Η βαριάντα αλλαγής που δεν παίζεται για ισοπαλία
Ένα βιβλίο για τη βαριάντα του 4.c4 στη Γαλλική αλλαγής, γραμμένο από έναν παγκόσμιο πρωταθλητή βετεράνων που την παίζει ο ίδιος
Νοέμβριος 2026
Η Γαλλική αλλαγής, 1.e4 e6 2.d4 d5 3.exd5 exd5, έχει φήμη ανοίγματος για όποιον θέλει ισοπαλία. Η βαριάντα του Μόντε Κάρλο είναι ο τρόπος να την αποφύγει ο λευκός. Με το 4.c4 χτυπά αμέσως το κέντρο και συχνά μένει με απομονωμένο πιόνι στο d4, όπως σε όλες σχεδόν τις βαριάντες του βιβλίου. Το παιχνίδι γίνεται με τα κομμάτια και δεν οδηγεί σε συμμετρικό φινάλε. Το καινούργιο βιβλίο του Vladimir Okhotnik από τη Russell Enterprises είναι αφιερωμένο ολόκληρο σε αυτή τη γραμμή.
Ο Okhotnik γεννήθηκε στο Κίεβο το 1950 και ήταν πρωταθλητής Ουκρανίας το 1979. Από τη δεκαετία του '90 αγωνίζεται για τη Γαλλία. Το 2011 κέρδισε το παγκόσμιο πρωτάθλημα βετεράνων στην Opatija και μαζί με αυτό πήρε τον τίτλο του γκρανμαίτρ, στα 61 του. Στη λίστα του Νοεμβρίου 2026 έχει 2252. Το δείγμα του εκδότη έχει τα περιεχόμενα και πέντε σελίδες από το τέταρτο κεφάλαιο, το πιο προσωπικό του βιβλίου.
Οκτώ κεφάλαια χωρισμένα βάση της 4η κίνησης του μαύρου
Η δομή είναι απλή. Τα τρία πρώτα κεφάλαια εξετάζουν το 4...dxc4, όπου ο μαύρος δέχεται να ανοίξει το παιχνίδι αμέσως, με 5.Bxc4 και τις απαντήσεις 5...Nc6, 5...Nf6 και 5...Bd6. Το τέταρτο, το πέμπτο και το έκτο είναι για το 4...Nf6 5.Nc3, με 5...Bb4 και 6.Bd3 ή 6.Nf3 ή με 5...Be7. Τα δύο τελευταία είναι για το 4...Bb4+.
Η ύλη δεν ακολουθεί τη συχνότητα των κινήσεων. Σε 5.947 παρτίδες σκακιέρας με 4.c4 ο μαύρος απάντησε 4...Nf6 στις 4.061, 4...Bb4+ στις 791, 4...c6 στις 530 και 4...dxc4 μόλις στις 223. Κι όμως τα κεφάλαια του 4...dxc4 πιάνουν περίπου 75 σελίδες, από τη 14η ως την 90ή, ενώ το 4...Bb4+ πιάνει περίπου τριάντα, από τη 196η ως το τέλος. Προφανώς στα πρώτα κεφάλαια καταλήγουν και άλλες σειρές κινήσεων.
Ο πίνακας περιεχομένων ήθελε μια τελευταία ανάγνωση πριν από την εκτύπωση. Σε κάποιες γραμμές λείπουν κινήσεις, όπως στο «7.0-0 8.h3 Nc6» του τρίτου κεφαλαίου ή στο «10.0-0 Bd6 Be7 Bb4» του δεύτερου. Μία εγγραφή δεν έχει σελίδα. Είναι ψιλά γράμματα, αλλά σε βιβλίο ανοιγμάτων ο πίνακας είναι το εργαλείο αναζήτησης.
Το σύστημα Ashley-Waitzkin
Το τέταρτο κεφάλαιο αρχίζει με μια ανάμνηση. Στις αρχές της δεκαετίας του '90 ο Okhotnik εντυπωσιάστηκε από τις παρτίδες δύο Αμερικανών στη βαριάντα του Μόντε Κάρλο, του Maurice Ashley και του Joshua Waitzkin. Τον εντυπωσίασε, γράφει, η πίστη τους στη θέση και η πρωτότυπη ερμηνεία τους. Μετά τα 4...Nf6 5.Nc3 Bb4 6.Bd3 O-O και οι δύο έβγαζαν τον ίππο στο e2 αντί για το f3.
Η ιδέα είναι ένα συγκεκριμένο σχέδιο επίθεσης. Ο ίππος πηγαίνει ακολουθεί κατά κανόνα τη διαδρομή e2-g3-e4-c5 αλλά όχι πάντα. Αν ο μαύρος βγάλει τον αξιωματικό στο f5, όπως συνηθίζεται, έρχονται Ng3 και f4-f5. Και αν ο μαύρος παίξει νωρίς ...c6, ο ίππος πάει στο f4, ελέγχει το τετράγωνο μπροστά στο απομονωμένο πιόνι και προετοιμάζει το d4-d5. Ο Okhotnik υιοθέτησε το σχήμα στις δικές του παρτίδες. Γράφει ότι αργότερα το έπαιξε ο Λετονός Normunds Miezis, που τον θεωρεί τον μεγαλύτερο γνώστη της βαριάντας. Το χρησιμοποιεί συχνά και ο Alexander Rakhmanov. Γράφοντας το βιβλίο είδε τα βίντεο του Ashley στο chess.com και της ακαδημίας του Waitzkin και κατέληξε ότι οι δύο τους αξίζουν να δώσουν το όνομά τους στο σύστημα.
Οι παρτίδες του κεφαλαίου είναι κυρίως από τα αμερικανικά open της δεκαετίας του '90. Η πιο ενδιαφέρουσα ιστορία είναι μια διόρθωση μέσα σε λίγους μήνες. Στο 6...c5!?, που ο Okhotnik θεωρεί επιθετική απόπειρα να ρευστοποιηθεί το κέντρο, ο μαύρος μπορεί να φτάσει σε θέση όπου τρώει ένα πιόνι στο c3. Στο New York Open του Απριλίου 1993 ο Waitzkin απάντησε με 12.Qe1 απέναντι στον Alexander Shabalov και μετά το 12...Qxd3 13.Nxc3+ Be6 ο μαύρος ήταν, κατά τον συγγραφέα, εντάξει. Ο Shabalov κέρδισε στην 27η κίνηση, κάτι που το βιβλίο δεν σημειώνει.
Την ίδια χρονιά ο Ashley είχε έτοιμη τη βελτίωση, 12.Qc2!, απέναντι στον ίδιο αντίπαλο. Μετά τα 12...Bxe2 13.Re1 Qd4 14.Bb2 O-O-O 15.Bf5+ Kc7 16.Bxc3 και 18.Re4 ο Okhotnik γράφει ότι η θέση ήταν χαμένη για τον μαύρο. Ο Ashley κέρδισε στην 22η κίνηση. Ο συγγραφέας προτιμά για τον μαύρο το 12...Nxe2+ και δείχνει ότι και τότε ο λευκός φτάνει σε φινάλε όπου ο μαύρος θα παλέψει για την ισοπαλία. Η ουσία είναι αλλού. Το 9...Bg4 του Shabalov, που έφερε και τις δύο παρτίδες σε αυτή τη θέση, το σημειώνει με ?! και προτείνει 9...Nxc3.
Μια ελληνική παρτίδα
Στο ίδιο κεφάλαιο, στη γραμμή 6...O-O 7.Nge2 c5 8.O-O, υπάρχει και ελληνική παρτίδα. Ο FM Γεώργιος Αλεξόπουλος, με τα μαύρα απέναντι στον Αμερικανό GM Patrick Wolff στον 1ο γύρο του New York Open του 1994, έπαιξε 8...cxd4 9.Nxd4 dxc4 10.Bxc4 Bg4. Το 10...Bg4 ο Okhotnik το θεωρεί την ισχυρότερη απάντηση, με την ιδέα να ρευστοποιηθεί περαιτέρω η θέση.
Ο Wolff συνέχισε με 11.Qa4 και ο Αλεξόπουλος απάντησε 11...Qa5. Μετά το 12.Qxa5 Bxa5 13.Nd5 ο λευκός είχε, όπως γράφει ο Okhotnik, πολύ μικρό πλεονέκτημα. Κέρδισε στην 39η κίνηση. Ο συγγραφέας δείχνει ότι ο μαύρος είχε κάτι καλύτερο, το 11...Qxd4!. Μετά από μια μακριά βαριάντα ο μαύρος μένει με πιόνι πάνω και, παρόλο που η αξιοποίησή του μπορεί να είναι δύσκολη, «οι πιθανότητες είναι καθαρά με τον μαύρο». Γι' αυτό προτιμά για τον λευκό το 11.Nce2.
Για ποιον είναι
Ο Okhotnik γράφει από τη σκοπιά του λευκού και κρίνει τις θέσεις με πρακτικά κριτήρια. Στις σελίδες του δείγματος οι παρενθέσεις είναι πολλές και οι βαριάντες φτάνουν ως την 25η κίνηση, αλλά κάθε κλάδος κλείνει με μια σύντομη κρίση και με την παρτίδα από την οποία προέρχεται. Ο Okhotnik δεν κρύβει πού ο λευκός δεν παίρνει τίποτα. Μετά από μια γραμμή του 7...c5 γράφει ότι η θέση έχει «έντονες τάσεις ισοπαλίας λόγω της συμμετρικής δομής των πιονιών».
Είναι όμως βιβλίο για συγκεκριμένο αναγνώστη. Η βάση μας δείχνει ότι η ελίτ σχεδόν δεν αγγίζει τη βαριάντα. Από τις 5.947 παρτίδες με 4.c4, μόνο σε δεκατρείς ήταν και οι δύο παίκτες πάνω από 2600. Στη θέση του συστήματος Ashley-Waitzkin, μετά το 7.Nge2, υπάρχουν 406 παρτίδες και μόνο επτά ανάμεσα σε δύο παίκτες αυτού του επιπέδου. Είναι άνοιγμα των open και των club players. Γι' αυτό το βιβλίο θα είναι χρήσιμο σε παίκτη 1800-2300 που θέλει ένα όπλο απέναντι στη Γαλλική χωρίς να μάθει τόνους θεωρίας. Ταιριάζει και στον παίκτη της Γαλλικής με τα μαύρα που θέλει να ξέρει τι τον περιμένει μετά το 3.exd5.
Στοιχεία έκδοσης
Vladimir Okhotnik, The Exchange French: The Monte Carlo Variation in Theory and Practice. Russell Enterprises, Portsmouth NH, 2026. ISBN 978-1-963885-28-6 (έντυπη έκδοση) και 978-1-963885-29-3 (ηλεκτρονική). Οκτώ κεφάλαια, με βιβλιογραφία στη σ. 224. Εξώφυλλο Molly Scanlon.