Ο Jones, ο Carlsen και ένας Έλληνας αναλυτής

Το πρώτο από τρία βιβλία ρεπερτορίου για το 1.e4 βγάζει τον μαύρο από τη ζώνη ασφαλείας του με το 2.Nc3 — και η βασική του γραμμή ξεκίνησε από το Γιάννη Συμεωνίδη

Σεπτέμβριος 2026

Ο Gawain Maroroa Jones ξαναγράφει ολόκληρο το ρεπερτόριό του για τα λευκά. Το Seizing the Initiative – The 1.e4 Repertoire είναι τρεις τόμοι και ο πρώτος ασχολείται αποκλειστικά με τη Σικελική. Είναι, όπως το λέει ο ίδιος, πλήρης ανακατασκευή του Coffeehouse Repertoire 1.e4 που είχε βγάλει το 2021 στον ίδιο εκδότη.

Η λογική δηλώνεται στον πρόλογο χωρίς περιστροφές. Πέρασαν λίγα χρόνια, οι μηχανές ανέβηκαν στα ύψη μετά το AlphaZero, τα εργαλεία πολλαπλασιάστηκαν και «πέρασαν πια οι μέρες που ο λευκός μπορούσε να εγγυηθεί πλεονέκτημα από το άνοιγμα». Μένουν δύο πρακτικοί δρόμοι: η έκπληξη, ή —το ζητούμενο— θέσεις που τις καταλαβαίνεις καλύτερα από τον αντίπαλο ή που είναι απλώς ευκολότερες στο παίξιμο. Ο Jones διαλέγει το δεύτερο. «Έχω σπαταλήσει πάρα πολύ χρόνο προσπαθώντας να μπαλώσω τρύπες σε ύποπτες γραμμές», γράφει, και η φράση δίνει τον τόνο ολόκληρου του βιβλίου.

Τι προτείνει

Μετά τα 1.e4 c5 έρχεται το 2.Nc3, επιλογή που προσφέρει ρευστότητα. Ο ίππος του βασιλιά μένει στο g1 και η μετατροπή σε Ανοιχτή Σικελική παραμένει ζωντανή σε κάθε κίνηση. Ο μαύρος πρέπει να προσέχει μόνιμα τη σειρά των κινήσεων.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τέσσερα μέρη, ένα για κάθε βασική απάντηση:

• 2...d6, η κίνηση όσων θέλουν Νάιντορφ, όπου ακολουθεί το 3.d4!? και η ονομαζόμενη «βαριάντα Carlsen»·
• 2...Nc6, η κύρια άμυνα, με κύρια σύσταση το 3.Bb5 και ένα μπόνους κεφάλαιο με 3.Nge2 για όποιον ξέρει ότι ο αντίπαλος παίζει μόνο Νάιντορφ·
• 2...e6 με 3.Nf3, όπου ο αξιωματικός πάει είτε στο b5 είτε φιανκέτο στο g2·
• και ένα τέταρτο μέρος για τα υπόλοιπα, με το 2...a6 3.g3 και τη Βαριάντα του Χαμαιλέοντα.

Δεκαέξι κεφάλαια, ευρετήριο βαριαντών στο τέλος, γύρω στις τετρακόσιες ογδόντα σελίδες.

Η ελληνική καταγωγή του 5.Qd2

Μετά τα 1.e4 c5 2.Nc3 d6 3.d4 cxd4 4.Qxd4 Nc6 έρχεται το 5.Qd2, που είναι όλη η ιδέα: b3, Bb2, μεγάλο ροκέ και επίθεση στην πτέρυγα του βασιλιά — ένα βελτιωμένο 1.b3, όπως το περιγράφει ο Jones. Η γραμμή πήρε δημοσιότητα όταν ο Carlsen κέρδισε μ' αυτήν τον Wojtaszek στο Shamkir το 2018 κι από εκεί πήρε το όνομά της.

Ο Jones όμως γράφει και το υπόλοιπο. Την ιδέα την είχε βρει ο Έλληνας FM Γιάννης Συμεωνίδης, ο οποίος την έστειλε πρώτα στον Βασίλη Κοτρωνιά και μετά στο επιτελείο του Carlsen. Ο Κοτρωνιάς, γράφει ο Jones, είχε συμφωνήσει να τη χρησιμοποιήσει μόνο αφού την παίξει ο Carlsen — και την έπαιξε την ίδια μέρα. Ο Συμεωνίδης έγραψε αργότερα άρθρο στο New in Chess εξηγώντας το σκεπτικό του.

Στη βάση μας, η θέση μετά το 5.Qd2 εμφανίζεται πριν από το 2018 μία και μόνη φορά, σε παρτίδα νέων στην Αστούρια το 1997. Το 2018 εμφανίζεται ενενήντα τρεις. Από τότε δεν έχει πέσει ποτέ κάτω από εκατόν τριάντα τον χρόνο. Μέσα στις παρτίδες του 2018 βρίσκονται και οι δύο που αναφέρει ο Jones: η Carlsen – Wojtaszek στο Gashimov Memorial και η Κοτρωνιάς – Grinberg στο ανοιχτό της Βουδαπέστης.

Μία παρτίδα σε είκοσι ένα χρόνια, ενενήντα τρεις τον επόμενο. Σπάνια φαίνεται τόσο καθαρά πότε ακριβώς μπήκε μια ιδέα στο ρεπερτόριο του κόσμου.

Πώς γράφει

Η οργάνωση είναι η κλασική του εκδότη: ευρετήριο βαριαντών στην αρχή κάθε κεφαλαίου, διαγράμματα πυκνά, συμπέρασμα στο τέλος. Αυτό που ξεχωρίζει είναι ότι ο Jones εξηγεί γιατί διάλεξε, και μάλιστα όταν η διαφορά είναι μικρή. Στη θέση όπου προτείνει το 9.a3, γράφει ρητά ότι τα 9.Nge2, 9.f3 και 9.Kb1 είναι όλα παρόμοια, ότι το 9.g4 είναι μια διασκεδαστική θυσία πιονιού, ότι προτιμά οριακά το a3 για να κρατήσει ανοιχτή την επιλογή Nh3-g5 αν ο μαύρος παίξει νωρίς ...h5. Αυτό είναι σπάνιο σε βιβλίο ρεπερτορίου, όπου η συνήθης πρακτική είναι να παρουσιάζεται η σύσταση σαν να ήταν μονόδρομος.

Ο Jones σημειώνει και πού άλλαξε γνώμη από το προηγούμενο βιβλίο του. Στη μία θέση αντικαθιστά τη σύσταση του Coffeehouse Repertoire με το 9.Nge2, «γιατί δεν χρειάζεται ακόμη να ακουμπήσουμε τον βασιλιά μας». Ο αναγνώστης του παλιού βιβλίου βλέπει δηλαδή τι ξαναδουλεύτηκε και γιατί.

Ο πρόλογος

Ο πρόλογος τελειώνει αλλού από εκεί που αρχίζει και δεν είναι εύκολο να το προσπεράσει κανείς.

Ο Jones γράφει ότι τα τελευταία χρόνια ήταν δύσκολα, ότι η γυναίκα του η Sue πέθανε λίγο μετά τη γέννηση του δεύτερου παιδιού τους και ευχαριστεί τη μητέρα του και τα δύο του παιδιά. «Η μαμά σας θα ήταν πολύ περήφανη.» Υπογράφει από το Σέφιλντ, Μάιος 2026.

Η Sue Maroroa Jones ήταν διεθνής μαιτρ γυναικών, γεννημένη στο Όκλαντ, που αγωνίστηκε σε πέντε Ολυμπιάδες για τη Νέα Ζηλανδία και σε μία για την Αγγλία. Ο Jones πήρε το επώνυμό της όταν παντρεύτηκαν και υπογράφει πια τα βιβλία του με αυτό. Δεν το εξηγεί πουθενά μέσα στο βιβλίο. Δεν χρειάζεται.

Στοιχεία έκδοσης

Gawain Maroroa Jones, Seizing the Initiative – The 1.e4 Repertoire, Volume 1: The Sicilian. Quality Chess, 2026. Δεκαέξι κεφάλαια σε τέσσερα μέρη, ευρετήριο βαριαντών στη σελίδα 476. Πρώτος από τρεις τόμους. Πλήρης ανακατασκευή του Coffeehouse Repertoire 1.e4 (Quality Chess, 2021).