FIDE School Award: Ανοίγει ο 5ος κύκλος αιτήσεων για τα σχολεία που αξιοποιούν το σκάκι σαν εκπαιδευτικό εργαλείο

Ελλάδα και Κύπρος είχαν ήδη ξεχωρίσει στον πρώτο κύκλο βραβεύσεων τον Ιούνιο 2024, κατακτώντας ένα χρυσό και δύο αργυρά βραβεία!

Η Παγκόσμια Σκακιστική Ομοσπονδία (FIDE) ανοίγει τον νέο κύκλο αιτήσεων για το πρόγραμμα FIDE School Award (FSA), μια διεθνή πρωτοβουλία που αναγνωρίζει και επιβραβεύει τα σχολεία τα οποία αξιοποιούν το σκάκι ως εκπαιδευτικό εργαλείο, ενσωματώνοντάς το στη μαθησιακή διαδικασία και στην καθημερινότητα των μαθητών.

Το πρόγραμμα, που υλοποιείται μέσω Επιτροπής Εκπατης ίδευσης της FIDE (FIDE EDU), δεν περιορίζεται στην αναγνώριση της αγωνιστικής δραστηριότητας των σχολείων. Αντίθετα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συμβολή του σκακιού στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής, στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, στη συνεργασία, στην κοινωνική ένταξη και στην ενίσχυση της εκπαιδευτικής εμπειρίας.

Και για την Ελλάδα και την Κύπρο, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία έχει ήδη ιδιαίτερη σημασία, καθώς τρία σχολεία από τις δύο χώρες διακρίθηκαν στον πρώτο κύκλο βραβεύσεων, το 2024.

Ένα χρυσό και δύο αργυρά βραβεία για Ελλάδα και Κύπρο

Η πρώτη διοργάνωση των σχολικών βραβείων της Fide πραγματοποιήθηκε πριν από δυο χρόνια, με τις απονομές να λαμβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια της Ολυμπιάδας στην Ουγγαρία και να αναδεικνύουν τη σημαντική δουλειά στον τομέα του εκπαιδευτικού σκακιού τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο.

Συγκεκριμένα, το 2024 διακρίθηκαν:

Χρυσό Βραβείο – GC School of Nicosia (Κύπρος)
Αργυρό Βραβείο – 3ο Γυμνάσιο Ιεράπετρας (Ελλάδα)
Αργυρό Βραβείο – The Island Private School, Λεμεσός (Κύπρος)

Οι τρεις αυτές διακρίσεις αναδεικνύουν ότι η συστηματική αξιοποίηση του σκακιού στην εκπαίδευση δεν αποτελεί πλέον μόνο μια θεωρητική προσέγγιση, αλλά μια πρακτική που εφαρμόζεται και αναγνωρίζεται διεθνώς.

Σκάκι στην Εκπαίδευση: Το σκάκι δεν είναι μόνο πρωταθλητισμός

Μία από τις σημαντικότερες πτυχές του των σχολικών βραβείων της FIDE είναι η σαφής διάκριση ανάμεσα στο εκπαιδευτικό σκάκι (Chess in Education) και το αγωνιστικό σκάκι (Competitive Chess). Παρότι οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να συνυπάρχουν και να αλληλοσυμπληρώνονται, έχουν διαφορετικούς πρωταρχικούς στόχους.

Στο αγωνιστικό σκάκι, η έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη σκακιστικών δεξιοτήτων, στην προπονητική προετοιμασία, στη συμμετοχή σε διοργανώσεις και στη βελτίωση της αγωνιστικής απόδοσης. Στο εκπαιδευτικό σκάκι, αντίθετα, το σκάκι χρησιμοποιείται ως μέσο διδασκαλίας και ανάπτυξης δεξιοτήτων που υπερβαίνουν τα όρια της σκακιέρας.

Μέσα από κατάλληλα σχεδιασμένες δραστηριότητες, τα παιδιά μπορούν να εξασκηθούν:

• Στην κριτική και δημιουργική σκέψη.
• Στην επίλυση προβλημάτων και στη λήψη αποφάσεων.
• Στη συγκέντρωση και στην ανάπτυξη της προσοχής.
• Στη συνεργασία και στην ομαδικότητα.
• Στην ανάληψη ευθύνης για τις επιλογές τους.
• Στην καλλιέργεια επιμονής, υπομονής και ψυχικής ανθεκτικότητας.
• Στη σύνδεση της μάθησης με τα μαθηματικά και άλλες σχολικές γνωστικές περιοχές.

Το σημαντικότερο είναι ότι ένα επιτυχημένο πρόγραμμα εκπαιδευτικού σκακιού δεν αξιολογείται αποκλειστικά από τον αριθμό των πρωταθλητών που αναδεικνύει. Η πραγματική του αξία βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο το σκάκι συμβάλλει στην εκπαιδευτική και προσωπική ανάπτυξη όλων των παιδιών, ανεξάρτητα από την αγωνιστική τους ικανότητα.

Ποιο είναι το σύστημα αξιολόγησης των σχολείων;

Η FIDE έχει καθιερώσει ένα σύστημα αξιολόγησης που βασίζεται σε 11 διαφορετικά κριτήρια, με βαθμολογία από 1 έως 5 για κάθε κατηγορία. Η μέγιστη δυνατή βαθμολογία είναι 55 μονάδες.

Τα κριτήρια περιλαμβάνουν:

1. Υποδομές (Facilities)

Εξετάζεται εάν το σχολείο διαθέτει κατάλληλους χώρους για τη διδασκαλία του σκακιού, όπως ειδικά διαμορφωμένες αίθουσες ή σταθερούς χώρους εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων.

2. Συμμετοχή μαθητών (Student Involvement)

Αξιολογείται ο αριθμός των μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, καθώς και το κατά πόσο η συμμετοχή παρέχεται δωρεάν, με δίδακτρα ή μέσω χορηγιών.

3. Εκπαιδευτικό υλικό (Teaching Materials)

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στο πρόγραμμα σπουδών, στο εκπαιδευτικό υλικό και στις μεθόδους διδασκαλίας που χρησιμοποιούνται.

4. Καινοτομία στη διδασκαλία (Innovation in Teaching)

Εξετάζονται δημιουργικές και καινοτόμες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις, όπως μικρά σκακιστικά παιχνίδια, εναλλακτικές μορφές σκακιού και δραστηριότητες που ενισχύουν τη συνεργασία.

5. Σκακιστικές εκδηλώσεις (Chess Events)

Αξιολογούνται οι διοργανώσεις του σχολείου, από σχολικά τουρνουά μέχρι εκπαιδευτικές και κοινωνικές σκακιστικές εκδηλώσεις.

6. Εκπαιδευτές σκακιού (Chess Educators)

Εξετάζονται τα προσόντα των εκπαιδευτικών, οι πιστοποιήσεις τους από τη FIDE ή εθνικούς φορείς, καθώς και η αγωνιστική και διδακτική τους εμπειρία.

7. Αντίκτυπος στην κοινότητα (Community Impact)

Η FIDE αξιολογεί τις συνεργασίες με άλλους εκπαιδευτικούς φορείς, οργανισμούς και τοπικές κοινότητες, καθώς και τη γενικότερη κοινωνική επίδραση του προγράμματος.

8. Κοινωνική δέσμευση (Social Commitment)

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη συμπερίληψη, στην ισότιμη συμμετοχή των κοριτσιών και στην προσέλκυση παιδιών από κοινωνικές ομάδες που υποεκπροσωπούνται στο σκάκι.

9. Το σκάκι ως εκπαιδευτικό εργαλείο (Chess as an Educational Tool)

Πρόκειται για ένα από τα πιο ουσιαστικά κριτήρια του προγράμματος. Εξετάζεται εάν το σχολείο αξιοποιεί το σκάκι για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, της επίλυσης προβλημάτων, των μαθηματικών δεξιοτήτων και της συνεργασίας.

Η FIDE αναφέρεται ενδεικτικά και στη χρήση εξειδικευμένων εκπαιδευτικών εργαλείων, όπως για παράδειγμα το LogiqBoard.

10. Χρηματοδότηση και βιωσιμότητα (Program Financing and Sustainability)

Αξιολογείται η δυνατότητα του σχολείου να διατηρεί ένα σταθερό και βιώσιμο πρόγραμμα σκακιού, καθώς και οι πηγές χρηματοδότησής του.

11. Μαρτυρίες συμμετεχόντων (Testimonials)

Τα σχολεία καλούνται να παρουσιάσουν μαρτυρίες μαθητών, γονέων, εκπαιδευτικών και συνεργαζόμενων οργανισμών σχετικά με την εμπειρία και τα οφέλη του προγράμματος.

Τι κερδίζουν τα σχολεία που βραβεύονται;

Πέρα από τη διεθνή αναγνώριση, τα σχολεία που λαμβάνουν το FIDE School Award αποκτούν τη δυνατότητα συμμετοχής σε ένα διεθνές δίκτυο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που αξιοποιούν το σκάκι ως εργαλείο μάθησης.

Η πιστοποίηση συνοδεύεται από το δικαίωμα χρήσης του λογοτύπου FIDE Chess School, το οποίο μπορεί να προβάλλεται στους χώρους του σχολείου, στις επίσημες εκδόσεις και στην ιστοσελίδα του.

Επιπλέον, τα βραβευμένα σχολεία μπορούν να επωφεληθούν από συγκεκριμένες εκπαιδευτικές παροχές:

• Έως 500 τετράμηνες Gold συνδρομές στο ChessKid.
• Έκπτωση 20% για τους εκπαιδευτικούς που επιθυμούν να παρακολουθήσουν διαδικτυακό πρόγραμμα Preparation of Teachers (PoT) της FIDE.
• Ετήσια Premium συνδρομή LogiqBoard για έως πέντε εκπαιδευτικούς ανά σχολείο.
• Ετήσιες συνδρομές LearningChess για έως 500 μαθητές, με πρόσβαση σε σύστημα διαχείρισης μάθησης.
• Δωρεάν εξάμηνη συνδρομή Notationary.

Παράλληλα, η Επιτροπή Σκακιού στην Εκπαίδευση της FIDE σχεδιάζει τη δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου συνεργασίας, μέσα από το οποίο οι εκπαιδευτικοί θα μπορούν να ανταλλάσσουν εμπειρίες, καλές πρακτικές και εκπαιδευτικό υλικό.

Μια ευκαιρία για περισσότερα σχολεία από Ελλάδα και Κύπρο

Η έναρξη του νέου κύκλου αιτήσεων αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για σχολεία που έχουν ήδη εντάξει το σκάκι στο εκπαιδευτικό τους πρόγραμμα.

Οι διακρίσεις του GC School of Nicosia, του 3ου Γυμνασίου Ιεράπετρας και του The Island Private School αποδεικνύουν ότι σχολεία από την Ελλάδα και την Κύπρο μπορούν να ανταποκριθούν στα διεθνή κριτήρια της FIDE.

Ταυτόχρονα, το γεγονός ότι μεταξύ των βραβευμένων βρίσκεται τόσο ένα ελληνικό δημόσιο σχολείο όσο και ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα της Κύπρου αναδεικνύει τη δυνατότητα εφαρμογής του εκπαιδευτικού σκακιού σε διαφορετικά σχολικά περιβάλλοντα. Το πρόγραμμα δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε σχολεία με έντονη αγωνιστική δραστηριότητα ή με μαθητές που έχουν κατακτήσει σημαντικές σκακιστικές διακρίσεις.

Αντίθετα, αναγνωρίζει τη συνολική εκπαιδευτική προσέγγιση, τη δημιουργικότητα, τη συμπερίληψη και τη δυνατότητα του σκακιού να αποτελέσει ουσιαστικό μέρος της σχολικής ζωής. Η συμμετοχή στον νέο κύκλο του FIDE School Award μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο μια ευκαιρία διεθνούς αναγνώρισης, αλλά και μια διαδικασία αυτοαξιολόγησης και βελτίωσης των υφιστάμενων προγραμμάτων.

Άλλωστε, η ίδια η FIDE επισημαίνει ότι το σύστημα βαθμολόγησης μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο μέτρησης της προόδου των σχολείων, επιτρέποντάς τους να εντοπίσουν τα δυνατά τους σημεία και τους τομείς στους οποίους χρειάζεται περαιτέρω ανάπτυξη.

Το σκάκι στην εκπαίδευση είναι μια επένδυση στο μέλλον

Η διεθνής αναγνώριση των σχολικών προγραμμάτων σκακιού επιβεβαιώνει τη σταδιακή ενίσχυση της θέσης του σκακιού στο εκπαιδευτικό περιβάλλον.

Η σκακιέρα δεν αποτελεί μόνο έναν χώρο ανταγωνισμού. Μπορεί να μετατραπεί σε ένα δυναμικό μαθησιακό περιβάλλον, όπου τα παιδιά μαθαίνουν να σκέφτονται, να συνεργάζονται, να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες των αποφάσεών τους.

Πόσα ακόμη σχολεία θα διεκδικήσουν φέτος τη διεθνή αναγνώριση της FIDE για το εκπαιδευτικό τους έργο;

Πληροφορίες και αιτήσεις: FIDE Chess in Education – FIDE School Award

Πηγή: FIDE EDU – FIDE School Award

Οι φωτογραφίες δημοσιεύονται μετά από άδεια της Επιτροπής Εκπαίδευσης της FIDE (FIDE EDU)