu Mishra, που ολοκλήρωσε τις προϋποθέσεις του τίτλου τον Ιούνιο του 2021, σε ηλικία 12 ετών, 4 μηνών και 25 ημερών. Δεύτερος νεότερος είναι πλέον ο Faustino Oro, που έγινε γκραντμάστερ στα 12 χρόνια, 6 μήνες και 26 μέρες. Ο Shogdzhiev έχει περιθώριο ως τα τέλη Ιουνίου του 2027.

Υπάρχει και ένα πιο φιλόδοξο όριο. Αν ολοκληρώσει τις προϋποθέσεις πριν από τα δωδέκατα γενέθλιά του, στις 4 Φεβρουαρίου 2027, θα είναι ο πρώτος σκακιστής που έγινε γκραντμάστερ πριν από τα δώδεκα και θα σπάσει το ρεκόρ του Mishra κατά περισσότερο από τέσσερις μήνες.

Η σύγκριση με τον Oro, ενάμιση χρόνο μεγαλύτερο, είναι αναπόφευκτη και ο ίδιος ο Shogdzhiev την αντιμετωπίζει με χαρακτηριστική ψυχραιμία. «Το παίρνω πολύ χαλαρά. Βέβαια θέλω να τον φτάσω και να τον ξεπεράσω. Δεν είμαστε φίλοι, δεν βλεπόμαστε συχνά και η γλώσσα είναι κι αυτή εμπόδιο.»

Δεν είναι ο μόνος της γενιάς του. Η Αγγλίδα Bodhana Sivanandan, γεννημένη κι αυτή το 2015, έγινε πρόσφατα η νεότερη διεθνής μετρ γυναίκα στην ιστορία, ξεπερνώντας το ρεκόρ της Judit Polgar. Στον πίνακα των νεότερων IM που δημοσιεύσαμε τότε, ο Shogdzhiev ήταν πρώτος. Τώρα μένει να δούμε αν θα βρεθεί πρώτος και στον πίνακα των γκραντμάστερ.

Οι παρτίδες της Σερβίας

Αποδόσεις εικόνων

• «Roman Shogdzhiev WTRBCC2026 R9.jpg» — Yunfan Zhao / Lichess, CC BY-SA 4.0
• «IvanCheparinov23.jpg» — Stefan64, CC BY-SA 3.0
• «Анатолий Карпов против Романа Шогджиева, Москва, Лужники (25.06.2022).jpg.jpg)» — Brateevsky, CC BY-SA 4.0
• «Evgeny Tomashevsky Satka 2018.jpg» — Etery Kublashvili, CC BY-SA 3.0
• «AbhimanyuMishra24.jpg» — Stefan64, CC BY-SA 3.0
• «FaustinoOroTata2025.jpg» — Frans Peeters, CC BY-SA 2.0

Πηγές

• ChessBase India, Carlos Colodro, «Second GM norm puts 11-year-old Roman Shogdzhiev on course for historic achievement», Οκτώβριος 2026 (και στο en.chessbase.com).
• Chess.com, Tarjei Svensen, «Roman Shogdzhiev, 11, Closes In On Mishra's Youngest GM Record», 14 Οκτωβρίου 2026.
• Chess.com, Tarjei Svensen, «11-Year-Old Shogdzhiev Breaks 18-Year Record As Youngest Ever To Score GM Norm», 7 Ιουνίου 2026.
• FIDE, προφίλ του Roman Shogdzhiev (ιστορικό βαθμολογίας) και υπολογισμός βαθμολογίας Νοεμβρίου 2026 (αντίπαλοι, Elo, αποτελέσματα, τόπος και ημερομηνίες της Super Liga).
• Wikipedia, «Roman Shogdzhiev» (βιογραφικά, με παραπομπές στη FIDE, στο chess.com, στον Guardian και στο TASS).
• The Week in Chess, τεύχη 1655–1668: οι παρτίδες της Super Liga 2026 και του Ευρωπαϊκού Κυπέλλου Συλλόγων.