Δέκα μέρες πριν από τις εκλογές της FIDE, η Αφρική στέλνει επιστολή διαμαρτυρίας

Η Αφρικανική Σκακιστική Συνομοσπονδία καταγγέλλει καθυστερήσεις σε βίζες που αφορούν ονομαστικά τους δικούς της εκλέκτορες, μιλά για δωμάτια χωρίς κρεβάτια και απειλεί με προσφυγή στο CAS. Την επόμενη μέρα η FIDE επιβεβαίωσε το πρόβλημα με δική της ανακοίνωση

Σαμαρκάνδη, 16 Σεπτεμβρίου 2026

Την παραμονή του πρώτου γύρου της 46ης Ολυμπιάδας, στις 15 Σεπτεμβρίου, ο πρόεδρος της Αφρικανικής Σκακιστικής Συνομοσπονδίας Benard Wanjala υπέγραψε μια επιστολή πέντε σελίδων. Παραλήπτες τρεις: η Σκακιστική Ομοσπονδία του Ουζμπεκιστάν, η οργανωτική επιτροπή της Ολυμπιάδας και η Εκλογική Επιτροπή της FIDE. Ο τίτλος της δεν αφήνει περιθώρια παρανόησης, «επιστολή διαμαρτυρίας για τη μεταχείριση των ηγετών και των ομάδων της Αφρικής».

Η αφορμή δεν είναι μόνο αγωνιστική. Στις 26 Σεπτεμβρίου, όσο η Ολυμπιάδα βρίσκεται στους τελευταίους γύρους της, η γενική συνέλευση της FIDE εκλέγει νέα ηγεσία. Η επιστολή υπολογίζει την αφρικανική παρουσία σε πενήντα εκλέκτορες, σε ένα σώμα διακοσίων περίπου ομοσπονδιών και θυμίζει ότι η ήπειρος κατεβάζει 49 ομοσπονδίες στο ανοιχτό τμήμα και 46 στο γυναικείο. Σε μια εκλογή που κρίνεται σε λίγες δεκάδες ψήφους, το ποιος θα καθίσει στην αίθουσα δεν είναι διαδικαστική λεπτομέρεια.

Οι βίζες που δεν ήρθαν

Το πρώτο και βαρύτερο κεφάλαιο της επιστολής αφορά τις θεωρήσεις εισόδου. Η ACC γράφει ότι, στις 15 Σεπτεμβρίου, παίκτες και αξιωματούχοι περίμεναν ακόμη βίζα παρότι οι αιτήσεις είχαν κατατεθεί εγκαίρως και παρότι σε αρκετές περιπτώσεις είχαν ήδη εκδοθεί τα απαιτούμενα telex.

Το επιχείρημα δεν μένει στη γενικότητα. Η επιστολή δημοσιεύει ονόματα και θέσεις.

Από το εκτελεστικό συμβούλιο της Συνομοσπονδίας εκκρεμούσαν οι θεωρήσεις του ίδιου του Wanjala από την Κένυα, του αντιπροέδρου Andre Lewaks από τη Νότια Αφρική, του γενικού γραμματέα Otto Nakapunda από τη Ναμίμπια -ο οποίος είναι και παίκτης της εθνικής του-, του ταμία Brou Koassi Nguessan Justin από την Ακτή Ελεφαντοστού και του Dennis Wambugu, προσωπικού βοηθού του προέδρου. Στη λίστα των προέδρων ομοσπονδιών με εκκρεμή θεώρηση η επιστολή προσθέτει τον Todd Mapinge από τη Ζιμπάμπουε, τον Andrew Owili από την Κένυα, τον Vukani E. Dlamini από την Εσουατίνι και τον εκλέκτορα Mass Jeng από την Γκάμπια.

Το μοτίβο που καταγγέλλεται είναι συγκεκριμένο. Οι αιτήσεις είχαν υποβληθεί συλλογικά, ως μέρος της επίσημης αποστολής κάθε χώρας. Οι παίκτες και οι αρχηγοί αποστολής πήραν τις θεωρήσεις τους και ταξίδεψαν. Για τους συγκεκριμένους εκλέκτορες δεν ήρθε ούτε απάντηση ούτε εξήγηση.

Από εκεί προκύπτει και η σκληρότερη παράγραφος του κειμένου. Το δικαίωμα ψήφου ενός διαπιστευμένου εκλέκτορα δεν μεταβιβάζεται σε άλλον, γράφει η ACC, οπότε αν οι εκλογές γίνουν χωρίς αυτούς και χωρίς πειστική εξήγηση, η ηγεσία της «δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να αναζητήσει έννομη προστασία», με ρητή αναφορά σε προσφυγή στο Διαιτητικό Δικαστήριο του Αθλητισμού και σε αμφισβήτηση του κύρους ολόκληρης της εκλογικής διαδικασίας.

Η FIDE το επιβεβαιώνει την επόμενη μέρα

Στις 16 Σεπτεμβρίου, με τον πρώτο γύρο να έχει ήδη αρχίσει, το Συμβούλιο της FIDE εξέδωσε δική του ανακοίνωση. Ευχαριστεί τους διοργανωτές, εκφράζει τη βεβαιότητα ότι η Ολυμπιάδα θα γίνει γιορτή του σκακιού και στη συνέχεια γράφει ότι αρκετοί παίκτες και σύνεδροι δεν έχουν λάβει ακόμη θεωρήσεις. Ανάμεσά τους, «αρκετοί εκλέκτορες του Συνεδρίου που δικαιούνται να ψηφίσουν στις επικείμενες εκλογές, καθώς και μέλος του ανώτατου εκτελεστικού οργάνου, του Συμβουλίου της FIDE, ο κ. Benard Wanjala».

Δηλαδή η παγκόσμια ομοσπονδία επιβεβαιώνει ονομαστικά τον βασικό ισχυρισμό της επιστολής. Και προχωρά πιο πέρα από όσο θα περίμενε κανείς. Το Συνέδριο, γράφει, «μπορεί να διεξαχθεί μόνο υπό συνθήκες όπου όλα τα πρόσωπα που δικαιούνται να συμμετέχουν και να ψηφίζουν μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμά τους». Αν αυτό δεν διασφαλιστεί, το Συμβούλιο θα εξετάσει «τη μεταφορά του Συνεδρίου σε άλλες ημερομηνίες και τοποθεσία».

Είναι μια εξαιρετικά βαριά διατύπωση. Η FIDE αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μετακινήσει το ίδιο της το εκλογικό συνέδριο μακριά από τη διοργανώτρια πόλη, δέκα μέρες πριν από την ψηφοφορία.

Τα δωμάτια

Το δεύτερο κεφάλαιο της επιστολής αφορά τη διαμονή, και εδώ η ACC μεταφέρει αναφορές αρχηγών αποστολών. Οι κανονισμοί προέβλεπαν μονόκλινα και δίκλινα με δύο κρεβάτια. Αντί γι' αυτό, γράφει, κάποιοι παίκτες βρέθηκαν να μοιράζονται ένα κρεβάτι, με αναφορά σε δύο ομάδες της 3ης Ολυμπιάδας Ατόμων με Αναπηρία, τη Μαδαγασκάρη και την Ουγκάντα.

Πιο συγκεκριμένη είναι η καταγγελία για τις καθυστερήσεις. Η παράδοση δωματίων προβλεπόταν στις 14:00 τοπική ώρα, αλλά ομάδες που έφτασαν αργότερα έμειναν σε ουρές επί πέντε ως οκτώ ώρες. Η αποστολή της Μαδαγασκάρης, αναφέρει η επιστολή, έφτασε στις 4:30 τα ξημερώματα, τακτοποιήθηκε μερικώς στις τρεις το απόγευμα, ενώ κάποιοι έμειναν στο λόμπι ως το επόμενο πρωί. Σε αυτές τις ώρες δεν δόθηκαν γεύματα σε όλους.

Η απάντηση της FIDE ήρθε την ίδια μέρα με την ανακοίνωση για τις βίζες, σε χωριστό κείμενο και είναι ασυνήθιστα ευθεία. Η ομοσπονδία σημειώνει «με βαθιά λύπη» ότι την πρώτη μέρα της Ολυμπιάδας «ελλείψεις στις διευθετήσεις διαμονής άφησαν κάποιες ομάδες χωρίς κατάλληλο κατάλυμα, αναγκάζοντάς τες να νοικιάσουν δωμάτια στην πόλη με δικά τους έξοδα».

Ακολουθεί η οριοθέτηση της ευθύνης. Τα θέματα διαμονής, γράφει η FIDE, «εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της τοπικής οργανωτικής επιτροπής» και η ίδια «δεν έχει δικαιοδοσία επ' αυτού». Παρ' όλα αυτά ανακοινώνει ότι βρήκε πρόσθετους οικονομικούς πόρους. Όσες ομάδες αναγκάστηκαν να εξασφαλίσουν μόνες τους δωμάτια θα αποζημιωθούν για διαμονή κατάλληλου επιπέδου ως τρεις ημέρες, ενώ όσες μένουν σε επίσημα ξενοδοχεία που δεν πληρούν τα εγκεκριμένα πρότυπα θα λάβουν πρόσθετη αποζημίωση. Η ανακοίνωση κλείνει με συγγνώμη προς τις ομοσπονδίες που επηρεάστηκαν, με τη διαβεβαίωση ότι καμία δεν θα υποστεί οικονομική ζημιά και με μια φράση που διαβάζεται σαν απάντηση στην επιστολή. «Κάθε συμμετέχουσα ομοσπονδία πρέπει να αντιμετωπίζεται δίκαια και να της παρέχονται οι συνθήκες που έχουν καθοριστεί για την Ολυμπιάδα».

Τα δύο κείμενα περιγράφουν την ίδια πρώτη μέρα από διαφορετική γωνία. Η ACC στέλνει τα παράπονα στην οργανωτική επιτροπή· η FIDE απαντά ότι η οργανωτική επιτροπή είναι όντως η αρμόδια, βάζει όμως το χέρι στην τσέπη η ίδια. Καμία από τις δύο δεν αμφισβητεί το βασικό γεγονός, ότι ομάδες κοιμήθηκαν εκτός του επίσημου σχεδίου διαμονής ή δεν κοιμήθηκαν καθόλου.

Η Μαδαγασκάρη και η Ουγκάντα παίζουν στην Ολυμπιάδα Ατόμων με Αναπηρία, τη διοργάνωση που γίνεται φέτος για πρώτη φορά στην ίδια πόλη και τις ίδιες περίπου μέρες με την κανονική.

Η Ναμίμπια

Το τρίτο κεφάλαιο είναι το πιο συγκεκριμένο αγωνιστικά. Η ACC γράφει ότι δύο παίκτες της Ναμίμπια δεν έγιναν δεκτοί στο Ουζμπεκιστάν κατά την άφιξή τους στο αεροδρόμιο και επέστρεψαν, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση ή εξήγηση προς την ομοσπονδία τους. Η συνέπεια, όπως τη διατυπώνει, είναι ότι μια ομάδα πέντε παικτών έμεινε με τρεις.

Εδώ χρειάζεται μια παρατήρηση, γιατί η μετάδοση δίνει τη δική της εικόνα. Στον πρώτο γύρο του ανοιχτού τμήματος, στις 16 Σεπτεμβρίου, η Ναμίμπια αντιμετώπισε τη Ρουμανία και κατέβασε τέσσερις παίκτες, χάνοντας ½-3½. Στην πρώτη σκακιέρα ο Dante M. Beukes με 2324 έφερε ισοπαλία με τον Bogdan-Daniel Deac.

Η σειρά των σκακιερών δεν ακολουθεί τη δύναμη των παικτών, με τον χαμηλότερα βαθμολογημένο στη δεύτερη θέση και τον δεύτερο ισχυρότερο στην τέταρτη. Και η ίδια η επιστολή δίνει ένα όνομα που λείπει. Ο γενικός γραμματέας της ACC Otto Nakapunda, που εμφανίζεται στον κατάλογο των εκκρεμών θεωρήσεων, δηλώνεται εκεί ρητά και ως παίκτης της Ναμίμπια. Είναι Candidate Master, γεννημένος το 1975, με βαθμολογία γύρω στο 1890, και στον πρώτο γύρο δεν έπαιξε.

Αυτό εξηγεί ένα κομμάτι της εικόνας, όχι ολόκληρη. Ένας παίκτης της αποστολής όντως έμεινε πίσω περιμένοντας θεώρηση, αλλά η βαθμολογία του είναι υψηλότερη μόνο από εκείνη του παίκτη που έπαιξε τελικά στη δεύτερη σκακιέρα. Η αριθμητική της επιστολής, πέντε παίκτες μειωμένοι σε τρεις, δεν συμφωνεί με τους τέσσερις που κατέβηκαν την επομένη. Η επιστολή γράφτηκε την προηγούμενη ημέρα, οπότε είτε κάποιος πρόλαβε να φτάσει στο μεταξύ είτε ο αριθμός αφορούσε άλλη στιγμή. Το κρατάμε ως έχει, με την επισήμανση ότι δεν το επαληθεύσαμε αλλιώς.

Τι ζητά η Συνομοσπονδία

Τα αιτήματα είναι τέσσερα και διατυπωμένα χωρίς περιστροφές. Άμεση διευκόλυνση και επίσπευση των εκκρεμών θεωρήσεων για εκλέκτορες, παίκτες και αξιωματούχους. Άμεση λύση στα ακατάλληλα δωμάτια και στον διαμοιρασμό κρεβατιών. Επείγουσα τακτοποίηση όσων έφτασαν και παραμένουν χωρίς δωμάτιο. Βελτίωση των διαδικασιών υποδοχής.

Η κατακλείδα είναι πολιτική. «Η Ολυμπιάδα ανήκει σε όλα τα μέλη με ίση φωνή. Ερχόμαστε στη Σαμαρκάνδη όχι ως θεατές, αλλά ως συμμετέχοντες, συντελεστές και νόμιμα μέλη της FIDE», γράφει ο Wanjala, και κλείνει ζητώντας η φωνή της Αφρικής να είναι παρούσα και να ακουστεί στις εκλογές της 26ης Σεπτεμβρίου.

Η Ολυμπιάδα άρχισε στις 15 Σεπτεμβρίου με την τελετή έναρξης και ο πρώτος γύρος παίχτηκε σήμερα στις 16, με 208 ομάδες από 205 χώρες στο ανοιχτό τμήμα και 191 από 188 στο γυναικείο, σε διοργάνωση που τελειώνει στις 27 Σεπτεμβρίου. Η ψηφοφορία γίνεται μία μέρα πριν από τη λήξη.

Πηγές

• Η ίδια η επιστολή: «Protest letter from Africa Chess Confederation Executive Board on treatment of Africa leaders & teams 46th World Chess Olympiad», 15 Σεπτεμβρίου 2026
• FIDE, «FIDE Council Statement on visa issues for delegates of the FIDE Congress», 16 Σεπτεμβρίου 2026
• FIDE, «FIDE Statement on accommodation issues at the 2026 Chess Olympiad», 16 Σεπτεμβρίου 2026
• FIDE, «2026 FIDE Congress: List of Member Federations having right to vote», 15 Σεπτεμβρίου 2026
• Wikipedia, 46th Chess Olympiad για τους αριθμούς συμμετοχής και τις ημερομηνίες
• Μετάδοση της Ολυμπιάδας στο Lichess, ανοιχτό τμήμα, πρώτος γύρος, για τη σύνθεση και τις βαθμολογίες της Ναμίμπια
• Καρτέλα του Otto Nakapunda στη FIDE και στο chess.com