Από το νηπιαγωγείο 305 στη Γενεύη
Το Chess.com δημοσίευσε ντοκιμαντέρ μίας ώρας για τον Javokhir Sindarov, τέσσερις μέρες πριν την πρώτη παρτίδα του αγώνα για τον τίτλο
Το Chess.com ανέβασε στις 20 Νοεμβρίου στο YouTube ένα ντοκιμαντέρ πενήντα τεσσάρων λεπτών με τίτλο «How A 20-Year-Old Redefined Chess» -πώς ένας εικοσάχρονος ξαναόρισε (sic) το σκάκι- και με την υπόσχεση «αποκλειστικής πρόσβασης» στον νικητή του Παγκόσμιου Κυπέλλου και του τουρνουά υποψηφίων.
Η υπόσχεση τηρείται σε μεγάλο βαθμό. Η κάμερα μπαίνει στο νηπιαγωγείο όπου έμαθε τις κινήσεις, στη σκακιστική ακαδημία της οικογένειας στην Τασκένδη, σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στην Κύπρο όπου παίζει Counter-Strike, σε ένα σκάφος στους βάλτους της Φλόριντα και στο προπονητικό στρατόπεδο που έστησε σαράντα μέρες πριν το ματς. Μιλούν ο παππούς του, ο πατέρας του, ο αδελφός του, η νηπιαγωγός του, ο πρώτος του προπονητής, ένας φίλος των παιδικών χρόνων, ο βοηθός του Mukhiddin Madaminov, ο προπονητής του Roman Vidonyak, η Bibisara Assaubayeva, ο Nodirbek Abdusattorov και από την άλλη πλευρά ο Gukesh και ο Magnus Carlsen. Τις ερωτήσεις κάνει κυρίως ο FM Mike Klein του Chess.com, που εμφανίζεται από το Μαϊάμι ως τη Σαμαρκάνδη.
Ανάμεσα στις συνεντεύξεις, ο σκηνοθέτης κόβει πλάνα από μεταδόσεις, από αρχεία της ουζμπεκικής τηλεόρασης και από τελετές. Το αποτέλεσμα δεν είναι μια σκακιστική ταινία. Δεν αναλύεται ούτε μία θέση. Οι παρτίδες περνούν σε δευτερόλεπτα, πάνω στις φωνές των σχολιαστών. Αφορά μια οικογένεια που αποφάσισε κάποτε ότι ένα από τα τέσσερα αγόρια της θα γίνει σκακιστής -και για το τι κόστισε αυτή η απόφαση στους άλλους.
Η σουίτα της Κύπρου
Το βίντεο ξεκινα εκεί που τελείωσε η μεγάλη του άνοιξη. Στο Cap St Georges Hotel & Resort της Κύπρου, όπου παίχτηκε το τουρνουά υποψηφίων, το ξενοδοχείο έδωσε στο δωμάτιό του το όνομά του. Μια πινακίδα στον τοίχο γράφει ότι από εδώ ξεκινούσε κάθε μέρα το ταξίδι του προς τη νίκη και ότι η «σουίτα Sindarov» μένει ως φόρος τιμής.
«Γεια σας, παιδιά. Καλώς ήρθατε στη σουίτα μου», λέει ο ίδιος με το κοστούμι του. «Εδώ κέρδισα ένα από τα σημαντικότερα τουρνουά της ζωής μου και χαίρομαι που έδωσαν στο δωμάτιο το όνομά μου. Θυμάμαι και τις είκοσι μέρες που περάσαμε εδώ. Ήταν μέρες με πολύ άγχος, αλλά το απολαύσαμε.»
Αμέσως μετά λέει την πρώτη φράση που εξηγεί πολλά από όσα ακολουθούν: «Για μένα το κίνητρο είναι πάντα η νίκη. Δεν έχει σημασία τι παιχνίδι παίζω, πάντα παίζω για να κερδίσω. Στην οικογένειά μου όλοι μισούν την ήττα. Ακόμη κι όταν παίζουμε κάτι φιλικό, το παίζουμε σαν να είναι τελικός Παγκοσμίου Κυπέλλου.»
Ο παππούς, το νηπιαγωγείο και οι σοκολάτες
Ο πρώτος από την οικογένεια που μιλάει είναι ο παππούς, ο Komil Sindarov, με σκούρο κοστούμι και ριγέ γραβάτα. Ο Javokhir, λέει, στα τρία του ήξερε ήδη να προσθέτει και να αφαιρεί και ήξερε απέξω την προπαίδεια. «Είχε απίστευτα δυνατή μνήμη. Και δεύτερον, τον ενδιέφεραν πολύ οι υπολογιστές, τα παιχνίδια στον υπολογιστή. Αναρωτιόμουν πώς θα μπορούσα να τον τραβήξω μακριά από αυτά.» Η ανησυχία του παππού, όπως θα φανεί αργότερα, δεν λύθηκε ποτέ εντελώς.
Το σκάκι ήρθε από το νηπιαγωγείο. Ο Sindarov ξαναγυρίζει με τον αδελφό του στο νηπιαγωγείο 305 της Τασκένδης, που του φαινόταν τότε τεράστιο. Η νηπιαγωγός του θυμάται ένα παιδί με «ζωντανή, ενεργητική φύση» που συμμετείχε σε όλα, από τη γυμναστική ως τη μουσική.
Η αιτία ήταν πιο πεζή από το ταλέντο. «Άρχισα σκάκι στα τεσσεράμισι επειδή το πράγμα που μισούσα περισσότερο στα παιδικά μου χρόνια ήταν ο μεσημεριανός ύπνος στο νηπιαγωγείο», λέει. Ένας φίλος του είπε ότι πάει σε μάθημα σκακιού χωρίς να ξέρει τι είναι και τον πήρε μαζί. Το πρώτο μάθημα κράτησε μισή ώρα και δεν του έμεινε τίποτα. Στο σπίτι ο παππούς τον ρώτησε αν έμαθε πώς κινούνται τα κομμάτια, εκείνος είπε όχι και πήγαν να αγοράσουν σκάκι. «Τα έμαθα σε δύο ώρες. Το επόμενο μάθημα ήταν σε δύο μέρες και δεν τα είχα ξεχάσει. Θυμάμαι ότι η προπονήτρια έμεινε άναυδη.» Η νηπιαγωγός θυμάται το ίδιο από την άλλη πλευρά: ο μικρός έφτανε κάθε πρωί ρωτώντας αν έχει σκάκι σήμερα.
Το πρώτο τουρνουά τελείωσε με οκτώ ήττες και έναν βαθμό από bye. «Στην τελετή λήξης στεκόμουν μπροστά, γιατί έβλεπα ότι οι άλλοι παίρνουν μετάλλια και σκεφτόμουν ότι αφού κέρδισα ένα παιχνίδι θα πάρω κι εγώ κάτι. Δεν είχε σημασία ότι ήταν bye. Δεν πήρα τίποτα.» Ο παππούς του είπε ότι τον περίμενε το έπαθλό του κάπου αλλού και του αγόρασε σοκολάτες. «Δεν θυμάμαι πολλά από εκείνη τη μέρα. Θυμάμαι μόνο τις σοκολάτες.»
Ο παππούς αποδίδει την πρόοδο σε δύο πράγματα, τη μνήμη και την υπευθυνότητα: τις μέρες που δεν είχε κάνει τις ασκήσεις του, ο μικρός δεν ήθελε ούτε να αντικρίσει τον δάσκαλο. Μέσα σε έξι μήνες κέρδιζε μεγαλύτερά του παιδιά. Ο πρώτος του προπονητής στη σκακιστική σχολή, ο FM Sirojiddin Zaynidinov, τον δέχτηκε στα πέντε. «Μου έδειξαν το αγόρι και μου ζήτησαν να το διδάξω. Τον ρώτησα τι ξέρει να κάνει και μου έδειξε. Έχει κοφτερό μυαλό, πιάνει τα πράγματα γρήγορα. Ακόμη κι όταν δεν καταλάβαινε τι του έλεγα, του το έδειχνα με χειρονομίες και έλεγε "ναι, κατάλαβα".»
Στα έξι του ήταν ο καλύτερος του συλλόγου, με αντιπάλους δεκατεσσάρων χρονών. Το 2012 η οικογένεια έστειλε τα δύο μεγαλύτερα αγόρια στο πρώτο τους διεθνές τουρνουά, ένα ασιατικό πρωτάθλημα μικρών ηλικιών στην Ινδία, μόνο για να δουν πώς είναι. «Ήμουν ένα παιδί από το Ουζμπεκιστάν και σκεφτόμουν ότι αυτοί εδώ θα με διαλύσουν», λέει. Ο αδελφός του γύρισε με ένα χρυσό και ένα αργυρό μετάλλιο κι εκείνος με ένα αργυρό. Πρώτο rating πήρε στα επτά. «Στο Ουζμπεκιστάν λέμε ότι είναι 99% σκληρή δουλειά και 1% ταλέντο.»
Δύο αδέλφια, μία θέση
Ο αδελφός του, ο Islom Sindarov, είναι ίσως το πιο συγκινητικό πρόσωπο της ταινίας, γιατί η ιστορία του είναι η ιστορία μιας παραίτησης. Σε πλάνα της εθνικής τηλεόρασης βλέπουμε τα δύο αγόρια μικρά, σε στούντιο, ως «πρωταθλητές Ασίας και κόσμου». Σε ένα άλλο παίζουν τυφλό σκάκι ο ένας απέναντι στον άλλον, χωρίς σκακιέρα, όπως εξηγεί η μητέρα τους, η Khafiza Sindarova. Ο παρουσιαστής τούς προτείνει ισοπαλία. Ο Islom ρωτάει τον αδελφό του. «Όχι, δεν δέχομαι», απαντά ο Javokhir, «κερδίζω, κερδίζω». «Από αυτό μας ξέρει ο περισσότερος κόσμος στο Ουζμπεκιστάν», λέει σήμερα.
Ο παππούς θυμάται ότι, επειδή τα παιδιά περνούσαν ώρες καθιστά, φρόντιζε να παίζουν ποδόσφαιρο μία ώρα κάθε μέρα. Από τα τέσσερα αγόρια της οικογένειας, ο Humoyun παίζει σήμερα ποδόσφαιρο και ο μικρότερος, ο Shokhrukh, τένις.
Το 2016-17 τα πράγματα δυσκόλεψαν. «Η σκακιστική πορεία μου άρχισε να πέφτει εκείνη την περίοδο, για οικονομικούς λόγους, για οικογενειακούς λόγους», λέει ο Islom. «Κάναμε οικογενειακή συζήτηση για το ποιος από τους δύο θα συνεχίσει στο σκάκι, γιατί ήταν πολύ δύσκολο για εμάς. Αποφασίσαμε ότι θα συνεχίσει επαγγελματικά ο αδελφός μου, γιατί έπρεπε να επενδύσουμε σε αυτόν όλα τα χρήματα, όλες τις οικονομίες.» Ο Islom άφησε το σκάκι, έμαθε μαθηματικά και αγγλικά και ετοιμάστηκε για το πανεπιστήμιο. Επέστρεψε μόνο όταν η Ολυμπιάδα του 2022 έκανε το σκάκι εθνική υπόθεση στο Ουζμπεκιστάν, ως streamer και ως ιδρυτής της ακαδημίας που φέρει το όνομα της οικογένειας. «Δεν μετάνιωσα ποτέ. Τώρα είμαι πολύ καλός στα μαθηματικά, στα αγγλικά, στη βιολογία. Ήταν καλή απόφαση για μένα.»
Ο Klein ρωτάει αν ο Javokhir αναγνωρίζει ακόμη ότι η υποχώρηση του αδελφού του τον βοήθησε. «Μερικές φορές κάνω πλάκα γι' αυτό, για να μην το ξεχνάμε», απαντά ο Islom. «Αλλά κι εκείνος το νιώθει. Λέει κι ο ίδιος καμιά φορά ότι άφησα το σκάκι για να μεγαλώσει αυτός. Και κάνει τα πάντα για μένα και για την οικογένειά μας.»
Στην ακαδημία ο Islom έχει στήσει ένα μικρό μουσείο. Θέλει, λέει, οι μαθητές να καταλάβουν ότι αυτό δεν γίνεται σε δύο-τρία χρόνια -ότι τα δύο αδέλφια ξεκίνησαν στα τέσσερα και χρειάστηκαν δεκαπέντε χρόνια ως εδώ-. Στη βιτρίνα βρίσκεται το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2025. Τα παιδιά και οι γονείς το σηκώνουν για φωτογραφίες.
Ο φίλος που ήταν πάντα μπροστά
Ο Nodirbek Abdusattorov ήταν ήδη παγκόσμιος πρωταθλητής κάτω των οκτώ όταν ο επτάχρονος Sindarov βρέθηκε στο πρωτάθλημα Ουζμπεκιστάν κάτω των δέκα, όπου όλοι θεωρούσαν δεδομένο ποιος θα το κερδίσει. Συναντήθηκαν στον 4ο γύρο. «Από το άνοιγμα έκανα λάθος και βρέθηκα σε πολύ κακή θέση. Στο τέλος ήμουν κοντά στη νίκη και νομίζω ότι έφερα ισοπαλία. Όλοι οι γονείς σοκαρίστηκαν, γιατί είδαν ότι υπάρχει κάποιος που μπορεί να παίξει με τον Nodirbek.» Κέρδισε το πρωτάθλημα στην ισοβαθμία και το θεωρεί την αρχή της καριέρας του.
Από τότε συναντιόντουσαν κάθε χρόνο, στα ίδια τουρνουά και στα ίδια ταξίδια. «Στα παιδικά μας χρόνια τσακωνόμασταν πολύ, γιατί στην παιδική ηλικία θέλεις να είσαι καλύτερος από κάποιον. Τώρα δεν είμαστε αντίπαλοι. Στηρίζουμε πάντα ο ένας τον άλλον. Και νομίζω ότι επειδή προσπαθούσαμε πάντα να ξεπεράσουμε ο ένας τον άλλον, γίναμε τόσο δυνατοί.»
Ο Madaminov τους γνώρισε στα τέλη του 2016, όταν ήταν ήδη διάσημοι ως τα δύο παιδιά που θα γίνουν γκρανμάστερ. Ο Sindarov λέει ότι από εκείνη τη γνωριμία υπάρχουν φωτογραφίες όπου ο ίδιος στέκεται δίπλα στον Madaminov σαν θαυμαστής.
Τρεις νόρμες σε τέσσερις μήνες
Ως τα δώδεκα δεν είχε καμία νόρμα γκρανμάστερ. Στόχος ήταν να γίνει από τους νεότερους της ιστορίας. Διηγείται ο παππούς:
«Ταξιδέψαμε στη Βουδαπέστη για την τρίτη νόρμα γκρανμάστερ. Στον πρώτο γύρο όμως έχασε από έναν Αζέρο σκακιστή. Ήταν τεράστιο χτύπημα για εμάς. Το σκεφτόμασταν ως αργά το βράδυ και τελικά είπαμε στον Javokhir: "Ό,τι έγινε, έγινε. Ακόμη κι αν δεν πετύχει το σχέδιό μας, ας παίξουμε απλώς καλό σκάκι." Από την επόμενη μέρα άρχισε να κερδίζει. Μετά από τέσσερις συνεχόμενες νίκες ξαναζωντάνεψαν οι ελπίδες μας. Πήραμε τη νόρμα με έναν γύρο να περισσεύει.»
Και οι τρεις νόρμες ήρθαν μέσα σε τέσσερις μήνες. Η ταινία δείχνει τον πίνακα των νεότερων γκρανμάστερ όπως ήταν τότε: δεύτερος πίσω από τον Karjakin, στα δώδεκα χρόνια, δέκα μήνες και οκτώ μέρες, πέντε μέρες νεότερος από τον Praggnanandhaa. Από τότε τον πέρασαν ο Gukesh και ο Abhimanyu Mishra.
«Θα έλεγα ότι ο παππούς μου είναι ο σημαντικότερος άνθρωπος της ζωής μου», λέει ο Sindarov. «Αυτός με στήριξε στο σκάκι και ήταν πάντα μαζί μου. Εξαιτίας του έγινα γκρανμάστερ.» Στο τέλος της ταινίας μαθαίνουμε πόσο κυριολεκτικό είναι αυτό. Σε τηλεοπτικό απόσπασμα από την υποδοχή των Ολυμπιονικών ο παππούς διηγείται ότι ένας ξένος καλεσμένος τον ρώτησε αν είναι αλήθεια ότι εγκατέλειψε την καριέρα του ως δικαστής και εισαγγελέας για να αφοσιωθεί στον εγγονό του. «Του απάντησα ότι δεν ξέρω πού το άκουσε, αλλά είναι αλήθεια. Σήμερα βλέπουμε ότι πήρα τη σωστή απόφαση.»
Ο τρίτος γύρος που δεν έπαιξε
Η ταινία δεν κρύβει τα δύσκολα χρόνια. Η Assaubayeva, που τον γνωρίζει εδώ και πέντε χρόνια, μιλάει για την περίοδο που το rating του σταμάτησε να ανεβαίνει για μήνες, ίσως και για έναν χρόνο: «Σε κάποια στιγμή σκεφτόταν ίσως ότι δεν είναι τόσο καλός όσο νόμιζε όταν ήταν παιδί. Γιατί όταν είσαι παιδί κερδίζεις ένα, δύο, τρία, τέσσερα, πέντε παγκόσμια πρωταθλήματα νέων. Και μετά είναι πολύ δύσκολο να γίνεις υπερ-γκρανμάστερ ανάμεσα σε όλους τους άλλους.»
Ο ίδιος το περιγράφει πιο ωμά. Λίγο πριν την καραντίνα κοίταξε τη λίστα των νέων. «Ο Pragg είχε εκατό πόντους Elo παραπάνω από μένα, ο Abdu ακόμη περισσότερους, ο Gukesh περισσότερους, όλοι είχαν περισσότερους. Άρχισα να σκέφτομαι όλη μου τη ζωή, τι έκανα λάθος, γιατί ξόδεψα τη ζωή μου στο Counter-Strike και σε άλλα βιντεοπαιχνίδια, γιατί δεν δούλεψα όπως οι άλλοι σκακιστές.» Η καραντίνα, λέει, του έδωσε τον χρόνο και το κίνητρο να δουλέψει.
Το πρώτο κλασικό τουρνουά μετά την καραντίνα ήταν το πρωτάθλημα Ουζμπεκιστάν. Ξεκίνησε με δύο στα δύο, με νίκη επί του Abdusattorov με τα μαύρα. «Μου φαινόταν πολύ απλό ότι θα κερδίσω το τουρνουά». Ο τρίτος γύρος άρχιζε στις 10:00. Ξύπνησε στις 9:55, με τουλάχιστον μισή ώρα δρόμο ως την αίθουσα. «Κατάλαβα ότι κατέστρεψα το καλύτερό μου τουρνουά. Άρχισα να κλαίω. Ο πατέρας μου ήθελε να με σκοτώσει.» Ακολούθησαν τέσσερις ή πέντε συνεχόμενες νίκες και ο τίτλος, παρά τον χαμένο γύρο, μαζί με τη θέση στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2021.
Ο δημοσιογράφος ρωτάει πώς θα φροντίσει να μην παρακοιμηθεί στο παγκόσμιο πρωτάθλημα. «Τώρα γι' αυτά τα πράγματα έχω τον Mukhiddin. Είναι δική του ευθύνη. Αλλιώς θα τον σκοτώσω.»
Στο Κύπελλο του 2021, στο Σότσι, έπεσε πάνω στον Firouzja. Η ταινία κρατάει από τη μετάδοση την ατάκα των σχολιαστών ότι «ο Sindarov είναι κάπου δεκαπέντε, οπότε ο Firouzja είναι ο γέρος του αγώνα» και τον αποκλεισμό του Γάλλου στα τάι-μπρέικ. Σε συνέντευξη στην ουζμπεκική τηλεόραση ο δεκαπεντάχρονος τότε Sindarov λέει: «Μπορεί να έπαιζα με έναν παίκτη 2760, αλλά η μαχητικότητά μου πρέπει να είναι πάντα στραμμένη στη νίκη. Βρήκα ένα τακτικό χτύπημα και κέρδισα τον αγώνα. Ήταν η πρώτη μου νίκη σε όλη την καριέρα μου απέναντι σε παίκτη 2700. Έστω κι αν ήταν μπλιτς και ράπιντ.»
Τσενάι, Weissenhaus και ο Vidonyak
Η Ολυμπιάδα του 2022 στο Τσενάι περνάει γρήγορα. Ο Abdusattorov θυμάται μια ομάδα από πολύ νέους και άπειρους παίκτες, όπου μεγάλο ρόλο έπαιξαν ο αρχηγός, ο Ivan Sokolov και ο Jahongir Vakhidov, που ήταν τότε προπονητής του ίδιου, του Sindarov και του Yakubboev και έπαιζε ταυτόχρονα στην τέταρτη σκακιέρα. Το Ουζμπεκιστάν πήρε το χρυσό χωρίς να χάσει αγώνα. Η τηλεόραση δείχνει την υποδοχή των πρωταθλητών στην Τασκένδη, στις 11 Αυγούστου.
Η στροφή, κατά την ταινία, ήρθε με τον Vidonyak, που δουλεύει μαζί του από το 2025. Μια φωνή στο φιλμ το συνοψίζει: «Έγινε πραγματικά συγκεντρωμένος, πραγματικά προσηλωμένος στα αποτελέσματα. Και από το 2025 η άνοδός του ήταν απίστευτα γρήγορη. Έπαιζε με τους καλύτερους του κόσμου χωρίς κανένα πρόβλημα.»
Η πρώτη μεγάλη σκηνή της χρονιάς είναι το Freestyle του Weissenhaus. Τον ρωτούν ποιον θέλει αντίπαλο στα νοκ-άουτ και απαντά αμέσως: «Θα διαλέξω τον Hikaru.» Ο Nakamura πέφτει κάτω από τα δέκα δευτερόλεπτα, κάνει λάθος και ο Sindarov περνάει στους τέσσερις. Στον ημιτελικό με τον Caruana όμως οι σχολιαστές βλέπουν τον Sindarov να κάνει μεγάλο λάθος και τον Αμερικανό να κερδίζει. Στον αγώνα για την τρίτη θέση ακολουθεί ο Carlsen.
«Μετά από αυτή την πολύ σκληρή ήττα από τον Fabiano, έπαιξα τόσο άσχημα με τον Magnus που άρχισα να μισώ τον εαυτό μου», λέει. «Γιατί δεν έπαιξα καλά, γιατί δεν έδειξα το καλύτερο σκάκι μου. Δεν έχω την ευκαιρία να παίζω κάθε μέρα με τον Magnus. Έμαθα από αυτό ότι ακόμη κι αν χάσω, πρέπει να δώσω το μέγιστο και στους επόμενους γύρους.»
Εδώ ακούμε για πρώτη φορά τον Vidonyak, που περιγράφει τη μέθοδό του με μία πρόταση: «Μιλάω μαζί του μετά από κάθε παρτίδα. Μου αρέσει να του μιλάω μετά από τις ήττες, γιατί τότε το μυαλό του είναι ανοιχτό σε όσα του λέω.» Ο Sindarov λέει ότι δούλεψε συστηματικά πάνω σε αυτό και ότι πλέον συνέρχεται γρήγορα από τις ήττες. «Έμαθα πολλά από εκείνη την ήττα. Θα πω ευχαριστώ στον Fabi.»
Γκόα, με τον Mukhiddin και τον Jim Carrey
Λίγο πριν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2025 στην Γκόα, ο προπονητής του τού είπε ότι δεν μπορεί να ταξιδέψει. Είχε δέκα μέρες να βρει συνοδό. Ο Madaminov μόλις είχε αποτύχει να προκριθεί στο Κύπελλο και ήταν, όπως λέει, πολύ στενοχωρημένος. «Όλα γίνονται για κάποιο λόγο. Ο Javokhir μού είπε "έλα, Mukhiddin, πάμε στο Παγκόσμιο Κύπελλο". Νόμιζα ότι απλώς θα βοηθήσω και ότι θα ξεκουραστούμε, θα παίξουμε και κάποια παιχνίδια.»
Η περιγραφή του ενός μήνα στην Ινδία από τους δύο είναι μάλλον το πιο αστείο κομμάτι της ταινίας. «Παίξαμε Counter-Strike μαζί. Παίξαμε ρουλέτα, ένα δισεκατομμύριο παιχνίδια», λέει ο Sindarov. «Είδαμε τόσες κωμωδίες του Jim Carrey», συμπληρώνει ο Madaminov. «Νομίζω ότι είδαμε όλες τις ταινίες του Jim Carrey», κλείνει ο Sindarov. Ανάμεσα στις ταινίες δούλευαν τέσσερις με πέντε ώρες τη μέρα, «και αρχίσαμε πραγματικά να πιστεύουμε ότι μπορούμε να κερδίσουμε το τουρνουά».
Από τη διαδρομή η ταινία κρατάει τρεις στιγμές. Ο Yu Yangyi από χρόνο. Απέναντι στον Martinez ο Sindarov βρίσκεται στο χείλος του αποκλεισμού και γυρίζει το ματς. Στον ημιτελικό τον περιμένει ο συμπατριώτης του, ο Nodirbek Yakubboev. Με την πρόκριση εξασφαλίζει και την πρώτη θέση στο τουρνουά υποψηφίων. Στον τελικό ο Wei Yi σταματά το ρολόι και ο Sindarov, στα δεκαεννιά, γίνεται ο νεότερος νικητής στην ιστορία του θεσμού, με τον παππού και τη γιαγιά του στην αίθουσα.
Στην Τασκένδη η είδηση φτάνει σε ζωντανή σύσκεψη. Ο πρόεδρος Shavkat Mirziyoyev διακόπτει για να ανακοινώσει ότι «ο δεκαεννιάχρονος συμπατριώτης μας Javokhir Sindarov κέρδισε το Παγκόσμιο Κύπελλο». Ακολουθεί ο τίτλος του Τιμημένου Αθλητή της Δημοκρατίας του Ουζμπεκιστάν. «Η Ινδία είναι ξεχωριστό μέρος για μένα», λέει ο ίδιος. «Το πρώτο μου διεθνές τουρνουά το έπαιξα στην Ινδία στα επτά μου. Μετά στο Τσενάι πήραμε το ολυμπιακό μετάλλιο. Και τώρα στην Γκόα έγινα νικητής του Παγκοσμίου Κυπέλλου.»
Η Sara
Η Assaubayeva είναι η σταθερή παρουσία του δεύτερου μισού της ταινίας. Ο Sindarov την αποκαλεί Sara. «Η Sara έχει από τους μεγαλύτερους ρόλους στη ζωή μου και στην καριέρα μου. Είναι κι αυτή από τις καλύτερες σκακίστριες του κόσμου.» Όταν ο ίδιος προκρίθηκε στους υποψηφίους, λέει, στενοχωρήθηκε που εκείνη δεν είχε προκριθεί ακόμη, «και προσευχόμουν. Και έγινε, στο παγκόσμιο πρωτάθλημα μπλιτς».
«Νομίζω ότι είναι πολύ καλό να βρίσκεις τον άνθρωπο που σε καταλαβαίνει καλά», λέει εκείνη, «που καταλαβαίνει τι σε απασχολεί, τι νιώθεις όταν χάνεις, όταν κερδίζεις. Νομίζω ότι είμαστε τυχεροί που έχουμε ο ένας τον άλλον.» Και σε άλλο σημείο: «Είναι πολύ αστείος άνθρωπος. Δεν είναι σαν τους συνηθισμένους σκακιστές που είναι σοβαροί και στην πραγματική ζωή. Ελπίζω να μη χάσει ποτέ την καλοσύνη του προς τους ανθρώπους και το χαμόγελό του.»
Η καλύτερη ιστορία της είναι μια πρόβλεψη. Το 2024 έβλεπαν μαζί τον αγώνα Ding – Gukesh. «Η Sara καθόταν δίπλα μου και είπε ότι η διαίσθησή της λέει πως σε δύο χρόνια θα παίξεις εσύ», θυμάται ο Sindarov. «Γέλασα. Της είπα ευχαριστώ για τα λόγια, αλλά δεν μπορώ ούτε να το σκεφτώ, γιατί πρέπει να δουλέψω πολύ. Όταν κέρδισα τους υποψηφίους, θυμηθήκαμε εκείνη τη στιγμή.» Εκείνη το λέει από τη δική της πλευρά: «Του έλεγα πάντα ότι είναι πολύ ταλαντούχος, ότι δεν έχω ξαναδεί τέτοιο ταλέντο σε σκακιστή, ότι πρέπει να πιστέψει στον εαυτό του. Ήταν αστείο να τον ακούω να λέει "ναι, είμαι ταλαντούχος, αλλά μερικές φορές χάνω". Στο τέλος είχα δίκιο. Και τώρα καταλαβαίνει ότι μπορεί να κερδίσει τον οποιονδήποτε.»
Ο Predator
Πριν την Κύπρο μεσολαβούν δύο σταθμοί. Στις 8 Δεκεμβρίου, στα γενέθλιά του, κερδίζει τον Carlsen στους τελικούς του Freestyle στη Νότια Αφρική, με τους σχολιαστές να μιλούν για τον παγκόσμιο νούμερο ένα «διαλυμένο στη 12η κίνηση». Στο Wijk aan Zee, στον πρώτο γύρο, βρίσκεται χαμένος απέναντι στον Gukesh και σώζεται με διαρκές σαχ, κάτι που οι σχολιαστές βαφτίζουν «το κουνέλι από το καπέλο». Τελειώνει δεύτερος με 8½, μισό βαθμό πίσω από τον Abdusattorov. «Χαίρομαι πολύ για τον φίλο μου», λέει. «Του άξιζε. Έπαιξε καταπληκτικά.»
Το τουρνουά υποψηφίων είναι η καρδιά της ταινίας, αλλά παρουσιάζεται σχεδόν αποκλειστικά με φωνές σχολιαστών. Η νίκη στον 3ο γύρο επί του Praggnanandhaa, «που πέφτει κατευθείαν στην παγίδα». Η μάχη των δύο πρώτων με τον Caruana, που κρίνεται με το d5 και ένα σαχ του αξιωματικού στο d4 -«η πρώτη μου νίκη επί του Fabiano, που μάλλον είναι σημαντική για την καριέρα μου»-. Η νίκη με τα μαύρα επί του Nakamura, για την οποία ένας σχολιαστής λέει ότι δεν έχει ξαναδεί τον Hikaru να χάνει τόσο καθαρά. Μετά από έξι γύρους είχε 5½.
Ο Vidonyak τότε του έδωσε καινούργιο παρατσούκλι. «Έχει πολλά παρατσούκλια, αλλά τώρα τον λέω Predator, γιατί γίνεται όλο και περισσότερο κυνηγός.» Ο Sindarov απαριθμεί τα παλιά: «Ήμουν και Sunny Boy και TNT, αλλά τώρα Predator.»
Ο Mike Klein ρωτάει τον προπονητή τι περίμενε πριν το τουρνουά. Η απάντηση είναι το πιο φιλόδοξο κομμάτι της ταινίας:
«Έχουμε σχέδιο τεσσάρων βημάτων. Το πρώτο ήταν να προκριθεί στους υποψηφίους. Το δεύτερο να κερδίσει τους υποψηφίους. Το τρίτο να κερδίσει το παγκόσμιο πρωτάθλημα. Και το τέταρτο είναι το μεγαλύτερο, το δυσκολότερο: να κυριαρχήσει στον σκακιστικό κόσμο όπως ο Karpov, ο Kasparov ή ο Carlsen. Να είναι πάνω από 2800 όχι για μία σεζόν αλλά για δέκα χρόνια. Και για αυτό πρέπει να είναι πεινασμένος, να έχει κίνητρο και να δουλεύει πολύ σκληρά.»
Η έκτη νίκη ήταν ρεκόρ για το σημερινό format του τουρνουά. «Όταν δεν με απασχολεί το αποτέλεσμα, παίζω πολύ καλό σκάκι», λέει. Ξεχωρίζει όμως μια ισοπαλία. Στη δεύτερη παρτίδα με τον Caruana βρέθηκε να χάνει έδαφος σε ένα φινάλε της Καταλανικής: «Αν έχανα από τον Fabi, μπορούσε να γίνει οτιδήποτε. Αλλά μάλλον έπαιξα μία από τις καλύτερες αμυντικές παρτίδες της ζωής μου.» Στον 12ο γύρο πήρε τη γρήγορη ισοπαλία που χρειαζόταν. Στον 13ο ο Giri έπρεπε να τον κερδίσει για να μείνει ζωντανός. Η ουζμπεκική τηλεόραση έχει την πιο ωραία περιγραφή εκείνης της παρτίδας: «Κοιτάζει τον Giri στα μάτια και του λέει: κοίτα με στα μάτια.» Η ισοπαλία τού έδωσε τον τίτλο του διεκδικητή, με έναν γύρο να περισσεύει.
Στις 17 Απριλίου ο πρόεδρος τον υποδέχεται στην Τασκένδη. «Γιε μου, Javokhir, σε συγχαίρω ξανά, σου εύχομαι υγεία και ευημερία. Είσαι η περηφάνια και η τιμή όλου του Ουζμπεκιστάν», του λέει. Ο Sindarov του δίνει το τρόπαιο των υποψηφίων: «Αν μου επιτρέπετε, θέλω να σας χαρίσω ένα μικρό δώρο από την Κύπρο, αυτό το κύπελλο. Είναι μόνο η αρχή. Αν θέλει ο Θεός, όταν φέρω το στέμμα, θα σας το χαρίσω κι αυτό.» Στην ίδια εκπομπή λέει ότι ονειρεύεται τον Abdusattorov να κερδίζει τους επόμενους υποψηφίους, «και δύο Ουζμπέκους να διεκδικούν το παγκόσμιο στέμμα».

Counter-Strike
Αν ο παππούς ήλπιζε κάποτε να τον απομακρύνει από τους υπολογιστές, η ταινία αποδεικνύει ότι απέτυχε. Ανοίγει μάλιστα με τον Sindarov και τον Madaminov να φωνάζουν πάνω από ένα laptop σε δωμάτιο ξενοδοχείου, ενώ παίζουν Counter-Strike.
«Όταν νιώθω άγχος από τον έλεγχο βαριαντών και όλα αυτά, παίζω είκοσι λεπτά», εξηγεί. «Δεν είναι ένα απλό παιχνίδι όπου απλώς πυροβολείς. Γι' αυτό το αγαπώ.» Δείχνει τον υπολογιστή με τον οποίο ταξιδεύει στα τουρνουά και το inventory του, «για το οποίο είμαι πολύ περήφανος». Ο δημοσιογράφος ρωτάει ποιο είναι το ακριβότερο skin. «Αυτό το μαχαίρι, γύρω στα δέκα χιλιάδες δολάρια.» Πίσω από την κάμερα ο Madaminov φωνάζει ότι είναι παράλογο.
«Δεν είμαι περήφανος γι' αυτό», παραδέχεται. Άρχισε να ξοδεύει επειδή σκεφτόταν ότι κάποτε θα κάνει streams και ήθελε όμορφο λογαριασμό. Μετά έγινε παράδοση: κάθε μεγάλη νίκη, κι ένα skin. «Αν κερδίσω τον αγώνα για το παγκόσμιο πρωτάθλημα, από τα πρώτα πράγματα που θέλω να αγοράσω είναι τα skins των ονείρων μου: ένα AWP Dragon Lore και ένα AK-47 Wild Lotus.» Ο Mike ρωτάει τον Madaminov αν θα πληρωθεί σε skins. «Εμένα δεν με ενδιαφέρουν αυτά, παίζω μόνο για πλάκα. Ο Javokhir όμως αγαπάει αυτή την πολυτέλεια.» Η απάντηση του Sindarov είναι ολόκληρος ο χαρακτήρας του: «Εμένα δεν μου αρέσει να παίζω μόνο για πλάκα.»
Το ίδιο πνεύμα έχουν και οι σκηνές από τις ΗΠΑ, όπου η ομάδα βρέθηκε για τα τουρνουά της χρονιάς. Σε ένα μίνι μάρκετ του Μαϊάμι ο Sindarov βλέπει μαχαίρια στο ράφι και λέει ότι στο Counter-Strike αυτά κοστίζουν δεκαπέντε χιλιάδες δολάρια. Ο Madaminov τον κατηγορεί για υπερβολή. Σε ένα σκάφος στους βάλτους της Φλόριντα κρατούν ένα μωρό αλιγάτορα και ο Madaminov παίρνει το τιμόνι, ενώ ο Sindarov ανακοινώνει ότι ο βοηθός του δεν έχει καν δίπλωμα. Σε ένα γήπεδο τα δύο αδέλφια παίζουν ποδόσφαιρο με τον Madaminov και την ομάδα του Chess.com και, όταν ο Klein ρωτάει το σκορ, η απάντηση είναι «σκάσε, 3-1». Ο Madaminov θυμάται και την Ολυμπιάδα κάτω των 16 στο Çorum το 2019, όταν ο ίδιος ήταν γύρω στα 2000 και έβλεπε τους δύο συμπαίκτες του να παίζουν πινγκ πονγκ και Counter-Strike τα βράδια. «Για μένα ήταν τρελό.»
Τι λένε στην άλλη πλευρά
Ένα μόνο κεφάλαιο ασχολείται με τον αντίπαλο. Στο Σεντ Λούις, που ο παρουσιαστής αποκαλεί την πρώτη και τελευταία συνάντησή τους πριν τον αγώνα, ο Gukesh δεν δείχνει διάθεση να βγάλει συμπεράσματα: «Παρακολουθούσα από κοντά και τους δύο υποψηφίους. Ήταν εξαιρετικά κυρίαρχο σκορ αυτό που πέτυχε ο Javokhir. Αλλά νομίζω ότι τα πουλ και τα ματς είναι πολύ διαφορετική εμπειρία, οπότε δεν θα έβγαζα πολλά συμπεράσματα από αυτό. Προφανώς είναι σπουδαίος παίκτης.» Αμέσως μετά ο σχολιαστής φωνάζει: ο Gukesh έχει χάσει την πρώτη μπλιτς από τον Sindarov και πάει να χάσει και τη δεύτερη.
Ο Carlsen, σε συνέντευξη στο κανάλι του Prakhar Gupta, είναι πιο ευθύς: «Θα έλεγα ότι αυτή τη στιγμή ο Sindarov είναι μάλλον σημαντικό φαβορί. Αλλά ποιος ξέρει. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο αγώνας βγαίνει αρκετά ισορροπημένος, ακόμη κι όταν κάποιος είναι φαβορί από πριν.»
Ο Vidonyak, αντίθετα, χαμηλώνει τις προσδοκίες: «Το πολύ 55% για τον Javokhir, όχι περισσότερο. Θα είναι πολύ δύσκολος αγώνας, είμαι βέβαιος.» Όταν αρχίσει το ματς, λέει, η δουλειά του θα είναι να τον στηρίζει ψυχολογικά, «και νομίζω ότι δεν είναι μικρός ρόλος». Θα κρατήσει ο Sindarov την ίδια χαλαρή διάθεση στη Γενεύη; «Ελπίζω. Δουλεύουμε γι' αυτό. Αλλά δεν είμαι σίγουρος.»
Σαμαρκάνδη, και μετά
Η τελευταία μεγάλη ενότητα είναι η Ολυμπιάδα της Σαμαρκάνδης, πενήντα οκτώ μέρες πριν το ματς Στον 11ο γύρο το Ουζμπεκιστάν παίζει με την Ουκρανία και χρειάζεται νίκη για να αποφύγει τις ισοβαθμίες. Στη δεύτερη σκακιέρα ο Ivanchuk αποκτά μεγάλο πλεονέκτημα απέναντι στον Sindarov. Στην τελευταία ο Dehtiarov κάνει σοβαρό λάθος απέναντι στον Madaminov, μετά ξαναβρίσκει την ισορροπία. Για λίγα λεπτά η εικόνα αλλάζει από κερδισμένη σε ισόπαλη. Τελικά ο Sindarov κρατάει την ισοπαλία, ο Madaminov κερδίζει και το Ουζμπεκιστάν παίρνει το δεύτερο χρυσό του. «Ο Ivanchuk ήταν πολύ καλός και ο Javokhir αμύνθηκε πολύ καλά», λέει ο Vidonyak. «Δεν ήταν καθόλου εύκολο.»
«Κέρδισα δεύτερη Ολυμπιάδα πριν γίνω εικοσιενός», λέει ο Sindarov στον δημοσιογράφο, που τον ρωτάει αν υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να κάνει. «Όλοι ξέρουν την επόμενη δουλειά μου.» Λίγο πριν, ο Klein είχε ρωτήσει έναν εννιάχρονο μαθητή της ακαδημίας, τον Yusuf, ποιος είναι ο αγαπημένος του σκακιστής. Η απάντηση ήταν δεδομένη.
Στις 30 Σεπτεμβρίου ο πρόεδρος βράβευσε τους Ολυμπιονίκες. Κάθε παίκτης της ομάδας πήρε διακόσιες χιλιάδες δολάρια, καινούργιο αυτοκίνητο και σπίτι. Ακολουθεί το βραβείο της FIDE για τον καλύτερο σκακιστή της χρονιάς. Εκεί ο Abdusattorov λέει την πιο γενναιόδωρη φράση της ταινίας: «Είναι μεγάλη τιμή για μένα να έχω τέτοιον φίλο. Είναι απίστευτα εμπνευστικό να τον βλέπω. Αν κάποια μέρα παίξω αγώνα για το παγκόσμιο πρωτάθλημα απέναντι στον Javokhir, θα είναι η μεγαλύτερη στιγμή στην ιστορία του ουζμπεκικού αθλητισμού.»
Το φινάλε ανήκει στους ανθρώπους της αρχής. Η νηπιαγωγός λέει ότι η επιτυχία του της δίνει τόση χαρά, «όχι μόνο σε μένα αλλά σε όλο το Ουζμπεκιστάν». Ο Zaynidinov είναι «απερίγραπτα ευτυχισμένος». Ο φίλος των παιδικών χρόνων, ο Aziz Akhmedov, που λέει ότι ο Javokhir είναι ακριβώς ίδιος με όταν ήταν παιδί και θέλει να είναι πρώτος σε όλα, ετοιμάζεται να ταξιδέψει στην Ελβετία «για να τον στηρίξουμε εκεί και ελπίζω να γιορτάσουμε τη νίκη του επί τόπου». Ο Islom έχει άλλο σχέδιο: «Θυμάμαι τον Magnus να κερδίζει τον τίτλο, ήμουν πολύ μικρός και σκεφτόμουν πόσο υπέροχο πρέπει να είναι. Αν υπάρχει πισίνα, θα τον αγκαλιάσω και θα πέσω μαζί του μέσα. Αλλά πρώτα πρέπει να κερδίσει.»
Η Assaubayeva λέει απλώς ότι θα τον στηρίζει πάντα. Και ο Sindarov, κάπου ανάμεσα στο Counter-Strike και τη Σαμαρκάνδη, εξηγεί γιατί όλο αυτό τον αγγίζει: «Για κάθε σκακιστή είναι όνειρο να παίξει σε αυτόν τον αγώνα, ανεξάρτητα από το αν θα κερδίσει. Στην ιστορία μόνο δεκαοκτώ παίκτες έχουν κερδίσει αυτό το τρόπαιο και χαίρομαι που ζω αυτά τα συναισθήματα στην καριέρα μου.»
Η ταινία τελειώνει με ένα μήνυμα στα ουζμπεκικά, πάνω από πλάνα με κομφετί: «Σε όλους τους Ουζμπέκους φιλάθλους μου, σας ευχαριστώ βαθιά για τη στήριξή σας σε αυτό το ταξίδι. Στη μάχη για το παγκόσμιο στέμμα θα δώσω τα πάντα και θα προσπαθήσω να φέρω το στέμμα στο Ουζμπεκιστάν.»